Apa.az saytından alınan məlumata görə, ain.az bildirir.
Milli Məclisin deputatı, professor, AMEA-nın həqiqi üzvü Ziyad Səmədzadə APA-nın “Əsrin yaşıdı” layihəsində
Layihənin on üçüncü yazısı
Dosye: Ziyad Əliabbas oğlu Səmədzadə 1940-cı ilin iyun ayının 25-də Bakı şəhərinin Buzovna kəndində anadan olub. 1961-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin iqtisad fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1971-ci ildə dissertasiya müdafiə edərək iqtisad elmləri doktoru alimlik dərəcəsi alıb, 1977-ci ildə professor adı verilib. 1976–1978-ci illərdə o, Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsi Elmi–Tədqiqat İqtisadiyyat İnstitutu direktorunun birinci müavini, 1978–82-ci illərdə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun elmi işlər üzrə prorektoru olub və digər vəzifələrdə işləyib. İqtisadiyyat sahəsində onlarla kitabın müəllifidir.
Ziyad müəllimlə söhbətimiz kabinetində, özü də çox qəfil başlayır. O, müsahibəyə hazırlaşarkən böyük iclas masasının üzərinə düzülmüş kağızları, kitabları göstərib onları niyə düzdüyünü soruşuram. “Yüz böyük azərbaycanlı haqqında kitab yazıram”, - deyir. Masanın üzərində Xoşbəxt Yusifzadə haqqında kitabı da görürəm.
- Xoşbəxt Yusifzadə haqqında da məqalə olacaq?
- Xoşbəxt, Qılman İlkin, başqaları haqqında yazılar yer alacaq.
Gəlinin Qərb musiqisinin sədaları altında zala daxil olmasını qəbul etmirəm
- Belə başa düşdüm kitaba daxil olan insanların əksəriyyəti tanıdıqlarınız olacaq.
- Əksəriyyəti bəli, şəxsən tanıdığım azərbaycanlılar olacaq.
- Deməli Qılman İlkini tanıyırdınız?
- Əlbəttə, Qılman İlkinlə şəklimiz də var. Mən ona bu kitabı hədiyyə edirəm. Dayan, göstərim.
Rəfləri açıb kitabı götürür.
- Kitabda Azad Mirzəcanzadədən də məqalə olacaq?
- Bəli.
- Onunla da bildiyim qədəri ilə yaxın münasibətiniz olub.
- Nəinki yaxın, çox yaxın olmuşuq (gülür). Bir dəfə toyda idik. 1995-96-cı illərin söhbətini edirəm. Birdən Azad durdu, getdi çalğıçıların yanına, dedi, mən istəyirəm akademik Ziyad Səmədzadə mahnı oxusun. Bizim stolda da Arif Məlikov, Yaşar Qarayev oturub. Azadın sözündən çıxmaq olar? Gəldim, dedim bir şərtlə, Azad müəllim də yanımda olsun. Başladım “Ay Laçın”ı oxumağa. Şəklim də var o toydan.
- Azad müəllim sərt adam olub. Onunla necə dil tapırdınız? Yəqin siz də sərt adamsınız, ona görə?
- Əlbəttə. Amma Azad müəllim ayrı cür sərt adam idi.
- Ziyad müəllim, sənət adamları, yazıçılar, şairlər arasında kifayət qədər dostlarınız var.
- Bəli. Hacı Tələtlə (Xanəndə Tələt Qasımov – M.A.) dostluğum olub, Hacı Maillə dostluğum olub, Ağaxanla (Xanəndə Ağaxan Abdullayev – M.A.) dostluğum olub. Zəlimxan Yaqubla da dost olmuşam. Nəriman Həsənzadə ilə lap yaxın olmuşuq.
- Adətən çoxları sənət adamları ilə dostluğa can atarlar. Sizdə əsas təşəbbüskar kim olub?
