Olke.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, ain.az xəbər verir.
ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vensin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətinin Cənubi Qafqaza səfəri sıradan diplomatik hadisə deyil. Bu səfər qlobal qarşıdurmaların dərinləşdiyi, təhlükəsizlik sisteminin sarsıldığı bir dövrdə Vaşinqtonun regiona verdiyi strateji siqnaldır. “Beynəlxalq sülh və rifah naminə Tramp marşrutu” (TRIPP) təşəbbüsünün Bakı və İrəvan xəttindən başlanması isə yeni geosiyasi reallığın açıq etirafıdır: Cənubi Qafqaz dünya geosiyasətinin kənarında deyil, mərkəzindədir.
Müharibələr fonunda yüksələn region
Ukraynadan Yaxın Şərqə qədər uzanan münaqişə zolağı qlobal təhlükəsizlik sistemini sarsıdır. Böyük güclər arasında rəqabət sərtləşir, enerji və nəqliyyat marşrutları uğrunda mübarizə yeni mərhələyə keçir. Belə bir vaxtda Vaşinqtonun diqqətinin Cənubi Qafqaza yönəlməsi təsadüfi deyil. Bu gün region sadəcə coğrafiya deyil, həm də Şərqlə Qərbi birləşdirən strateji körpüdür.
30 illik münaqişədən sülh mərhələsinə
8 avqust 2025-ci ildə imzalanan Vaşinqton anlaşması və Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh sazişinin paraflanması region üçün dönüş nöqtəsi oldu. Bu gün faktiki sülh mühiti formalaşır, kommunikasiyaların açılması və iqtisadi inteqrasiya istiqamətində addımlar atılır.
Bu dəyişimin mərkəzində isə Bakı dayanır. Azərbaycan blokadanın aradan qaldırılması istiqamətində addımlar atıb, etimad mühitinin formalaşmasına töhfə verib, əməkdaşlıq gündəmini önə çəkib. Bu isə regionun münaqişə məkanından əməkdaşlıq məkanına keçdiyini göstərir.
Bakı yeni təhlükəsizlik arxitekturasını qurur
Dünya təhlükəsizlik sisteminin sarsıldığı bir dövrdə Azərbaycan regionda sadəcə sülh tərəfdarı kimi deyil, yeni təhlükəsizlik modelinin təşəbbüskarı kimi çıxış edir.
Bakının məqsədi yalnız regiondaxili problemləri həll etmək deyil. Hədəf daha genişdir, inklüziv və dayanıqlı regional təhlükəsizlik arxitekturasının yaradılması.
Bu model üç əsas istiqamətə əsaslanır:
Regiondaxili sabitlik: Münaqişələrin yenidən alovlanmasının qarşısının alınması, sərhəd sabitliyi və etimad mühitinin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi və nəqliyyat inteqrasiyasının genişləndirilməsidir.
Regiondan kənar təhdidlərə qarşı ortaq potensial
Müasir risklər sərhəd tanımır: hibrid müharibələr, dezinformasiya, enerji və logistika təhlükəsizliyi kimi çağırışlar transregional xarakter daşıyır. Bakı bu səbəbdən təhlükəsizlik modelini regional çərçivədən çıxarıb beynəlxalq əməkdaşlıq platformasına çevirməyə çalışır.
Təhlükəsizliyin institusionallaşdırılması
Azərbaycan sülhün yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, mexanizmlərlə qoruna biləcəyini önə çəkir. Bu səbəbdən çoxtərəfli platformalar, əməkdaşlıq mexanizmləri və regional təşəbbüslər genişləndirilir.
Bu yanaşma sülhü, təhlükəsizliyi müvəqqəti deyil, geri dönməz prosesə çevirməyi hədəfləyir.
Dünya gücləri yeni reallıq qarşısında
Cey Di Vensin səfəri əslində Vaşinqtonun regionun artan rolunu qəbul etdiyini göstərir. ABŞ enerji və nəqliyyat marşrutlarının təhlükəsizliyini təmin etmək, Şərq-Qərb iqtisadi əlaqələrini gücləndirmək, sülh prosesini geri dönməz etmək məqsədilə regionda daha aktiv rol oynamağa hazırlaşır.
Bu isə bir reallığı təsdiqləyir: Bakı artıq regional deyil, qlobal geosiyasətin mühüm aktorudur.
Hibrid təhdidlər və yeni risklər
Regionda sülhün formalaşması hamını qane etmir. Yeni reallıqdan narahat olan qüvvələr dezinformasiya və hibrid təxribatlarla prosesi pozmağa çalışırlar.
Məhz buna görə Bakı qabaqlayıcı təhlükəsizlik mexanizmləri yaradır, əməkdaşlıq platformalarını genişləndirir, regionu yeni qarşıdurma meydanına çevrilməkdən qorumağa çalışır. Bu, sabitliyin qorunmasına yönəlmiş strateji yanaşmadır.
Cey Di Vensin səfəri diplomatik protokol çərçivəsini aşır. Bu, yeni geosiyasi reallığın təsdiqidir.
Cənubi Qafqaz münaqişə zonası olmaqdan çıxaraq əməkdaşlıq məkanına çevrilir.
Bu transformasiyanın mərkəzində isə Bakı dayanır.
Bu gün dünya gücləri regiona gəlir.
Çünki region artıq onları gözləmir, onları fakt qarşısında qoyur.
Mürtəza
Hadisənin gedişatını izləmək üçün ain.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
