ain.az xəbər verir, Azpolitika.az saytına əsaslanaraq.
Dünyada doğum göstəricilərində müşahidə olunan sürətli azalma artıq qlobal miqyasda ciddi narahatlıq doğurmağa başlayıb.
Bu barədə "Financial Times" nəşrində yayımlanan materialda bildirilir.
Qeyd olunur ki, doğum sayındakı kəskin azalmanın əsas səbəblərindən biri smartfonlar və sosial media platformaları ola bilər.
Araşdırmaya görə, hazırda dünyanın 195 ölkəsinin təxminən üçdə ikisində qadın başına düşən orta uşaq sayı əhalinin sabit qalması üçün lazım olan 2,1 göstəricisindən aşağı düşüb. Bəzi ölkələrdə bu rəqəm 1-ə yaxınlaşır, bəzi regionlarda isə daha da aşağı səviyyəyə enir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, son on ildə doğum göstəricilərindəki azalma gözləniləndən qat-qat sürətli baş verib. Xüsusilə yüksək gəlirli ölkələrdə uzun illərdir davam edən bu proses artıq inkişaf etməkdə olan dövlətlərdə də özünü göstərməyə başlayıb.
Məsələn, Cənubi Korea bu baxımdan ən diqqətçəkən nümunələrdən biri hesab olunur. BMT bir neçə il əvvəl ölkədə 2023-cü ildə təxminən 350 min uşağın doğulacağını proqnozlaşdırsa da, real rəqəmlər gözləntilərdən xeyli aşağı olub. Eyni tendensiya Latın Amerikası, Yaxın Şərq və Asiya ölkələrində də müşahidə edilir. Artıq Meksika, Braziliya, İran və Şri-Lanka kimi ölkələrdə doğum göstəriciləri bəzi inkişaf etmiş ölkələrdən belə aşağı düşüb.
Ekspertlərin fikrincə, əhalinin sürətlə qocalması iqtisadiyyata da ciddi təsir göstərir. İşçi qüvvəsinin azalması istehsalın zəifləməsinə, sosial xərclərin artmasına və iqtisadi inkişaf tempinin yavaşlamasına səbəb olur. Xüsusilə Japanın son onilliklərdə yaşadığı iqtisadi durğunluğun əsas səbəblərindən biri kimi aşağı doğum göstəriciləri göstərilir.
Araşdırmada vurğulanır ki, maraqlı məqamlardan biri insanların hələ də ailə və uşaq sahibi olmaq istəməsidir. Sorğular göstərir ki, gənclərin böyük hissəsi orta hesabla iki uşaq arzulayır. Lakin real həyatda bu istəklə nəticə arasında ciddi fərqlər var. Mütəxəssislər hesab edir ki, əvvəlki illərdən fərqli olaraq problem artıq ailələrin az uşaq sahibi olmasında deyil, ümumiyyətlə münasibət və ailə quran insanların sayının azalmasındadır.
Əvvəllər əsas səbəb kimi iqtisadi problemlər, ev qiymətlərinin bahalaşması və həyat xərclərinin artması göstərilirdi. Lakin araşdırma müəllifləri bildirirlər ki, bu amillər son dövrdəki kəskin azalmanı tam izah etmir. Çünki Skandinaviya ölkələri kimi iqtisadi baxımdan daha stabil regionlarda da doğum göstəriciləri sürətlə aşağı düşür. Hətta maddi problemləri olmayan cütlüklər arasında belə ailə qurmaq və uşaq sahibi olmaq meyli əvvəlki illərlə müqayisədə zəifləyib.
Araşdırmanın ən diqqətçəkən hissəsi isə smartfonlar və sosial medianın təsiri ilə bağlıdır. ABŞ və Böyük Britaniyada aparılan tədqiqatlar göstərir ki, 4G internetin və smartfonların geniş yayılmasından sonra doğum göstəricilərində kəskin azalma başlayıb.Mütəxəssislər bildirirlər ki, rəqəmsal platformalar gənclərin ünsiyyət formasını kökündən dəyişib. İnsanlar əvvəlki kimi üz-üzə görüşmək, sosial münasibətlər qurmaq və uzunmüddətli əlaqələr yaratmaq əvəzinə vaxtlarının böyük hissəsini telefon və sosial şəbəkələrdə keçirirlər.
Araşdırmalara görə, xüsusilə gənc nəsildə sosial təcrid hissi artır. Sosial medianın yaratdığı həyat tərzi, daimi müqayisə mühiti və münasibətlərə baxışın dəyişməsi ailə qurmaq istəyinə də təsir göstərir. Ekspertlərin fikrincə, artıq dünyada əhali azalması sadəcə demoqrafik məsələ deyil. Bu proses gələcəkdə iqtisadiyyat, əmək bazarı, sosial təminat sistemləri və hətta dövlətlərin siyasi güc balansına qədər bir çox sahəyə təsir göstərə bilər.
"AzPolitika.info"
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün ain.az saytını izləyin.