- Bilirsiniz, mən deyim ki, qarşılıqlı olub. Mən ziyalı olmuşam, 31 yaşında elmlər namizədi olmuşam, üstəlik Azərbaycan dilini, qəzəli çox sevmişəm. Hacı Mail də Azərbaycanın çox dəyərli ziyalılarından olub. Baxmayaraq ki, məsul vəzifələrdə çalışırdım, Bakı toylarına imkan olanda gedirdim, biz görüşürdük. Hacı Mail sözün əsl mənasında Əliağa Vahid, Füzuli yaradıcılığını qoruyub inkişaf etdirən şair olub, həm də bakılılarda bir söz var, hal əhli olub. Üstəlik səmimi münasibətimiz olub. Bu səmimi münasibətin tarixi də 1958-ci ilə təsadüf edir. Mən onda institutda oxuyurdum, eyni zamanda, 190 nömrəli məktəbdə xalq çalğı alətləri ansamblı yaratmışdım. 1959-cu ildə də Hacı Mail ora rəssam kimi gəldi, sonra münasibətlərimiz illər boyu davam elədi. Onun haqqında məqaləm var. Hacı Tələtlə də gənclik illərindən salam-əleykümüz olub. Onun da haqqında yazım var.
Sənət adamları millətin sərvətidir. Sənət, sənətkar varsa, xalq da yaşayır. Mən hesab edirəm ki, bizim ən böyük vəzifələrimizdən biri Azərbaycan mədəniyyəti qorumaqdır. Gənc nəsil də bunu başa düşməlidir. Mən qətiyyən toylarımızda gəlinin “Vağzalı” ilə yox, bizə yad olan Qərb musiqisinin sədaları altında zala daxil olmasını qəbul etmirəm. Bu necə ola bilər! Biz “Vağzalı”nı başqa musiqi ilə necə əvəz edə bilərik?
- Siz düşünürsünüz ki, bəylə gəlin “Mendelson marşı”ndansa “Vağzalı” sədaları altında şadlıq evinə daxil olsalar, daha yaxşıdır?
- O da olsun. Amma bizim neçə illərdir formalaşmış adətimiz var.
- Ziyad müəllim, “Vağzalı” bizim mahnıdır?
- Qarmon sənətinin böyük ustadı Teyyub Dəmirov vardı, bağı Buzovnadaydı, onun oğlu ilə dostluq eləmişəm. O deyirdi ki, “Vağzalı” tam Azərbaycan musiqisidir. Bəlkə inqilabdan qabaq Azərbaycanda vağzal sözü işlədilmirmiş, amma bu musiqinin tarixi çox qədimdir.
Ermənilər Azərbaycan musiqisinin ən yaxşı nümunələrini oğurlayıblar
- Yəni orda Azərbaycan koloriti var?
- Yüz faiz.
- Mən bilən ermənilər də “Vağzalı” çalır, yox?
- Ermənilər day nəyi çalmırlar? Azərbaycan musiqisinin ən yaxşı nümunələrini oğurlayıblar. Bizim “Yallı” ilə oynayırlar. Uzağa getməyək, mənim qızımın (Bəstəkar Aygün Səmədzadə - M.A.) “Tut ağacı”, “Məktəb illəri” mahnılarını onlar özlərinki kimi qələmə verirlər.
- Amma o dövrdə Bakıda klarnet çalan erməni sənətkarlar da çox idi.
- Çox idi.
- Aralarında yaxşı sənətkarları var idi.
- Bəli, bəli. Var idi.
- Özü də bizim toylara da çox gəlirdilər.
- Bəli. Tarzən vardı, Samvel... Qriqoryan idi, deyəsən. Həmişə filarmoniyada çalırdı. Bu da təbiidir. Çünki Azərbaycana köçüblər, ilk mərhələdə azlıq təşkil ediblər, musiqimizi dinləyiblər, toylarımızı görüblər. Mən demirəm ki, başqa xalqın mahnısını ifa etmək olmaz, olar, amma etiraf etmək lazımdır ki, sənin deyil.
- Bakı toylarının əsas xüsusiyyətlərindən biri də klarnetin ifasıdır, amma ermənilərdə də klarnet toyların-yasların ayrılmaz komponentidir. O baxımdan deyirəm ki, “Vağzalı”nın kimin olması...
- Əvvəla Ermənistana dəmir yolu bizdən gec çəkilib. Bizdə 19-cu əsrin yetmişinci illərində çəkilib.
Mən onun sözü ilə iqtisadçı oldum
- Sabunçu-Balaxanı dəmir yolu.
