Müasir dövrdə siyasətlə elmin vəhdətini yarada bilən şəxslər cəmiyyətin inkişafında xüsusi rol oynayırlar. Belə simalardan biri də millət vəkili, fəlsəfə doktoru Cavanşir Feyziyevdir. O, yalnız parlament fəaliyyəti ilə deyil, həm də geniş elmi yaradıcılığı, geopolitik araşdırmaları, türk dünyasının inteqrasiyası istiqamətində apardığı tədqiqatları və humanitar düşüncə sahəsindəki fəaliyyəti ilə seçilən ziyalılardandır. Onun elmi fəaliyyəti Azərbaycan ictimai fikrində milli dövlətçilik ideyalarının, türk birliyi konsepsiyasının və qlobal siyasi proseslərin elmi əsaslarla təhlilində mühüm yer tutur. Cavanşir Feyziyevin elmi dünyagörüşünün formalaşmasında aldığı təhsil mühüm rol oynayıb. O, Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunun tərcümə fakültəsini bitirib. Xarici dilləri peşəkar səviyyədə bilməsi ona dünya elmi ədəbiyyatını orijinaldan oxumaq, beynəlxalq siyasi və fəlsəfi nəzəriyyələri dərindən mənimsəmək imkanı yaradıb. Bu xüsusiyyət sonradan onun həm tədqiqatçı, həm publisist, həm də tərcüməçi kimi fəaliyyətində mühüm üstünlüyə çevrilib. Onun elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri etnosiyasi münaqişələrin fəlsəfi və mənəvi aspektlərinin araşdırılmasıdır. Cavanşir Feyziyev Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə, Sosiologiya və Hüquq İnstitutunda apardığı araşdırmalar nəticəsində “Etno-siyasi münaqişələrin mənəvi aspektləri” mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi alıb. Bu tədqiqatda müəllif etnik qarşıdurmaların yalnız siyasi və hərbi səbəblərlə izah olunmasının kifayət etmədiyini göstərir. O, milli yaddaş, tarixi travmalar, dini faktorlar, mənəvi dəyərlər və ideoloji təsirlərin münaqişələrin yaranmasında mühüm rol oynadığını elmi arqumentlərlə əsaslandırır. Xüsusilə Cənubi Qafqaz regionunda baş verən proseslərin təhlili baxımından bu tədqiqat aktual hesab olunur. Cavanşir Feyziyevin elmi yaradıcılığında türk dünyası ideyası xüsusi yer tutur. O, türk dövlətlərinin gələcəyinin inteqrasiya və strateji əməkdaşlıqdan keçdiyini vurğulayan alimlərdəndir. Müəllifin “Türk Dövlətləri Birliyi: Qlobal inteqrasiyanın Avrasiya modeli” adlı monoqrafiyası bu istiqamətdə yazılmış ən diqqətçəkən əsərlərdən hesab edilir. Kitabda türk dövlətlərinin ortaq tarix, dil və mədəniyyət faktorları əsasında birgə siyasi və iqtisadi platforma formalaşdırmasının zəruriliyi qeyd olunur. Müəllif hesab edir ki, XXI əsrdə türk dövlətləri yalnız regional deyil, qlobal geosiyasi güc mərkəzinə çevrilə bilər. Bu əsərdə Avrasiya məkanında yeni geosiyasi düzənin formalaşması, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizləri, iqtisadi inteqrasiya və ortaq təhlükəsizlik məsələləri geniş şəkildə təhlil edilir. Cavanşir Feyziyev türk dünyasının inteqrasiyasını romantik ideya kimi deyil, müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminin tələbi kimi təqdim edir. Onun fikrincə, ortaq tarix və mədəniyyət türk dövlətləri arasında strateji ittifaq üçün mühüm baza yaradır. Alimin elmi fəaliyyətində humanitar siyasət məsələləri də mühüm istiqamətlərdən biridir. O, qlobal siyasətdə humanitar amilin rolunu araşdıraraq beynəlxalq münasibətlər sistemində mədəniyyət, mənəviyyat və insan faktorunun təsirini ön plana çəkir. “Qlobal idarəetmə strategiyasında humanitar siyasətin spesifikası”, “Mədəniyyətlərarası münasibətlərin siyasi-humanitar problemləri”, “Yeni dünya nizamı və müasir çağırışlar” kimi