Azərbaycanın sülh diplomatiyasının geosiyasi çəkisi
“Prezident İlham Əliyevin “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı”na layiq görülməsi təkcə fərdi liderə verilən beynəlxalq təltif deyil. Bu hadisə Azərbaycan dövlətinin son illərdə formalaşdırdığı yeni geosiyasi rolun, regional təhlükəsizlik istehsalçısı və sülh təşəbbüskarı modelinin beynəlxalq səviyyədə tanınması kimi qiymətləndirilməlidir”.
Bunu açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Şahin İsmayılov deyib.
Deputat qeyd edib ki, bu mükafat simvolik olmaqdan daha çox, Cənubi Qafqazda post-münaqişə reallığının legitimləşdirilməsi və Azərbaycanın bu yeni mərhələdə əsas aktor kimi qəbul olunmasının siyasi göstəricisidir:
“Son otuz ildə Cənubi Qafqaz daha çox münaqişə, rəqabət və geosiyasi toqquşma məkanı kimi tanınırdı. Lakin 2020-ci ildən sonra yaranan reallıq regionu tədricən münaqişə zonasından əməkdaşlıq platformasına çevirməyə başlayıb.
Zayed mükafatı məhz bu transformasiyanın beynəlxalq təsdiqi kimi çıxış edir.
Bu hadisə göstərir ki, Azərbaycan artıq yalnız münaqişə tərəfi deyil, regionda sülh gündəliyini formalaşdıran aktora çevrilib, regional təhlükəsizliyin təminində təşəbbüs irəli sürən ölkə kimi qəbul olunur.
Bu baxımdan mükafatın Əbu-Dabidə təqdim olunması xüsusi simvolizm daşıyır. Çünki məhz bu şəhər son illərdə qlobal diplomatiyanın neytral platformalarından biri kimi ön plana çıxır”.
Deputat əlavə edib ki, cənab Prezident İlham Əliyev nitqdə ABŞ prezidentinə təşəkkürün xüsusi vurğulanması diqqətçəkən geosiyasi mesajdır: “Bu, Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin artıq yalnız regional məsələ deyil, qlobal siyasi gündəliyin tərkib hissəsinə çevrildiyini göstərir.
Vaşinqtonda keçirilən üçtərəfli zirvə görüşünün xatırladılması bir neçə mühüm məna daşıyır:
Cənubi Qafqaz sülh prosesi beynəlxalq təminat qazanır.
Region böyük güclərin rəqabət meydanından əməkdaşlıq platformasına transformasiya olunur.
Azərbaycan sülhün təşəbbüskarı kimi qlobal güclərlə işləyə bilən aktor statusu əldə edir.
Bu, əslində, Azərbaycanın xarici siyasətində uzun illər qurulan balans diplomatiyasının nəticəsidir.
Sülhün iqtisadi ölçüsü: əməkdaşlığa keçid mərhələsi
Cənab Prezidentin nitqində xüsusi vurğulanan məqamlardan biri Ermənistanla yük daşımalarının bərpası enerji ixracının başlanması, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi kimi addımların qeyd olunmasıdır.
Bu mesajın geosiyasi mənası çox dərinidir. Çünki münaqişədən sonra real sülh yalnız diplomatik bəyanatlarla deyil, iqtisadi inteqrasiya ilə möhkəmlənir.
Bu prosesin davamı regionu aşağıdakı istiqamətlərə aparır: Yeni nəqliyyat dəhlizləri, enerji əməkdaşlığı, ticarət inteqrasiyası, təhlükəsizlik əməkdaşlığı.
Yəni Cənubi Qafqaz tədricən geoiqtisadi əməkdaşlıq məkanına çevrilir.
Azərbaycan modeli: münaqişədən sülhə keçidin nümunəsi
Prezident İlham Əliyevin çıxışında ən diqqət çəkən tezislərdən biri “biz sülh şəraitində yaşamağı öyrənirik” ifadəsidir. Bu fikir əslində yeni geosiyasi modelin mahiyyətini açır.
Azərbaycanın təqdim etdiyi model belədir: Uzunmüddətli münaqişə, güclü siyasi iradə, beynəlxalq dəstək. regional əməkdaşlıq və nəticədə dayanıqlı sülhün əldə edilməsi.
Bu model hazırda münaqişə yaşayan digər regionlar üçün də nümunə kimi təqdim edilir.
Zayed mükafatının qlobal mesajı isə bundan ibarətdir.
Bu mükafatın əsas mesajı yalnız Azərbaycan və Ermənistanla məhdudlaşmır. O, daha geniş geosiyasi mesaj verir: Dinlərarası dialoq, sivilizasiyalararası əməkdaşlıq, münaqişədən sonra barış modeli, regional sabitliyin qlobal təhlükəsizlik üçün əhəmiyyəti.
Başqa sözlə, bu mükafat Azərbaycanın regional aktordan qlobal diplomatik gündəmdə görünən aktora çevrildiyini göstərir.
“Zayed İnsan Qardaşlığı” Mükafatı Azərbaycanın yeni geosiyasi rolunun tanınmasıdır. Cənubi Qafqazda post-münaqişə mərhələsinin legitimləşdirilməsidir. Sülh diplomatiyasının beynəlxalq təsdiqidir.
Bu hadisə göstərir ki, Cənubi Qafqaz artıq yalnız münaqişə regionu deyil. Region sülh, əməkdaşlıq və inteqrasiya məkanına çevrilmək üzrədir.
Bu isə güclülərin dünyasında Azərbaycanın açdığı yeni geosiyasi səhifədir”.
Mürtəza