- Bəli, ilk elektrik qatarı da 1926-cı ildə Bakıda olub. Yəni “Vağzalı” rəqsində muğam sənətinin xalları var. Ola bilsin kənardan baxan deyər ki, işiniz-gücünüz yoxdur, amma bu millətin milli dəyərlərinin tərkib hissəsidir. Musiqi mədəniyyəti varsa, millətin yaşı da var, tarixi də var.
- Ziyad müəllim, mən belə başa düşürəm, elm sahəsinə meyl etməsəydiniz, yaxşı tarzən ola bilərdiniz.
- (Gülür) Deməli 1980-cı ildə Buzovnada toy var idi. Həmən vaxtı mənim 40 yaşım var idi, akademiyanın müxbir üzvü idim, eyni zamanda, prorektor idim. Toy da vəzifəli bir adamın övladının toyu idi, həyətdə eləmişdi. Sözü mənə verdilər, mən danışanda Əlibaba Məmmədov yaxınlaşdı ki, ay Ziyad müəllim, bəs sən tar çalmırdın? O da niyə elə dedi? Bizim Əlibaba Məmmədovla tanışlığımız 1960-cı illərin əvvəlləri olub. Mən onda həm də indiki Dövlət İqtisad Universitetinin ansamblında çalırdım. O vaxt mən bir mahnı yazmışdım.
- Qızınıza da bəstəkarlıq elə sizdən keçib ki...
- (Gülür). Aha. Bu mahnını da “Həvəskar bəstəkarların mahnıları” adlı kitabda çap etmişdilər. Mənim musiqi savadım yox idi. Bizim böyük bəstəkarımız Nazim Əliverdibəyov mənim bu mahnımı nota köçürmüşdü. Yəni nə demək istəyirəm? Atamın bir dayısı oğlu vardı. O mənə məsləhət gördü ki, Xalq Təsərrüfat İnstitutuna sənədlərimi verim. Mən onun sözü ilə iqtisadçı oldum. İndi hərdən tar çalıram. Amma Moskvada aspiranturada oxuyanda çox çalırdım. Mən taleyimdən razıyam. Bir daha deyirəm, xalqı formalaşdıran əsas amillərdən biri musiqi sənətidir, söz sənətidir, rəssamlıqdır – mədəniyyətdir.
- Ziyad müəllim, iş masanızda bu qədər kağız-kuğuz var, amma kompüter gözümə dəymir.
- Etiraf edim ki, əllə yazmağa üstünlük verirəm. Əvvəla əlyazması qalır, bir cümləni bir neçə dəfə düzəldirsən, bütün dəyişiklikləri özündə saxlayır. Mənim əlyazmalarımı yığsanız, ey...
- Hamısını saxlayırsınız?
- Elələri var ki, onların əlyazmalarını saxlayıram. “Azərbaycan iqtisadiyyatı 100 ildə” adlı beş cildlik ensiklopediyanın əlyazmasını əlbəttə saxlayıram. Adamdan gərək iz qalsın.
- Siz onda fikirləşirsiniz ki, kompüter adamdan sonra iz qoymur?
- Kompüterin üstünlükləri kifayət qədər çoxdur, amma hər halda mən gərək kağızda yazım.
- Hazırda sənət nümunələrinin də çoxu “birdəfəlik”dir, daha Mikelancelonun “Davud” heykəli kimi qalıcı əsərlər yaradılmır, baxdın, bitdi. Sanki bu “iz saxlamamaq azarı”, “qalıcı olmamaq seçimi” dövrün tələbədir.
- Belə bir dövrə keçmişik. Obyektiv zərurətdir deyə bilmirəm, hər halda dövrün tələbidir. Süni intellekt həyatımıza nüfuz edir. Amma deyim ki, mən bunlardan məmnun qalıram, qalmıram, insan əməyi ilə formalaşan hər bir əsər texnologiyanın yaratdıqlarından qat-qat güclüdür. Hələlik bu barədə qəti fikir demək istəməzdim, təcrübəmiz azdır, amma süni intellektin nə qədər müsbət cəhətləri olsa da, bir o qədər də problemlər meydana çıxaracaq.
