Tarix bəzən
daşlarda danışır, bəzən də unudulmuş, gözdən, könüldən uzaq bir binanın uçulub
dağılmaqda olan divarlarının səssizliyində gizlənir. Min illərin yaddaşını
oxumaq, zamanın yaralarını anlamaq və onları gələcəyə daşımaq isə tarixi bir zərurətdir. Nə yaxşı ki, bu missiyanı öz ömrünün mənasına
çevirən, memar-bərpaçılar var ki, onlar, sadəcə, abidələri bərpa etmirlər -
keçmişlə gələcək arasında körpü qururlar. Bu yazımızda ömrünü tarixi abidələrin
bərpasına həsr edən, daşın yaddaşına toxunan, zamanın izlərini qoruyaraq onları
gələcək nəsillərə əmanət edən bir gənc xanımın peşəkar və mənalı ömür yolundan
bəhs edəcəyik.
Günel Ənvər
qızı Qafarova taleyi ilə peşəsini, yaddaşı ilə məsuliyyətini birləşdirən gənc
memar-bərpaçılardandır. Atası hərbi qulluqçu olan Günel 1990-cı ildə Almaniya
Federativ Respublikasının Noyştreviç şəhərində anadan olsa da, onun mənəvi
kökü, dünyagörüşü və peşə yolu Azərbaycanla, bu torpağın tarixi və ağrıları ilə
sıx bağlıdır. Orta təhsilini Qaradağ rayonunun Lökbatan qəsəbəsində yerləşən
E.Həsənov adına 139 saylı məktəbdə alan Günel Qafarovanın memar olmaq arzusu
onu 2007-ci ildə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinə aparır.
Bakalavr və
magistr təhsilini uğurla başa vuran gənc memar elmi axtarışlarını da bərpa sahəsinə
yönəldir. 2018-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət
İnstitutunda "Memarlıq nəzəriyyəsi və tarixi, abidələrin bərpası və
rekonstruksiyası" ixtisası üzrə fəlsəfə doktoru hazırlığına qəbul olunması
Günelin peşəyə təsadüfi deyil, düşünülmüş və məqsədli yanaşmasının göstəricisidir.
Günel
Qafarovanın bərpa sahəsinə bağlılığı təkcə peşə marağından qaynaqlanmır. Bu
yolun başlanğıcında ailə yaddaşı, Vətən ağrısı və Qarabağ həsrəti dayanır.
Günelin atası hərbçi olub. Almaniyada
xidmət etdiyi dövrdə belə Vətənlə yaşayan, torpaqlarımıza qarşı erməni təcavüzü
başlayanda Azərbaycana dönərək Birinci Qarabağ müharibəsində iştirak edən
döyüşçülərdəndir. Atasının Qarabağın tarixi abidələri, erməni vandalizminin
milli-mədəni irsimizə vurduğu yaralar haqqında etdiyi söhbətlər gənc memarın yaddaşında silinməz
izlər buraxıb. "Atamın ən böyük arzusu Qarabağın azadlığını görmək idi. Təəssüf
ki, o, bu günü görmədi", - Günel xanım deyir.
Atanın arzusu qızının peşə yolunda bir amala
çevrilir. 2012-ci ildən etibarən bərpaçı-memar kimi fəaliyyət göstərən Günel
Qafarova bu sahədə ardıcıl və məhsuldar işləri ilə fərqlənir. Gənc memarın adı
bu gün Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində yerləşən onlarca tarixi abidənin bərpası
ilə birgə çəkilir. XII əsrə aid Qazaxdakı Sınıq körpüdən tutmuş, Şuşanın məscid
və bulaqlarınadək, Ağdamın viran qoyulmuş ibadət məkanlarından Naxçıvanın möhtəşəm
türbələrinə qədər uzanan bu siyahı təkcə layihələrin deyil, milli yaddaşın xəritəsidir.
Günel
Qafarova, eyni zamanda yeni memarlıq layihələrində də fəal iştirak edir, tarix
ilə müasirliyi uzlaşdırmağı bacaran mütəxəssis kimi tanınır. Onun
elmi-publisistik fəaliyyəti də diqqətəlayiqdir.
10 elmi məqalənin
müəllifi olan gənc memarın bakalavr diplom işi kitab kimi çap olunub, magistr
işi isə Sankt-Peterburqda keçirilən beynəlxalq müsabiqədə yüksək mükafata layiq
görülüb.
Azad
Qarabağa ilk səfəri isə onun üçün dərin mənəvi yaşantı olduğunu, Şuşanı gəzərkən
hiss etdiyi qürur və kövrəkliyin bu torpaqlara atasının ruhu ilə birlikdə
qayıtmaq hissinin təzahürü olduğunu düşünür. "Mənə elə gəlirdi ki, atamın
ruhu başımın üstündə mənimlə birlikdə azad olunmuş torpaqlarımızda gəzirdi",
- deyir Günel Qafarova.
Gənc memar
gördüyü işləri yalnız bir peşə fəaliyyəti deyil, tarixi və mənəvi borc kimi dəyərləndirir.
Onun üçün abidə, sadəcə, daş və divar deyil. Abidə xalqın tarixi kimliyini
sübut edən pasport, min illərin yaddaşını daşıyan canlı varlıqdır. Bu baxış onu
memarlığa fərqli məsuliyyətlə yanaşmağa vadar edir. Günel Qafarova deyir ki,
memar öz işinə sevgi ilə yanaşmalıdır.
Tarixi
qorumaq yalnız daşları bərpa etmək deyil, millətin yaddaşını unutdurmamaqdır.
Günel Qafarova dağıdılmış abidələrə təkcə memar gözü ilə deyil, Vətəninə borclu
bir övladın məsuliyyəti ilə yanaşır. Hər bərpaolunan divarda keçmişin nəfəsi, hər
dirçəldilən abidədə gələcək nəsillərə ünvanlanan səssiz bir çağırışı var. Bu
yol çətin, məsuliyyətli və səbir tələb edən yoldur. Amma bu yolun davamçıları
olduğu müddətdə tarix susmayacaq, daşların yaddaşı itməyəcək. Gənc memar-bərpaçı
Günel Qafarova məhz bu yaddaşı qoruyan, keçmişi gələcəyə daşıyan nadir peşə
sahiblərindəndir.
Elşən
QƏNİYEV,
"Azərbaycan"
