Müəllif:Mehin Qasımova,Banco.az
Qlobal əhalinin növbəti 50-60 il ərzində azalmağa başlayacağı proqnozlaşdırılır.
Banco.az xəbər verir ki, bu demoqrafik dəyişiklik qlobal iqtisadiyyat, innovasiya və siyasi sabitlik üçün ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.
Ötən ay Çin 1949-cu ildən bəri ən aşağı doğum nisbətini bildirib. ABŞ-da əhali artımı rekord həddə çatıb və bu, immiqrasiyanın azalması və doğum nisbətlərinin uzunmüddətli azalması ilə bağlıdır. Bu həyəcanverici tendensiya Hindistan və Cənubi Koreyadan tutmuş İtaliya, Kolumbiya və Meksikaya qədər hər yerdə müşahidə olunur.
Lakin bəzi optimistlər müsbət nəticə görürlər. Onlar hesab edirlər ki, əhalinin azalması iki digər qlobal problemi - iqlim dəyişikliyini və süni intellektin əmək bazarına potensial olaraq dağıdıcı təsirini azalda bilər. Məntiq sadədir: daha az insan istixana qazı tullantılarının azalması deməkdir və daha az işçi qüvvəsi potensial iqtisadi böhranın təsirini azalda bilər.
Bəs bu, həqiqətən də doğrudurmu? Mütəxəssislər hesab edirlər ki, əhalinin azalması bu problemləri həll etmək ehtimalı azdır və hətta onları daha da pisləşdirə bilər.
Ətraf mühit hərəkatı onilliklərdir iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə aparmaq üçün əhali nəzarətini təşviq etsə də, son tədqiqatlar onun effektivliyini şübhə altına alır. Ostindəki Texas Universiteti və Nyu-Yorkdakı Hunter Kollecinin alimləri əhali azalmasının qlobal istiləşməyə minimal təsir göstərəcəyi qənaətinə gəliblər.
Problem zamandır. Əhali azalması əsrlər boyu davam edən bir prosesdir, iqlim böhranı isə indi qətiyyətli tədbirlər tələb edir. Mütəxəssislər hesablayırlar ki, Yer kürəsinin əhalisi 2200-cü ilə qədər milyardlarla azalsa belə, bu, qlobal pik temperaturları 0,1°C-dən az azalda bilər.
Robotların insanları əvəz edəcəyi və işçi qüvvəsi çatışmazlığını kompensasiya edəcəyi arqumenti də qeyri-müəyyən görünür. Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının baş iqtisadçısı Beata Yavorçik qeyd edir ki, insanları geniş miqyasda əvəz etmək üçün lazım olan robotlar tezliklə ortaya çıxmayacaq.
Bir çox ölkələr, xüsusən də Şərqi Avropada, artıq əhalinin qocalması və işçi qüvvəsinin azalması problemi ilə üzləşir və texnologiya hələlik sürətli bir həll yolu təklif etmir.
MIT iqtisadçısı Devid Avtor qeyd edir ki, işçi qüvvəsi tarixən texnoloji dəyişikliklərə uyğunlaşıb. Süni intellekt məhsuldarlığı artırsa belə, işçi qüvvəsinin çatışmazlığı iqtisadi artımı məhdudlaşdıracaq. Əgər avtomatlaşdırma həqiqətən də kütləvi işsizliyə səbəb olarsa, demoqrafik azalma sosial və siyasi çevrilişlərdən qoruymayacaq.