Ulu Öndərin yaratdığı sənaye potensialı SSRİ miqyasında birinci yerdə idi
- Hə də, necə olsa, canında sünilik var.
- Bəli. Ona görə də biz... Mən kompüterdən istifadə edirəm, sadəcə yazılarımı əllə yazmağı xoşlayıram.
- Ziyad müəllim, bizim görüşümüz maraqlı bir günə düşür, bu gün 22 aprel Vladimir İliç Leninin doğum günüdür.
Qəhqəhə çəkib gülür.
- Gülürsünüz. O vaxt da Leninin adını çəkiləndə belə qəhqəhə çəkib gülmək olurdu?
- Əvvəla icazə verin mən sizə bir kitab göstərim.
- Buyurun.
Ayağa qalxıb rəfdən kitab götürüb gətirir, birinci səhifəni açıb Heydər Əliyevdən sitat oxuyur, sonra sözünə davam edir.
Yetmişinci illərdə Ulu Öndərin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın yaratdığı sənaye potensialı SSRİ miqyasında birinci yerdə idi. Bizim sənayemizdə yüz minə yaxın mühəndis-texniki işçi çalışırdı. Amma müstəqilliyin ilk illərində biz bunları itirdik, zavodlar dağıdıldı, özəlləşdirmə adı ilə alındı, qapılarına qıfılları vurub bağladılar, çıxıb getdilər. Bizim Sovet dövründə yaratdığımız iqtisadi potensial Azərbaycanın müstəqilliyinin əsaslarını təşkil etdi. Ona görə Sovet dövründə yaradılan hər şeyin üstündən xətt çəkmək olmaz. Xalq Cəbhəsi bunu etdi, bizi pis günə qoydular.
- Azərbaycan iqtisadiyyatı onda sovet dövründə çox güclü idi?
- Bəli-bəli, çox güclü idi.
- Bəs necə oldu Xalq Cəbhəsi bu cür güclü dövləti bir-iki il içində dağıda bildi?
- Dağıtmağa uzun vaxt lazım deyil axı, bir dənə qərar çıxarırsan, vəssalam.
- Bəs siz bir akademik, iqtisadçı kimi o vaxtı buna niyə etiraz etmirdiniz? Məncə Sovet Azərbaycanının bizə qoyduğu zavodları, fabrikləri saxlayıb fəaliyyətlərini olduğu kimi təmin edə bilsəydik, ölkəmiz doxsanların böhranını yaşamazdı. Məsələn, Mərdəkanda Makaron fabriki vardı...
- Buzovnada 5500 nəfər işçisi olan hərbi zavod vardı, “Qazaparat” zavodu vardı, şüşə zavodu vardı. Bütün bunlar hamısı dağıdıldı.
- Eləmək olmazdı ki, dağılmasın?
- Eləmək olardı. Ancaq o islahatların dərhal aparılması, bizim üçün şok terapiyası oldu. Bizdən dərhal islahat edib özəlləşdirmə aparmağı tələb etdilər. Bunu ölkənin milli iqtisadiyyatını dağıtmaq, onu idxaldan asılı saxlamaq üçün etdilər.
- Qərb elədi?
- Əlbəttə, bizimkilər Qərbin tövsiyələrini yerinə yetirdilər.
- Səbəb nə idi?
- Səbəb o idi ki, sürətlə sərt inzibati amirlik sistemindən bazar iqtisadiyyatına keçilsin. Belaruslar bu yolla getmədilər, bir dənə zavodu dağıtmadılar. Bu gün onların sənayesində 800 min nəfərdən çox işçi çalışır, kənd təsərrüfatında 7-8 milyard dollar ixrac var. Mən özüm vaxtilə demişəm ki, iqtisadiyyatı belə idarə etməzlər.
Azərbaycanda uşaq ölümünün azalma prosesi ən müsbət hallardan biridir
- Hərdən o köhnə zavodların yanından keçirəm, elə bil mamont ölüsüdür, nəhəngdir, amma təəssüf ki, ölüdür. Baxdıqca adamın ürəyi paralanır. Ona görə uman yerdən küsürəm ki... Siz axı bunları görürdünüz, niyə etiraz etmirdiniz?
