ain.az, Yeniazerbaycan saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.
2026-cı il mayın 18-də Bakıda Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası öz işinə başladı. Foruma 182 ölkədən 45 mindən artıq qeydiyyata alınmış iştirakçı cəlb edilmişdir ki, bu da tədbirə həqiqi beynəlxalq miqyas qazandırmışdır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev açılış çərçivəsindəki geniş çıxışında ölkənin şəhər inkişafına dair hərtərəfli dövlət baxışını ifadə etmişdir.
Prezident Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasındakı tranzit rolunu mühüm geosiyasi kontekst kimi xüsusi vurğulamışdır. Bu coğrafi mövqe ölkəni tarixi İpək Yolunun varisi olan bir körpüyə çevirmişdir: müxtəlif sivilizasiyaların kəsişdiyi, ticarət axınlarının birləşdiyi və mədəniyyətlərin qarşılıqlı zənginləşdiyi bir məkana. Söyləmlər bu coğrafi həqiqətin nə qədər dərin tarixi köklərə malik olduğunu aydın şəkildə ortaya qoyur.
Şəhərsalma baxımından bu vurğu olduqca mənalıdır: Bakının fiziki memarlığı da həmin çoxqatlı mədəni söhbəti öz formasında daşımaqda, tarixi toxuması ilə dövrümüzün layihələrini bir arada tutmaqdadır.
Çıxışda milli qürur motivinin güclü vurğusu aydın sezilir. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın musiqidə, şeirdə və memarlıqda öz izini buraxan zəngin qədim tarixini xüsusi qeyd etmişdir. Bu yanaşma şəhər inkişafını yalnız texniki bir proses kimi deyil, həm də mədəni özünəifadə vasitəsi kimi dəyərləndirir.
Bakı bu anlayışı canlı surətdə nümayiş etdirir: İçərişəhərin UNESCO-nun Ümumdünya İrsi Siyahısına daxil edilmiş tarixi diyarından tutmuş müasir siluetəcən şəhər, ənənə ilə novatorluğu ahəngdar şəkildə birləşdirən bir meydan rolunu oynayır. Prezidentin çıxışı bu tarazlığın qorunmasının dövlət siyasətinin ümdə prioriteti olduğunu bir daha təsdiq etmişdir.
Çıxışda Formula 1 Azərbaycan Qran-Prisinin şəhər halqasında keçirilən çox az sayda yarışlardan biri olduğu xüsusi qeyd edilmişdir. Bu fakta yalnız idman nailiyyəti prizmasından baxmaq doğru olmazdı; söhbət eyni zamanda infrastruktur hazırlığından, şəhər idarəçiliyindən və beynəlxalq turizm potensialından gedir. Belə bir yarışı qəbul etmək şəhərin texniki standartlarına, logistika resurslarına və ictimai məkanların keyfiyyətinə birbaşa tələblər qoyur.
Bu nümunə, yüksək profilli tədbirlərin şəhər infrastrukturunun modernləşməsinə necə katalizator rolunu oynaya biləcəyini göstərən maraqlı bir modeldir.
2026-cı ilin "Şəhərsalma və Memarlıq İli" elan edilməsi simvolik bir jest deyil; bu, dövlət diqqətini konkret bir sahəyə yönəltmək üçün əhəmiyyətli bir siyasi vasitədir. Belə tematik illər adətən büdcə prioritetlərini, qanunvericilik gündəliyini və ictimai diskursu müəyyən istiqamətdə formalaşdırmağa xidmət edir. Forumun bu ildə Bakıda keçirilməsi ilə zamanlama etibarilə üst-üstə düşməsi isə həmin siyasi çərçivəni beynəlxalq legitimliklə möhkəmləndirmişdir.
Prezident Əliyev ölkənin ətraf mühit sahəsindəki geniş iş yükünü açıq şəkildə etiraf etmişdir. Bu dürüstlük özlüyündə qiymətlidir. Əgər nəzərə alsaq ki, Azərbaycan 2024-cü ildə BMT-nin İqlim Konfransına COP29-a ev sahibliyi etmişdir, onda bu öhdəlik yalnız daxili siyasətin deyil, beynəlxalq imicinizin ayrılmaz parçasına çevrilmişdir.
Şəhər inkişafı ilə ekoloji davamlılığın inteqrasiyası müasir urbanistikanın ən mürəkkəb çağırışlarından biri olaraq qalır. Prezidentin bu məsələni ayrıca qeyd etməsi həmin çağırışı siyasi gündəliyə daxil etdiyini göstərir.
