Azadmedia.az məqaləni iqtisadçı deputat Vüqar Bayramovun izahına istinadla təqdim edir
İlham Əliyev tərəfindən imzalanan “Əmək pensiyalarının indeksləşdirilməsi haqqında” sərəncam bu ilin əvvəlindən bütün növ əmək pensiyalarının artırılması ilə nəticələndi. Təxminən 1 milyon 100 min vətəndaşı əhatə edən bu artım əvvəlki ildə orta aylıq əmək haqqındakı yüksəliş faizinə uyğun olaraq həyata keçirildi.
Bəs işləməyə davam edən pensiyaçılar üçün bu il hansı dəyişikliklər gözlənilir?
Mövcud qanunvericiliyə görə, yaşa görə əmək pensiyası təyin edildikdən sonra işləyən şəxslərin pensiyası avtomatik olaraq hər il deyil, müəyyən müddətdən sonra yenidən hesablanır. Belə ki, pensiyaçı işləməyə davam edərsə, onun topladığı əlavə pensiya kapitalı 6 ildən sonra nəzərə alınır və pensiyaya əlavə edilir. Bu zaman vətəndaşın fərdi hesabında toplanmış və məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının 90 faizi əsasında formalaşan kapital əsas götürülür.
Yenidən hesablanma mexanizmi isə belədir: 6 il ərzində toplanmış pensiya kapitalı 72-yə bölünərək aylıq pensiyaya əlavə olunur. Bu qayda, işləyən pensiyaçıların gəlirlərinin artırılması üçün mühüm vasitə hesab olunur.
Diqqət çəkən əsas məqamlardan biri də odur ki, işləyən pensiyaçılar bu il iki fərqli artım imkanından yararlana bilərlər. Birincisi, bütün pensiyaçılar kimi onların da pensiyası indeksləşdirilərək — bu il üçün 9.3 faiz artırılır. İkincisi isə, əgər onların 6 illik iş müddəti tamamlanırsa, əlavə toplanmış kapital hesabına pensiyaları yenidən hesablanır.
Məsələn, 1 may 2020-ci ildə pensiyaya çıxmış və işləməyə davam edən vətəndaşı götürək. Onun pensiyası 2025-ci ilin sonunda 800 manat təşkil edirdi. 2026-cı ilin əvvəlində bu məbləğ 9.3 faiz indeksasiya nəticəsində 74.4 manat artaraq 874.4 manata çatır. Eyni zamanda, 6 illik iş dövrü tamamlandığı üçün onun fərdi hesabında toplanmış 25 200 manat pensiya kapitalı 72-yə bölünür və nəticədə 350 manat əlavə olunur. Beləliklə, həmin şəxsin aylıq pensiyası 1224.4 manata yüksəlir.
Bu nümunə göstərir ki, əmək fəaliyyətini davam etdirən pensiyaçılar üçün işləmək yalnız cari gəlir deyil, həm də gələcək pensiya artımı baxımından əhəmiyyətlidir. Xüsusilə 6 illik müddətin tamamlanması ilə yanaşı indeksasiya artımının üst-üstə düşməsi, bu kateqoriyadan olan vətəndaşlar üçün ciddi maliyyə üstünlüyü yaradır.
