İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı (OECD) təbiət yönümlü şəhər konseptual çərçivəsi hazırlayıb. Bu nəd deməkdir?
İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (OECD) təbiət yönümlü şəhər konseptual çərçivəsi hazırlaması qlobal urbanizasiya siyasətində yeni mərhələnin formalaşdığını göstərir. Son illərdə iqlim dəyişiklikləri, ətraf mühitin deqradasiyası və sürətli urbanizasiya şəhərlərin inkişaf modelini yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edir. Bu kontekstdə “təbiət yönümlü şəhər” anlayışı artıq yalnız ekoloji təşəbbüs deyil, iqtisadi dayanıqlılıq, sosial rifah və şəhər təhlükəsizliyi ilə bağlı strateji yanaşma kimi qiymətləndirilir.
Dünya üzrə urbanizasiya tempi sürətlə artır. BMT-nin məlumatlarına görə, hazırda dünya əhalisinin yarıdan çoxu şəhərlərdə yaşayır və 2050-ci ilə qədər bu göstəricinin 68 %-ə çatacağı gözlənilir. Şəhərlərin böyüməsi iqtisadi aktivliyi artırsa da, eyni zamanda hava çirkliliyi, istilik adası effekti, su çatışmazlığı və yaşıl sahələrin azalması kimi problemləri də dərinləşdirir. OECD-nin yeni konseptual yanaşması məhz bu risklərin azaldılması və şəhərlərin təbii ekosistemlə daha balanslı şəkildə inkişaf etdirilməsinə hesablanıb.
“Təbiət yönümlü şəhər” modeli əsasən yaşıl infrastruktur, ekoloji balans və resurs səmərəliliyi prinsiplərinə söykənir. Bu yanaşmada parklar, şəhər meşələri, yaşıl damlar, yağış sularının idarə olunması sistemləri və biomüxtəlifliyin qorunması şəhər planlaşdırılmasının ayrılmaz hissəsi hesab olunur. Beynəlxalq araşdırmalar göstərir ki, yaşıl infrastruktur yalnız ekoloji deyil, iqtisadi baxımdan da səmərəli nəticələr verir. Məsələn, şəhərlərdə yaşıllıq sahələrinin artırılması istilik dalğalarının təsirini azaldır, enerji istehlakını aşağı salır və səhiyyə xərclərinin azalmasına müsbət təsir göstərir.
İqlim dəyişiklikləri fonunda bu modelin əhəmiyyəti daha da artır. Son illərdə Avropa, Asiya və Şimali Amerikada ekstremal hava hadisələrinin artması şəhərlərin dayanıqlılığı məsələsini qlobal gündəliyin əsas mövzularından birinə çevirib. Dünya Bankı və BMT ekspertləri hesab edir ki, gələcəyin şəhərləri yalnız beton infrastruktura əsaslana bilməz. Təbii ekosistemlərin şəhər planlamasına inteqrasiyası daşqın risklərinin azaldılması, havanın keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması və su ehtiyatlarının qorunması baxımından mühüm rol oynayır.
OECD-nin bu təşəbbüsü iqtisadi yanaşma baxımından da diqqət çəkir. Ənənəvi şəhər inkişaf modelləri əsasən sürətli tikinti və sənaye genişlənməsinə fokuslanırdısa, yeni urbanizasiya siyasəti uzunmüddətli dayanıqlılığı ön plana çıxarır. Beynəlxalq maliyyə institutlarının hesablamalarına görə, yaşıl şəhər infrastrukturlarına qoyulan investisiyalar gələcəkdə iqlim risklərindən yaranacaq iqtisadi zərərləri əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Bu səbəbdən “yaşıl maliyyə” və ekoloji investisiyalar qlobal iqtisadiyyatın ən sürətlə böyüyən istiqamətlərindən birinə çevrilir.
