Fiziklər hesab edirlər ki, kosmosda genişlənərək qarşısına çıxan hər şeyi məhv edə biləcək kiçik bir qabarcıq mövcud ola bilər. Bu hipotetik kvant ssenarisi “saxta vakuumun dağılması” adlanır və təxminən yarım əsrdir nəzəri fizikanın ən narahatedici ideyalarından biri hesab olunur.
Poliqon xəbər verir ki, South China Morning Post nəşrinin yazdığına görə, Tsinqua Universitetinin alimləri bu hadisənin əsas mexanizmini yenidən yaratmağa nail olduqlarını bildiriblər. Buna proqramlaşdırıla bilən kvant simulyatoru kömək edib.
Təcrübə zamanı alimlər metastabil "saxta vakuumun dağılması" prosesinin yalnız kvant effektləri vasitəsilə daha aşağı enerjili həqiqi vakuum vəziyyətinə necə keçə biləcəyini modelləşdiriblər. Bu proses dağıdıcı vakuum qabarcıqlarının yaranmasına və genişlənməsinə səbəb olur.
Fiziklərin sözlərinə görə, araşdırma dünyanın dərhal məhv olacağını proqnozlaşdırmır. Əksinə, nəticələr abstrakt kvant sahə nəzəriyyəsi ilə idarə olunan kvant maddəsi arasında nadir eksperimental körpü yaradır.
Tədqiqatın müəllifi olan nəzəri fizik Van Syao bildirib ki, komanda həqiqi vakuum qabarcıqlarının yaranmasını və genişlənməsini müşahidə edib.
Nəşr xatırladıb ki, "saxta vakuumun dağılması" hipotezi ilk dəfə 1970-ci illərdə fizik Sidni Kolman tərəfindən irəli sürülüb. Hipotezə görə, kvant fluktuasiyaları bir gün güc baxımından nüvə bombasını, miqyas baxımından isə bütün Kainatı əhatə edə biləcək partlayışa səbəb ola bilər.
Tsinqua Universitetinin alimləri Ridberq vəziyyətində olan yüksək həyəcanlandırılmış rubidium-87 atomlarından ibarət birölçülü halqa qurublar. Atomlar təbii şəkildə iki degenerativ antiferromaqnit vəziyyət formalaşdırıb. Daha sonra tədqiqatçılar fərdi ünvanlama qabiliyyətinə malik lazerlərdən istifadə edərək vəziyyətlərdən birinin enerjisini artırıblar və onu süni "saxta vakuuma" çeviriblər. Digər vəziyyət isə həqiqi vakuum rolunu oynayıb.
Nəşr əlavə edib ki, qlobal həyəcanlandırıcı lazerlər kvant fluktuasiyaları yaradaraq sistemin "saxta vakuum" vəziyyətindən həqiqi vakuuma keçməsinə səbəb olub. Bəzi hesablamalara görə, belə bir dağılmanın baş vermə müddəti bir kvadrilyondan da artıq — 10-un 105-ci dərəcəsi qədər il təşkil edə bilər.
Van Syao vurğulayıb ki, komandasının araşdırması Kainatın həqiqətən "saxta vakuum" vəziyyətində olub-olmaması sualına cavab vermir. Eyni zamanda iş real dağılma müddətini də müəyyən etmir.
Poliqon.info
