Ölkəmizdə əsas problem yüksək gərginlik sistemləri, batareya təmiri və proqram təminatı üzrə kadr qıtlığıdır
Avropa İttifaqı 2035-ci ildən etibarən daxiliyanma mühərrikli avtomobilləri tamamilə qadağan etmək planının icrasını dayandırıb. Brüsseldən gələn son siqnallar göstərir ki, yaşıl inqilab reallıq divarına çırpılıb. Bəs bu qlobal dönüş Azərbaycanın avtomobil bazarına necə təsir edəcək?
Biz elektromobil erasına həqiqətən hazırıqmı?
İllərdir qlobal avtomobil sənayesinin əsas qorxulu yuxusu olan 2035 qadağası yumşaldılır. Avropa Komissiyası tərəfindən hazırlanan yeni təklifə görə, artıq istehsalçılardan 100 faiz sıfır emissiya deyil, 90 faiz azaldılma modeli tələb oluna bilər. Bu isə o deməkdir ki, benzin və dizel mühərrikli avtomobillər tamamilə tarixə qovuşmur, sadəcə forma dəyişir. Avropanın geri çəkilməsinin bir neçə əsas səbəbi var. Çin brendləri bazarı elə sürətlə ələ keçirib ki, Almaniya və İtaliya nəhəngləri rəqabətdə boğulmağa başlayıb. Avropanın özündə belə şarj məntəqələrinin sayı və enerji şəbəkəsinin gücü kütləvi keçid üçün yetərli deyil. Əsas məsələlərdən biri də qiymət faktorudur. Elektromobillər hələ də orta təbəqə üçün bahalıdır və insanları məcburi şəkildə bahalı texnologiyaya sövq etmək siyasi risklər yaradır. Yeni model 2035-ci ildən sonra da hibridlərin və modernləşdirilmiş daxiliyanma
mühərriklərinin bazarda qalmasına imkan verəcək. Bu xəbər Azərbaycan üçün əslində bir fürsətdir. Ölkəmizin avtomobil parkı hələ də əsasən Avropa, ABŞ, Koreya və Yaponiyadan gələn daxiliyanma mühərrikli maşınlar üzərində qurulub. Əgər Avropa İttifaqı qərarından dönməsəydi, bizi ehtiyat hissələrinin tapılmaması, servis xidmətinin iflic olması və ikinci əl bazarında qiymətlərin kəskin artması kimi problemlər gözləyirdi. İndi isə Avropanın bu geri addımı Azərbaycanın daxili bazarına əlavə vaxt qazandırır. Bakıda elektromobillərin sayı artsa da, ölkə olaraq bu keçidə tam hazır olduğumuzu demək çətindir.
Ekspertlər bir neçə əsas maneəni qeyd edirlər. Bakıdan kənara çıxan sürücü üçün enerji doldurmaq hələ də böyük problemdir. Enerji şəbəkəsinin yüklənməsi də həll edilməli məsələlərdəndir. Yay aylarında gərginliyin düşdüyü bir sistemdə minlərlə maşının şəbəkəyə qoşulması texniki qəzalara yol aça bilər. Usta və servis qıtlığı da elektromobbillərə keçid məsələsində maneə olaraq qalır. Bizim mütəxəssislərin böyük hissəsi ənənəvi mühərriklər üzrə ixtisaslaşıb, lakin yüksək gərginlikli batareyalar və proqram təminatı sahəsində kadr sayı məhduddur. Əsas məqamlardan biri də elektromobillər hələ də orta gəlirli Azərbaycan vətəndaşı üçün bahalı seçimdir. Azərbaycan üçün elektromobillərə yol kəskin keçid deyil, təkamül yoludur. Bu müddətdə hibrid avtomobillər təşviq edilməli, magistral yollarda infrastruktur qurulmalı və texniki kadrların hazırlığına diqqət yetirilməlidir. Avropanın geri addımı bizə göstərir ki, benzin və dizel dövrü hələ tam bitməyib, lakin bu qazandığımız vaxtı gələcəyə hazırlaşmaq üçün səmərəli istifadə etməliyik. Azərbaycanda artıq elektromobil və hibrid avtomobillərə xidmət göstərə biləcək kadrların hazırlanması istiqamətində müəyyən addımlar atılır. Amma hələlik tam ixtisaslaşmış və yalnız elektromobillərə fokuslanan geniş şəbəkəli peşə məktəbi sistemi formalaşmayıb.
Hazırda əsas baza Peşə Təhsili üzrə Dövlət Agentliyi xətti ilə yaradılır. Agentliyin tabeliyində fəaliyyət göstərən bəzi peşə təhsil mərkəzlərində avtomobil diaqnostikası və təmiri ustası, elektrik sistemləri, elektronika və alternativ enerji istiqamətləri üzrə proqramlar mövcuddur. Bu sahədə ən çox adı çəkilən təhsil müəssisələrindən biri Aviasiya və Avtomobil Nəqliyyatı üzrə Bakı Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzi hesab olunur. Burada avtomobil diaqnostikası, elektronika və müasir nəqliyyat texnologiyaları üzrə hazırlıq aparılır. Rəsmi açıqlamalarda da etiraf olunur ki, elektromobil bazarı böyüsə də, ixtisaslaşmış ustaların sayı hələ çox azdır. Bununla yanaşı, Bakıda bəzi özəl kurslar da fəaliyyət göstərir. Məsələn, “avtomobil elektrik və diaqnostika ustası” kursları təşkil olunur. Amma bunlar daha çox klassik elektronika və diaqnostika üzərində qurulub; yüksək gərginlikli elektromobil batareyaları və proqram təminatı üzrə tam dərin hazırlıq hələ məhduddur. Yəni hazırkı vəziyyəti belə ümumiləşdirmək olar:
Azərbaycanda elektromobil ustalarının hazırlanması başlayıb; bəzi peşə məktəblərində uyğun baza formalaşdırılır, lakin Tesla, BYD və digər yeni nəsil elektromobillər üçün tam ixtisaslaşmış servis mühəndislərinin sayı hələ azdır. Əsas çatışmazlıq yüksək gərginlik sistemləri, batareya təmiri və proqram təminatı üzrə kadr qıtlığıdır. Bu səbəbdən yaxın illərdə Azərbaycanda ən çox tələb görəcək peşələrdən biri məhz elektromobil diaqnostikası və batareya mühəndisliyi ola bilər.
E.Məmmədəliyev,
Musavat.com
