Son illər Bakı və Abşeron yarımadasında həyata keçirilən iri urbanizasiya layihələri Azərbaycanın şəhərsalma siyasətində yeni mərhələnin başladığını göstərir. Bu prosesdə ən çox diqqət çəkən layihələrdən biri isə Sea Breeze-dir. Layihə artıq yalnız dənizkənarı istirahət məkanı və ya elit yaşayış kompleksi kimi deyil, Xəzər sahilində formalaşan yeni urbanizasiya modeli, yeni şəhər nümunəsi kimi təqdim olunur.
Müasir dünyada şəhərlərin inkişaf konsepsiyası dəyişir. Əvvəllər əsas prioritet sənaye, nəqliyyat və iqtisadi aktivlik idisə, indi əsas diqqət insan yönümlü şəhər modellərinə yönəlir. Urbanistlərin fikrincə, gələcəyin şəhərləri daha çox yaşıl zonalara, açıq ictimai məkanlara, aşağı sıxlıqlı yaşayış sisteminə və ekoloji təhlükəsizliyə əsaslanacaq. Sea Breeze layihəsi də məhz bu konsepsiya üzərində qurulur.
Xəzər sahilində “şəhər içində şəhər”
Sea Breeze-in əsas fərqləndirici xüsusiyyəti onun kortəbii deyil, əvvəlcədən hazırlanmış şəhərsalma planı əsasında qurulmasıdır. Dünyanın bir çox məşhur kurort şəhərləri illər ərzində mərhələli və plansız inkişaf etdiyi halda, Sea Breeze başlanğıcdan vahid master-plan çərçivəsində formalaşdırılıb.
Rəsmi məlumatlara görə layihənin inkişafı 2030-cu ilə qədər davam etdiriləcək və gələcəkdə Sea Breeze-in Bakı ətrafında iri peyk-şəhərlərdən birinə çevrilməsi planlaşdırılır. Müxtəlif açıq mənbələrdə layihənin ümumi ərazisinin 500 hektardan çox olduğu, gələcək mərhələlərdə isə daha da genişləndiriləcəyi qeyd olunur.
Urbanizasiya üzrə beynəlxalq hesabatlara görə 2050-ci ildə dünya əhalisinin təxminən 70 faizi şəhərlərdə yaşayacaq. Bu isə yeni tip yaşayış modellərinə ehtiyacı artırır. Sea Breeze kimi layihələr məhz yüksək sıxlıqlı meqapolis problemlərinə alternativ urban model rolunu oynayır.
Yeni inkişaf istiqaməti
Layihənin yerləşdiyi coğrafi mövqe xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sea Breeze Bakı şəhərindən təxminən 20-30 dəqiqəlik məsafədə yerləşir və Heydər Əliyev Beynəlxalq Hava Limanına yaxınlığı ilə seçilir. Bu isə layihəni həm daimi yaşayış, həm də turizm baxımından strateji məkana çevirir.
Son illər Bakı əhalisinin sürətlə artması yeni yaşayış zonalarına ehtiyacı artırıb. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında yaşayan əhalinin sayı artıq 4 milyona yaxınlaşır. Bu tendensiya gələcəkdə yeni peyk-şəhərlərin inkişafını qaçılmaz edir.
Sea Breeze məhz bu baxımdan paytaxtın urbanistik genişlənməsinin yeni istiqamətlərindən biri hesab olunur. Layihə Bakı mərkəzindəki yüksək sıxlıq modelindən fərqli olaraq daha açıq, aşağı mərtəbəli və təbiətlə inteqrasiya olunmuş yaşayış konsepsiyası təqdim edir.
Milyardlarla dollarlıq investisiya
Sea Breeze hazırda Azərbaycanın ən iri özəl urbanizasiya və daşınmaz əmlak layihələrindən biri hesab olunur. Layihəyə indiyədək milyardlarla dollar həcmində investisiya yatırılıb.
Rəsmi təqdimatlarda qeyd edilir ki, artıq milyonlarla kvadratmetr yaşayış və kommersiya sahəsi istifadəyə verilib. Gələcək mərhələlərdə isə ümumi tikinti həcminin 30 milyon kvadratmetrə qədər artırılması planlaşdırılır.
Layihənin iqtisadi təsiri də diqqət çəkir. Tikinti, turizm, xidmət və daşınmaz əmlak sektorlarında minlərlə yeni iş yeri açılıb. Bundan başqa, Sea Breeze Abşeron yarımadasında yeni iqtisadi aktivlik mərkəzinin formalaşmasına təkan verir.
Layihə Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun inkişafına da ciddi təsir göstərir. Çünki turizm və daşınmaz əmlak hazırda ölkə iqtisadiyyatının diversifikasiyası üçün əsas istiqamətlərdən hesab olunur.
Polisentrik şəhər modeli nədir?
Sea Breeze-in urbanistik baxımdan ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri polisentrik model əsasında inkişaf etdirilməsidir. Ənənəvi şəhərlərdə bütün iqtisadi və sosial aktivlik bir mərkəzdə cəmləşir. Bu isə nəqliyyat sıxlığına, ekoloji problemlərə və yüksək urban yükə səbəb olur.
