Balina bürcündə yerləşən "Messier 77" adlı spiral qalaktikanın mərkəzində son dərəcə kompakt və güclü enerji mənbəyi aşkarlanıb. Bu mənbə parlaqlığı baxımından qalaktikanın qalan hissəsini belə üstələyir və hətta Ceyms Uebb Kosmik Teleskopunun həssaslığını sınağa çəkir...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə Interesting Engineering yazıb.
Məqalədə bildirilir: "Bu, qalaktikanın mərkəzində yerləşən və təxminən Günəşdən səkkiz milyon dəfə böyük kütləyə malik superkütləvi qara dəlik tərəfindən qidalanan aktiv qalaktik nüvədir (AGN). Ətrafdakı qaz qara dəliyin güclü cazibə qüvvəsi nəticəsində içəriyə doğru çəkilir, yüksək sürətli sıx orbitlər formalaşdıraraq mərkəzə spiralvari yaxınlaşır. Bu proses zamanı maddə sıxılır və həddindən artıq qızaraq böyük həcmdə radiasiya yaradır".
Qalaktikanın mərkəzindən yayılan parlaq narıncı şüaların isə "Messier 77"nin real hissəsi olmadığı vurğulanır. Bunlar difraksiya şüaları adlanan optik effektlərdir.
Məqalədə qeyd olunur: "Bu effektlər AGN-dən gələn intensiv və fokuslanmış işığın Ceyms Uebb Kosmik Teleskopunun altıbucaqlı güzgü seqmentləri və ikinci güzgüsünün dayaqları ilə qarşılıqlı təsiri nəticəsində yaranır. İşıq cüzi şəkildə sınır və xarakterik şüa naxışı əmələ gətirir".
Şəkildə görünən altı və iki şüadan ibarət naxışın Ceyms Uebb Kosmik Teleskopunun bütün müşahidələrində rast gəlinən standart xüsusiyyət olduğu bildirilir.
Difraksiya şüaları yalnız işıq mənbəyi həm çox parlaq, həm də yüksək dərəcədə cəmlənmiş olduqda yaranır. Buna görə də onlar adətən ulduzlarla əlaqələndirilir. Lakin “Messier 77” kimi bəzi qalaktikalarda mərkəzi nüvə kifayət qədər parlaq və kompakt olduğundan eyni effekti yarada bilir.
"Messier 77" yalnız parlaq nüvəsi ilə deyil, həm də aktiv ulduz yaranması prosesi ilə diqqət çəkir. Teleskopun yaxın infraqırmızı diapazonda apardığı müşahidələr qalaktikanın mərkəzindən keçən aydın "bar" strukturunu üzə çıxarıb. Bu struktur bəzi qalaktikaların disk hissəsində yerləşən uzunsov ulduz və qaz zolağıdır və optik şəkillərdə görünmür.
Interesting Engineering izah edir: "Bu bar qalaktikanın spiral qollarının daxili hissələrinin birləşdiyi nöqtədə yaranmış parlaq ulduz partlayışı halqası ilə əhatələnib. Bu bölgələr son dərəcə yüksək ulduz yaranması tempi ilə seçilir və "Messier 77"ni dinamik şəkildə inkişaf edən qalaktikaya çevirir".
Bundan başqa, "Messier 77" qaz və tozla zəngin aktiv spiral qalaktikadır. Bu maddələr qalaktika boyunca yayılıb və daha uzun dalğa uzunluqlarında parlayaraq mavi rəngdə görünür.
Məqalədə əlavə olunur: "Ceyms Uebb Kosmik Teleskopunun qeydə aldığı əsas strukturdan kənarda qalaktikanın spiral qolları minlərlə işıq ili boyunca uzanan zəif hidrogen halqasına qədər davam edir. Bu xarici halqada da ulduz yaranması prosesi aktivdir. Daha uzaqda isə nazik hidrogen axınları ətraf kosmosa yayılaraq qalaktikanın ətrafında zərif xarici qat yaradır. Məhz bu tentakula bənzər uzun liflərə görə "Messier 77" həm də "Kalmar qalaktikası" adlanır".
Poliqon.info