- Mən o vaxtı da etiraz edirdim. Sadəcə məni dinləyən kim idi!
- Onda qayıdaq sözümün əvvəlinə. Sovet iqtisadiyyatı güclü iqtisadiyyat idi?
- SSRİ keyfiyyət baxımından o qədər olmasa da, kəmiyyət baxımından güclü idi. Amerikada avtomat maşınlar çəkisinə, müəyyən avadanlıqlar enerji tutumuna görə bizimkilərdən bir neçə dəfə məhsuldar, az material tutumlu idi. Yəni biz əmək məhsuldarlığı göstəricilərinə görə onlardan çox geri qalırdıq, amma potensial var idi.
- Siz özünüz də Dövlət Plan–İqtisad Komitəsinin sədri olmusunuz. Yəqin SSRİ-nin göstəriciləri ilə Amerikanının, Qərbin göstəricilərini müqayisə edəndə fərqi açıq-aşkar görürdünüz.
- Mənim 1972-ci ildə Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin iclasında qapalı məruzəm olub. İclasın sonunda qəbul edildi ki, məruzəm yüksək qiymətləndirilsin və müvafiq orqanlara göndərilsin. Mən onun üzərində yenidən işlədim və 1973-cü ildə Moskvada bu təkliflərdən ibarət kitab çıxardım. Yəni bizim nöqsanlarımız var idi. Əmək məhsuldarlığı bizdə aşağı idi, məhsulun fond tutumu yuxarı idi, itkilərimiz çox idi, təkcə Azərbaycanda yox, bütün SSRİ-də belə idi və mən taleyimdən çox razıyam ki, Ulu Öndər Heydər Əliyev mənim bu kitabıma öz müsbət fikrini bildirdi və bundan sonra müəyyən dairələrə çıxışım oldu.
- Statistik göstəricilərin yazılmasında şişirtmələr, azaltmalar olurdu?
- Şişirtmələr bütün dünyada olub. Daha çox xidmət sektorunda və kənd təsərrüfatı sahələrində olurdu və bu, bütün ölkələrdə edilirdi.
- Bu yaxında bir sosioloqun müsahibəsinə baxdım. O deyir ki, Sovet dövrünün statistik rəqəmlərinə etibar etmək olmur, qeyri-dəqiqdir, amma bəzi göstəricilərə əsasən, əhalinin rifah halını bilmək olar. Məsələn, müəyyən periodda insanların boy ölçüsü və sair. Həmən sosioloq deyirdi ki, 60-70-lərdə doğulanlar daha sağlam idilər, nəinki 40-cı illərdə doğulanlar.
- Təbii ki, istehlak etdiyimiz məhsullar bilavasitə sağlam həyat tərzinə təsir edir. 90-cı illərin əvvəllərində Azərbaycanda yoxsulluq 60 faizdən çox idi. 1940-cı illərin əvvəllərində isə artıq aclıq təmiz yığışılmışdı. İnsanlar yavaş-yavaş özünə gəlirdi. Bunu müəyyən etmək üçün adambaşına düşən müəyyən məhsullar var ki, onların dinamikası müəyyən fizioloji normalara uyğun gəlirsə, demək tarazlıq təmin olunur. Amma bu gün əhalinin həyat səviyyəsini xarakterizə etmək üçün daha sistemli göstəricilər var. Azərbaycanda məsəl üçün, uşaq ölümünün azalma prosesi ən müsbət hallardan biridir. Yəni, bu gün əsas məsələ əhalinin maariflənməsidir. Mövzudan uzaqlaşırıq, amma deyim, bütün dünyada şəkər xəstəliyinin artması rifah halının artması imkanlarından xəbər verir.
İpoteka krediti əhalinin pul gəlirləri ilə əlaqələndirilməlidir
- Ziyad müəllim, iqtisadi rifahla xoşbəxtlik arasında asılılıq varmı?
