İslandiya, qısaldılmış iş həftəsinin faktiki olaraq milli standart halına gəldiyi dünyada ilk ölkə oldu. Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə “CNN Business” məlumat yayıb.
Bir çoxlarının iqtisadiyyat üçün riskli hesab etdiyi təcrübə gözlənilməz nəticəyə gətirib çıxarıb: məhsuldarlıq artıb, stress səviyyəsi azalıb və ölkə iqtisadiyyatı bir çox Avropa dövlətlərindən daha sürətlə böyüməyə davam edib.
Avropa analitikləri və tədqiqat mərkəzlərinin qeyd etdiyi kimi, İslandiyanın təcrübəsi artıq müasir əmək təşkilatının ən uğurlu təcrübələrindən biri adlandırılır.
Dörd günlük iş həftəsinin əleyhdarlarının əsas qorxusu ondan ibarət idi ki, iş vaxtının azaldılması mütləq iqtisadiyyata zərbə vuracaq və şirkətlərin səmərəliliyini azaldacaq.
Lakin rəsmi məlumatlar əksini göstərdi. Eurostat və iqtisadi tədqiqatların məlumatlarına görə, İslandiya iqtisadiyyatı 2025-ci ildə təxminən 1,3% böyüyüb, 2026-cı ildə isə artımın 3%-ə qədər sürətlənməsi gözlənilir.
Bu göstəricilər Almaniya, Fransa, İtaliya, İsveçrə və Norveç də daxil olmaqla, bir sıra Avropanın ən böyük iqtisadiyyatlarından daha yüksək olub.
Bununla yanaşı, ölkədə işsizlik səviyyəsi Avropada ən aşağı səviyyələrdən biri olaraq qalır.
Yeni modelə keçid 2015-ci ildə, Reykyavik hakimiyyəti ölkə hökuməti ilə birlikdə genişmiqyaslı pilot proqramlar başlatdıqda başladı.
Tədqiqatda 2500-dən çox insan iştirak edib - ölkə əhalisinin təxminən 1%. Üstəlik, söhbət yalnız ofis işçilərindən getmirdi. Təcrübəyə məktəblər, uşaq bağçaları, polis, xəstəxanalar, sosial xidmətlər, dövlət qurumları daxil edildi.
İş həftəsi əmək haqqı azaldılmadan 40 saatdan 35-36 saata endirildi.
Britaniyanın “Autonomy” analitik mərkəzinin və İslandiyanın “Alda” təşkilatının apardığı tədqiqatlar iş vaxtının azaldılmasından sonra bir sıra mühüm dəyişiklikləri göstərib.
Əməkdaşlar bildiriblər:
Stress səviyyəsinin və emosional tükənmənin azalması;
Əqli və fiziki sağlamlığın yaxşılaşması;
Ailə və istirahət üçün daha çox vaxtın yaranması;
Konsentrasiyanın və iş səmərəliliyinin artması.
Layihədə iştirak edən şirkətlər və dövlət qurumları prosesləri optimallaşdırmış, lazımsız iclasların sayını azaltmış və əmək təşkilatını yenidən nəzərdən keçirmişlər.
Nəticədə məlum oldu ki, səmərəlilik saatların sayından çox, işin keyfiyyətindən və əməkdaşların konsentrasiyanı qoruyub saxlamaq bacarığından asılıdır.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, island modelinin uğuru gənc nəslin işə münasibətinin dəyişməsi ilə üst-üstə düşüb. Gənclər getdikcə daimi artıq işləmə mədəniyyətindən imtina edir və karyera ilə şəxsi həyat arasında daha çevik tarazlıq tələb edirlər.
Bu gün bir çox gənc mütəxəssislər üçün iş həyatın əsas mənasını itirir və yalnız onun bir hissəsinə çevrilir - istirahət, ailə, səyahətlər və psixoloji rifahla yanaşı.
İsland eksperimentinin uğurundan sonra oxşar təşəbbüslər digər ölkələrdə də fəal müzakirə olunmağa başlanıb.
Dörd günlük iş həftəsi ilə bağlı pilot layihələr və ya ictimai müzakirələr artıq Böyük Britaniyada, Almaniyada, İspaniyada və Yeni Zelandiyada keçirilir.
Həmkarlar ittifaqları və işəgötürənlər getdikcə iqtisadiyyata zərər vermədən əməkdaşların həyat keyfiyyətini yüksəltmək üçün qısaldılmış iş həftəsini bir vasitə kimi nəzərdən keçirirlər.
Almaz Həsənli