Çıxışın ən məzmunlu hissələrindən biri Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun yenidən qurulmasına həsr olunmuşdur. Prezident bunu hazırda hökumətin qarşısında duran əsas vəzifə kimi səciyyələndirmişdir. Həmin bölgələrdə Böyük Qayıdış Proqramı çərçivəsində şəhər və kəndlərin Baş planlarının hazırlandığı qeyd edilmişdir.
Postkonflikt yenidənqurma şəhərsalmanın ən mürəkkəb sahələrindən birini təşkil edir. Bu proses eyni anda bir neçə tələbi ödəməlidir: köçürülmüş əhalinin geri qayıdışı üçün sürət, yeni sakinlər üçün yaşayış qabiliyyəti, milli kimliyin əksini tapması üçün memarlıq ifadəsi, uzunmüddətli baxımdan isə ekoloji dözümlülük. Baş planların hazırlanması bu balansı qurmaq üçün düzgün metodoloji addımdır.
Çıxışda yalnız Bakı deyil, ölkənin bir çox yerinin sürətli şəhərsalma ilə əhatə olunduğu xüsusi vurğulanmışdır. Bu məlumat Azərbaycanın urbanizasiya sürətinin son onilliklərdə kəskin artdığını göstərən statistik məlumatlarla üst-üstə düşür. Sürətli şəhər inkişafı isə öz arxasında müəyyən risklər gətirir: infrastrukturun tələbatla ayaqlaşmaması, torpaqdan istifadənin qeyri-bərabər paylanması, tarixi toxumun təhdidə məruz qalması.
Məhz bu səbəbdən həmin inkişafı idarə edən siyasət çərçivəsinin mövcudluğu əhəmiyyətini artırır. Forum bu çərçivəni müzakirə etmək üçün münasib bir platforma olmuşdur.
Prezident İlham Əliyev Bakının və bir sıra başqa Azərbaycan şəhərlərinin zəngin memarlıq ənənəsi ilə öyünə biləcəyini xüsusi qeyd etmişdir. Bu müddəa şəhər identikliyinin qorunmasına dair fəal siyasi iradəni ifadə edir. Müasir urbanistikada həmin sahə "miras tourizmi" termini altında ayrıca tədqiqat predmetinə çevrilmişdir: tarixi mühitin qorunması yalnız estetik bir prioritet deyil, həm də iqtisadi cəhətdən əsaslandırılmış strateji seçimdir.
182 ölkədən 45 mindən artıq qeydiyyata alınmış iştirakçı rəqəmi bu Forumu son illərin ən böyük şəhərsalma tədbirlərindən birinə çevirmişdir. Bu miqyas Azərbaycanın beynəlxalq diplomatik tutumunu nümayiş etdirir, lakin eyni zamanda ev sahibi ölkəyə ciddi bir öhdəlik də qoyur: səsləndirilən siyasi bəyanatların icrası ictimai nəzarət altında olacaqdır.
Prezident İlham Əliyevin Ümumdünya Şəhərsalma Forumundakı çıxışı Azərbaycanın şəhər inkişafına dair geniş dövlət vizyonunu əks etdirən hərtərəfli bir mövqe bəyanatı kimi dəyərləndirilə bilər. Tarixi irsin qorunması, postkonflikt yenidənqurma, ekoloji öhdəliklər, beynəlxalq turizm infrastrukturu və sürətli urbanizasiyanın idarə edilməsi — bu istiqamətlər bir-birindən ayrı deyil, bütöv bir inkişaf strategiyasının tamamlayıcı komponentlərini təşkil edir.
Qarabağın yenidən qurulması prosesi xüsusi akademik diqqəti haqq edir: postkonflikt urbanistikasının nadir canlı nümunəsi kimi o, beynəlxalq tədqiqatçılar üçün əhəmiyyətli bir sahə açmaqda davam edəcəkdir. Bütövlükdə isə bu Forum Azərbaycanın özünü yalnız regional oyunçu kimi deyil, qlobal şəhərsalma müzakirəsinin aktiv iştirakçısı kimi konsolidasiya etməsinə xidmət etmişdir.
Kənan Quliyev
YAP Laçın rayon təşkilatının məsləhətçisi
Hadisənin gedişatını izləmək üçün ain.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