- Yaxşı sualdır... Əvvəllər xoşbəxtlik indeksini hesablamazdıq, amma son illər hesablanır. Deyim ki, xoşbəxtlik indeksinin mahiyyəti çox mürəkkəbdir: Mənəvi xoşbəxtlik var, maddi xoşbəxtlik var, ailə var, uşaqlar var. Bu gün bir azərbaycanlı kimi narahat edən ən böyük məsələlərdən biri əhalinin təbii artımının azalmasıdır. Azərbaycanda həmişə boşanma əmsalı digər respublikalara nisbətən aşağı olub. 40-50-ci illərdə, ümumiyyətlə, Azərbaycanda demək olar boşanmaya rast gəlinməyib.
- Bəs ər-arvad yola getməyəndə nə edirdilər? Ər arvadını döyürdü, arvad da susurdu? Amma indi deyirlər susma, get məhkəməyə ver.
- Mən Buzovnada böyümüşəm. Kiminsə evində söhbət ola bilərdi. Amma mənim yadıma gəlmir ki, kimsə arvadını döysün, o da evdən çıxıb getsin. Kəndlərdə belə şey olmurdu. Ona görə biz bu barədə düşünməliyik, bu məsələlər araşdırılmalıdır.
- Doğuş artırılmalıdır?
- Doğuşun artırılması üçün də müəyyən amillər nəzərə alınmalıdır. Götürürsən bir rayonu, orada min nəfərlə sorğu aparırsan, görürsən necə olur ki, boşanma əvvəllər iki-üç idi, indi isə yeddi-səkkizə çıxıb. Niyə? Ərin işi varmı? Arvadın işi varmı? Bunların evləri varmı? Hər şeyi ipoteka krediti ilə həll etmək olmaz. Kreditin də bir həddi olmalıdır. Biz elə böyüməmişik. Mən hələ elmlər doktoru idim, iki otaqlı mənzildə yaşayırdım. Evə tədricən ayrı-ayrı malları alanda uşaq kimi sevinirdik. Bu gün bizim evimizdə televizor oldu, sabah köhnə soyuducunu təzələdik... İndi isə istəyirik ki, hamısı bir yerdə olsun. Sən bir gəlirini ölç, qazancını hesabla, bu qədər kredit götürmək olarmı? Neçə illərdir deyirəm ki, ipoteka kreditinin həddi olmalı, əhalinin pul gəlirləri ilə əlaqələndirilməlidir.
Mən istəməzdim ki, hər yerdə robotlaşma getsin
- Bəs evi necə alaq?
- Bilirsiniz, burada düşünülmüş icraedici siyasət olmalıdır. Bu gün ev probleminin yaranmasının əsas səbəblərindən biri urbanizasiyadır. 10 milyon əhalisi olan respublikanın Bakı boyda şəhəri olmamalıdır. Bu gün Bakıda rəsmi statistikadan qat-qat çox insan yaşayır. 2004-cü ildə cənab Prezident Regionların İnkişafı Proqramını irəli sürdü, xeyli işlər görüldü, amma müvafiq strukturlar bir çox məsələləri tam həll etmədilər. Mən bunları təhlil etmişəm və bu təhlilim də çap olunub. Biz gərək regionlarda inkişaf prosesini qat-qat artıraq. Necə ola bilər ki, regionlarda kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal edilir, ancaq onların emal müəssisələri azdır. Bu baxımdan Prezidentin iştirakı ilə bu yaxında Şamaxıda açılan heyvandarlıq müəssisəsi gələcəkdə millətin sərvətinə çevriləcək.
- Ziyad müəllim, təbii artımın azalmasını pisləyirsiniz. Amma bir məsələ də var ki, inkişaf etmiş ölkələrdə bu tendensiyaya hələ ötən əsrin ortalarından təsadüf edilir. Üstəlik bəşəriyyətin texnoloji inkişafı, robotların, süni intellektin həyatımıza müdaxiləsi insan əməyinin əhəmiyyətini azaldır, dolayısı ilə bu təbii artıma da təsir edir. Bəlkə bu elə təbii haldır, insan əməyinə ehtiyac azaldıqca, azərbaycanlıların sayı da azalacaq?