Polisentrik modeldə isə şəhər bir neçə müxtəlif mərkəz ətrafında formalaşır. Sea Breeze-də də yaşayış, ticarət, turizm və əyləncə zonaları ayrıca urban nüvələr kimi planlaşdırılır.
Bu yanaşma son illər dünyanın bir çox ölkəsində tətbiq olunur. Məsələn, Dubay, Sinqapur və bəzi Skandinaviya şəhərlərində polisentrik urbanizasiya modeli nəqliyyat sıxlığının azaldılması və yaşayış keyfiyyətinin artırılması üçün əsas strategiyalardan biri hesab edilir.
“Yaşıl urbanizasiya” konsepsiyası
Sea Breeze layihəsində diqqət çəkən digər məqamlardan biri isə ekoloji standartlara xüsusi önəm verilməsidir. Layihədə sənaye müəssisələrinin nəzərdə tutulmaması şəhərin, əsasən, yaşayış və turizm məqsədilə inkişaf etdirildiyini göstərir.
Rəsmi məlumatlara görə, layihə ərazisində geniş yaşıllıq zonaları salınıb, yüz minlərlə ağac və dekorativ bitki əkilib. Urbanistlərin fikrincə, gələcəyin şəhərlərində yaşıllıq ərazilərinin payı əsas göstəricilərdən birinə çevriləcək.
BMT-nin UN Habitat təşkilatının hesabatlarında qeyd edilir ki, şəhərlərdə adambaşına düşən yaşıl sahələrin artırılması insanların fiziki və psixoloji sağlamlığına birbaşa təsir edir. Sea Breeze layihəsində də parklar, piyada zonaları və açıq ictimai məkanlar əsas prioritetlərdən biridir.
Bundan əlavə, layihədə enerji və suya qənaət edən texnologiyaların tətbiqi də xüsusi yer tutur. Müasir şəhərsalma siyasətində dayanıqlı inkişaf və enerji effektivliyi artıq əsas meyarlardan biri hesab olunur.
Xəzərin sahilində yeni turizm mərkəzi
Sea Breeze yalnız yaşayış məkanı deyil, həm də iri turizm və əyləncə mərkəzi kimi inkişaf etdirilir. Hazırda layihə ərazisində onlarla restoran, hotellər, spa və wellness mərkəzləri fəaliyyət göstərir.
Yay mövsümündə Sea Breeze gündəlik minlərlə turist qəbul edir. Burada beynəlxalq musiqi festivalları, konsertlər və iri tədbirlər keçirilir. Sea Breeze Event Hall isə artıq regionun ən iri tədbir məkanlarından birinə çevrilib.
Layihənin marina infrastrukturu da xüsusi diqqət çəkir. Süni adalar, marina zonaları və dəniz turizmi infrastrukturu Sea Breeze-in Xəzər regionunda yeni turizm modelini formalaşdırmağa çalışdığını göstərir.
Yaxın illərdə “coastal living” - sahilyanı yaşayış konsepsiyası dünyada ən sürətlə inkişaf edən istiqamətlərdən biri olacaq. Sea Breeze də məhz bu qlobal trendə uyğun inkişaf etdirilir.
Memarlıq və həyat tərzinin sintezi
Sea Breeze-in memarlıq konsepsiyası da fərqli yanaşması ilə seçilir. Şəhərdə müxtəlif üslublarda yaşayış kompleksləri inşa edilir. Palazzo seriyası, Lighthouse, Park Residences, Polo Residences və Woodville kimi layihələr fərqli memarlıq həllərini birləşdirir.
Bu isə şəhərin monoton görünüşdən uzaqlaşmasına və fərqli həyat tərzlərinə uyğun yaşayış mühiti yaratmağa imkan verir.
Layihənin hazırlanmasında beynəlxalq memarlıq şirkətlərinin iştirakı Sea Breeze-in qlobal urbanizasiya standartlarına uyğun formalaşdırılmasına şərait yaradır.
Müasir şəhərsalma artıq yalnız bina tikintisi deyil, həyat tərzinin formalaşdırılması prosesidir. Sea Breeze-də də əsas məqsəd yalnız yaşayış kompleksləri yaratmaq deyil, yeni urban həyat modeli formalaşdırmaqdır.
Sea Breeze Abşeronun görünüşünü dəyişə bilər
Sea Breeze layihəsi gələcəkdə Abşeron yarımadasının urbanistik xəritəsini ciddi şəkildə dəyişə bilər. Çünki layihə təkcə yaşayış kompleksi deyil, tam funksional şəhər modelidir.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, yaxın illərdə Bakı ətrafında məhz bu tip peyk-şəhərlərin sayı artacaq. Çünki meqapolislərdə əhali sıxlığının artması alternativ yaşayış zonalarına ehtiyacı artırır.
Sea Breeze isə bu baxımdan Azərbaycanın ilk iri miqyaslı planlı sahilyanı urbanizasiya layihələrindən biri hesab olunur.
Layihənin tam şəkildə həyata keçirilməsi ilə Sea Breeze-in yalnız Azərbaycanın deyil, bütövlükdə Xəzər regionunun ən iri və ən müasir kurort-şəhərlərindən birinə çevriləcəyi gözlənilir.