əsərlərində müasir dünyanın qarşılaşdığı siyasi və mənəvi böhranlar təhlil edilir. Müəllif qloballaşmanın yaratdığı problemləri yalnız iqtisadi və siyasi çərçivədə deyil, həm də mənəvi və mədəni aspektdən dəyərləndirir. Cavanşir Feyziyev hesab edir ki, müasir dövrdə dövlətlərin gücü təkcə iqtisadi və hərbi imkanlarla ölçülmür. Humanitar diplomatiya, mədəni təsir, milli ideologiya və intellektual potensial da beynəlxalq münasibətlərdə əsas faktorlardan birinə çevrilib. Bu baxımdan onun elmi araşdırmaları Azərbaycan dövlətçiliyinin ideoloji əsaslarının möhkəmləndirilməsi baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Onun yaradıcılığında türk tarixinin və sivilizasiyasının öyrənilməsi xüsusi istiqamət kimi diqqət çəkir. “Türk dünyasının təməl dəyərləri”, “Türk dövlətçiliyi tarixi”, “Türkşünaslıq”, “Türk dünyasının tarixi şəxsiyyətləri” kimi nəşrlərdə türk xalqlarının minillik dövlətçilik ənənələri, ortaq mədəni irsi və siyasi düşüncə sistemi geniş şəkildə araşdırılıb. Bu əsərlərdə türk xalqlarının dünya sivilizasiyasına verdiyi töhfələr elmi faktlar əsasında təqdim olunur. Müəllif xüsusilə türk dünyasının gələcək inteqrasiyası üçün ortaq tarixi yaddaşın vacibliyini vurğulayır. Cavanşir Feyziyev elmi fəaliyyətlə yanaşı, tərcüməçilik sahəsində də məhsuldar fəaliyyət göstərib. O, bir sıra mühüm xarici əsərləri Azərbaycan dilinə tərcümə edərək oxucuların istifadəsinə verib. Fransa tarixçisi Jorj de Mallevilin “1915-ci il erməni faciəsi” kitabının tərcüməsi xüsusi diqqət çəkən işlərdəndir. Bundan başqa, Nobel mükafatı laureatı Patrik Modiano və fransız yazıçısı Jan-Kristof Rüfenin əsərlərini Azərbaycan dilinə qazandırması dünya ədəbiyyatı ilə Azərbaycan oxucusu arasında mədəni körpünün yaranmasına xidmət edib. Alimin beynəlxalq elmi fəaliyyətində də mühüm uğurlar var. O, müxtəlif ölkələrdə keçirilən beynəlxalq konfrans və simpoziumlarda iştirak edib, geopolitika, türk inteqrasiyası, qlobal təhlükəsizlik və humanitar siyasət mövzularında məruzələrlə çıxış edib. Onun məqalələri Azərbaycanla yanaşı Türkiyə, Rusiya, Qazaxıstan və digər ölkələrin elmi jurnallarında dərc olunub. Bu fəaliyyət Azərbaycan elmi düşüncəsinin beynəlxalq platformalarda tanıdılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Cavanşir Feyziyevin elmi yaradıcılığının əsas xüsusiyyətlərindən biri nəzəriyyə ilə praktikanın vəhdətidir. O, geopolitik prosesləri yalnız nəzəri aspektdən araşdırmır, həm də real siyasi hadisələr fonunda təhlil edir. Bu baxımdan onun əsərləri həm elmi ictimaiyyət, həm də siyasi analitiklər üçün maraq doğurur. Müasir Azərbaycan ictimai fikrində Cavanşir Feyziyev daha çox türk dünyasının inteqrasiyası ideyasını elmi əsaslarla müdafiə edən ziyalılardan biri kimi tanınır. Onun əsərlərində milli dövlətçilik, mənəvi dəyərlər, humanitar siyasət və qlobal geosiyasi proseslər bir-biri ilə əlaqəli şəkildə təqdim olunur. Bu isə onun yaradıcılığına həm siyasi, həm fəlsəfi, həm də strateji xarakter verir. Bütün bunlar onu deməyə əsas verir ki, Cavanşir Feyziyev yalnız ictimai-siyasi xadim deyil, həm də müasir Azərbaycan elmi fikrində öz dəst-xətti olan tədqiqatçı alimdir. Onun elmi fəaliyyəti milli düşüncənin inkişafına, türk dünyasının ideoloji yaxınlaşmasına və Azərbaycanın beynəlxalq intellektual mühitdə tanıdılmasına xidmət edən mühüm fəaliyyət istiqaməti kimi qiymətləndirilə bilər.
Lamiyə İsazadə, yazıçı-publisist, Prezident Təqaüdçüsü.