- Burda böyük, gizli maraqlar var. Amma siz bizi inkişaf etmiş ölkələrlə müqayisə edirsiniz, halbuki inkişaf etmiş ölkələrlə inkişaf etməkdə olan ölkələri bu cür müqayisə etməzlər. Biz də inkişaf etmiş ölkələr səviyyəsinə çatanda təbii ki, o proseslər olacaq. Mənim hazırda kənd təsərrüfatı sahəsində əmək məhsuldarlığım ABŞ-ın, İsrailin əmək məhsuldarlığından dörd-beş dəfə azdır. Mən bunu artırsam, təbii ki, əhalinin maaşı artacaq, xammal emal olunacaq, mənim metallarım hazır məhsul şəklində olsa, mənim mühəndis-texniki işçilərə tələbim artacaq. Mən istəməzdim ki, hər yerdə robotlaşma getsin. Heç bu Allaha da xoş getməz. Robot qoy ən ağır işlərdə olsun. Bu gün biz gərək müasir gənclər üçün yeni müəssisələr yaradaq. Bunu cənab Prezident də dəfələrlə qeyd edib. Bunun üçün texnoparklar yaradılır, insan kapitalını inkişaf etdirmək üçün tədbirlər görülür, sabah dördüncü, beşinci sənaye inqilabları gələcək. Biz gərək indidən bunlara hazırlaşaq.
- Söhbətimiz çox uzandı, mənim də ali təhsilim iqtisadiyyatla bağlıdır deyə istər-istəməz o istiqamətə yönəldi. Mən əslində bayaq Leninlə bağlı sualı uşaqlığınıza keçid eləmək üçün vermişdim.
- Biz uşaqlıqdan Lenin ideyaları uğrunda formalaşdırılmışdıq. Yəni ona çox ciddi yanaşırdıq.
Mənə Eysebio deyirdilər
- Uşaqlıqda davakar olmusunuz?
- Şuluq olmuşam, amma davakar olmamışam. Futbol oynamağı sevirdim. Moskvada aspiranturada oxuyanda mənə Eysebio (Məşhur portuqaliyalı futbolçu – M.A.) deyirdilər. İndi də elə yoldaşlardan bəziləri o cür çağırır. Mən uşaqlıq illərimi çox yaxşı keçirmişəm.
- Dolanışıq çətin idi?
- Təbii ki, biz uşaqlar dolanışıq barədə düşünmürdük. Amma atam da, anam da bizi dolandırmaq üçün çox əziyyət çəkirdilər.
- Ziyad müəllim, siz Bakıda böyümüsünüz. O dövrdə bəzi məhsullar vardı ki, tapılmırdı: Qərb dəbində cins paltarlar, siqaret markaları, plastinkalar və sair. Onları hardan alırdınız, necə əldə edirdiniz?
- Mən cavan vaxtından özümü elmə həsr eləmişəm. Cins artıq dəbə minəndə mən formalaşmış insan idim. Heç vaxt da axtarmamışam.
- Misal üçün o dövrdə “Bitls” dəbdə idi.
- Ala, yox ala!
- Siz elə şeylərə qulaq asmırdınız?
- Nə danışırsan! Əvvəla o dövrdə Qərb musiqisi indiki kimi tanınmamışdı.
- Gizli də olsa əl altından rok, caz musiqisinə aid plastinkalar satılardı.
- Yox, onlardan uzaq olmuşam. Caz musiqisi dinləmək üçün Vaqif Mustafazadənin ifaları bəs edərdi. Mən heç indi də Qərb musiqisinə çox qulaq asmaram. Məgər bizim Azərbaycan musiqisini bir xarici ölkədə səhər-səhər təbliğ edən var? Yoxdur.
- Siz də çox məntiqli danışırsınız.
- Nə üçün mən səhər radionu açıram, ancaq xarici musiqi səslənir? Yüz minlərlə sürücü səhərlər radio dinləyir. Nə sözü başa düşür, nə də musiqini. Bunun yerinə Azərbaycan musiqisi vermək olmaz?
- Ziyad Səmədzadə Azərbaycanın gələcəyini necə görür, arzusu nədir?
- Mən Azərbaycanın gələcəyi ilə baxışlarımı dəfələrlə yazmışam. Allah Prezidentimizi qorusun. Onun müəyyən etdiyi strategiya Azərbaycanı uzaq gələcəyə aparacaq.
FOTO: İlkin Nəbiyev
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün ain.az saytını izləyin.
