...Alimlər dünyanın ən erkən ulduz xəritəsini qədim əlyazmada kəşf ediblər. Bu, müasir texnologiya sayəsində mümkün olub.
SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Daily Galaxy xəbər verir.Qeyd olunur ki, “astronomiyanın atası” kimi tanınan qədim yunan astronomu Hipparx 1500 ildən çox əvvəl ulduz xəritəsini gözlə tərtib edib.
Lakin onun işi əsrlər boyu itib-batıb. İndi isə rentgen şüaları və digər texnologiyalardan istifadə edərək alimlər bu xəritəni dini mətnlərin təbəqələri altında kəşf ediblər.
Nəşrdə vurğulanır ki, bu, ilk astronomların nə qədər düzgün olduqlarının bariz nümunəsidir.
Bu yaxınlara qədər Hipparxın işindən yalnız ikinci əl istinadlar və heykəllərə həkk olunmuş bir neçə simvol, məsələn, Farnese Atlası qalıb, xəritəsindən isə əsl ulduz mövqeləri yoxa çıxıb.
Sorbonna Universitetindən Viktor Gisemberqin rəhbərlik etdiyi alimlər silinmiş və yenidən istifadə edilmiş perqament əlyazması olan palimpsestdə qədim yunan yazılarının izlərini aşkar ediblər.
Onlar silinmiş mətni aşkar etmək üçün SLAC Milli Sürətləndirici Laboratoriyasındakı hissəcik sürətləndiricisindən rentgen şüalarından istifadə ediblər. Tədqiqatçılar Hipparxın istifadə etdiyi orijinal mürəkkəbin sonrakı dini ayələrdən fərqli kimyəvi tərkibə malik olduğunu və düzgün skanlama ilə müəyyən edilməsinə imkan verdiyini bildiriblər.
Əlyazma hazırda Vaşinqtondakı Müqəddəs Kitab Muzeyində saxlanılır. O qədər kövrəkdir ki, iqlim nəzarətli qablarda laboratoriyaya əl ilə daşınmalı olub.
Alimlər hər biri cəmi on millisaniyə davam edən son dərəcə qısa rentgen impulslarından istifadə edərək 11 səhifəni skan ediblər və şüanı insan saçından geniş olmayan bir sahəyə yönəldiblər.
Skanlama davam etdikcə silinmiş yunan mətninin simvolları ekranda aydın şəkildə görünməyə başlayıb.
Alimlər izah ediblər ki, Hipparxın ulduz xəritəsi yunan və arami dillərindəki on köhnə mətndən tərtib edilib və nəticədə Müqəddəs Con Klimakın dini yazıları əlavə edilməklə suriya dilində yenidən yazılıb.
Bu təbəqələşmə astronomun irsini əbədi olaraq basdıra bilərdi, lakin müasir alətlərin və dəqiq detektiv işlərinin köməyi ilə ən erkən ulduz xəritələrindən biri nəhayət ki, yenidən işıq üzü görüb.
Nazlı Almuradova
