Duman steril su damcıları toplusu deyil, əsl yaşayış mühitidir. O, canlı və inkişaf edən bakteriyalarla zəngindir və bu mikroorqanizmlərin bəziləri havadakı çirkləndiriciləri görünmədən udur...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə Earth nəşri yazıb.
Arizona Dövlət Universitetinin alimləri apardıqları araşdırmada bakteriyaların hava axınlarında necə davrandığını öyrəniblər. Tədqiqat zamanı dumanda hansı bakteriyaların mövcud olduğu və onların damcıların daxilində həqiqətən yaşayıb çoxaldığı araşdırılıb.
Alimlərin sözlərinə görə, ayrı-ayrı duman damcılarının bir faizindən az hissəsində bakteriyalar mövcuddur. İlk baxışda bu göstərici çox az görünə bilər, lakin dumanın ehtiva etdiyi damcıların sayı son dərəcə çox olduğundan ümumi mənzərə tamamilə dəyişir.
"Bütün damcıları birlikdə götürdükdə bakteriyaların konsentrasiyası okeandakı ilə eyni olur", deyə araşdırmanın həmmüəllifi Ferran Qarsiya-Piçel bildirib.
Tədqiqatçılar qeyd ediblər ki, duman suyunun bir damcısında təxminən on milyon bakteriya ola bilər. Onların fikrincə, mikroorqanizmlər baxımından duman həyatla dəniz qədər zəngindir.
Bütün nümunələrdə bir bakteriya qrupu xüsusilə seçilib – metilobakteriyalar. Duman yaranmazdan əvvəl toplanan hava nümunələrində bu bakteriyalar daha az olub. Duman əmələ gəldikdən sonra isə onların sayı artıb ki, bu da dumanın onların yayılmasına aktiv şəkildə kömək etdiyini göstərir.
Alimlər bildiriblər ki, metilobakteriyalar formaldehid də daxil olmaqla sadə karbon birləşmələri ilə qidalanır. Formaldehid ozon mənşəli smoqun yaranmasına səbəb olan geniş yayılmış hava çirkləndiricisidir.
Araşdırma zamanı alimlər bakteriyaların böyüdüyünü və bölündüyünü müşahidə ediblər. Onlar həmçinin müəyyən ediblər ki, dumandakı bakteriyalar inkişaflarını davam etdirmək üçün formaldehiddən qida mənbəyi kimi istifadə edirlər.
Komanda müəyyən edib ki, formaldehid yüksək konsentrasiyada bakteriyaların özləri üçün də zəhərli olur. Buna görə onlar bu maddəni karbon qazına parçalayaraq yaşadıqları mühiti təhlükəsiz saxlayırlar. Beləliklə, bakteriyalar sadəcə çirkləndiriciləri udmur, həm də yaşamaq üçün havanı təmizləyir və nəticədə ətraf mühitin daha təmiz olmasına töhfə verirlər.
Nəşrdə qeyd olunub ki, uzun illərdir duman suyunun toplanması su çatışmazlığı olan bölgələrdə təmiz su əldə etməyin effektiv üsulu hesab olunurdu. Bu üsul çox vaxt təbii və təhlükəsiz mənbə kimi təqdim edilirdi.
Lakin yeni araşdırma göstərib ki, bu suya da digər su mənbələri kimi ehtiyatla yanaşmaq lazımdır. Alimlər duman suyunun istifadə edilməzdən əvvəl mütləq yoxlanılmasını və təmizlənməsini tövsiyə edirlər.
Çünki duman suyu steril deyil. O, kimyəvi çirkləndiriciləri parçalaya bilən canlı bakteriyalar ehtiva edir və alimlər hələ də bu suda hansı maddələrin hansı miqdarda olduğunu tam müəyyən edə bilməyiblər.
Bundan əvvəl alimlər özünü məhv etməyə "proqramlaşdırıla" bilən yeni plastik növü hazırladıqlarını açıqlamışdılar. Yeni araşdırmada iki fermentdən ibarət inkişaf etmiş yanaşmadan istifadə olunub.
Tədqiqatçılar materialın daxilinə "yatmış" bakteriya sporları və plastiki parçalaya bilən fermentlər yerləşdirərək cəmi altı gün ərzində tam parçalanan və zərərli mikroplastik yaratmayan material hazırlamağa nail olublar.
İlk prototip polikaprolakton əsasında hazırlansa da, alimlər hesab edirlər ki, eyni prinsipləri digər plastik növlərinə, xüsusilə də qlobal tullantı probleminin əsas səbəblərindən biri olan birdəfəlik plastiklərə də tətbiq etmək mümkündür.
Poliqon.info
