Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (BEA) məlumatına görə, metan sızmaları və fakel vasitəsilə lazımsız yandırılma səbəbindən hər il itirilən qazın həcmi Hörmüz boğazının faktiki bağlanması nəticəsində bazardan kənarda qalan yanacaq həcmini iki dəfədən çox üstələyir.
Agentlik qeyd edib ki, ötən il boğazdan dünya üzrə mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) təxminən 20%-i, yəni 110 milyard kubmetri keçib. Hesablamalara görə, neft və qaz hasilatı zamanı metan sızmalarının qarşısının alınması hər il 100 milyard kubmetr qazın “azad edilməsinə” imkan verə bilər. Daha 100 milyard kubmetr isə qazın fakel vasitəsilə yandırılmasından imtina hesabına əldə oluna bilər (fövqəladə hallar istisna olmaqla).
Yaxın Şərqdə baş verən hadisələr fonunda bir çox ölkələr yeni enerji mənbələri axtarsa da, BEA bildirir ki, digər regionlarda hasil olunan böyük qaz həcmləri “səmərəli istifadə” edilmir.
Metan qısa müddətli, lakin çox güclü istixana qazıdır: 20 illik perspektivdə o, karbon qazından təxminən 80 dəfə çox istilik saxlayır. Metan atmosferə hasilat və paylama prosesində — sızmalar və qəsdən buraxılışlar vasitəsilə daxil olur.
Hesab edilir ki, metan sənaye inqilabından bəri qlobal istiləşmənin təxminən 30%-nə cavabdehdir. Alimlər onun tutulmasını qısa müddətdə iqlim dəyişikliyi ilə mübarizənin ən effektiv üsulu hesab edir.
“Bu, yalnız iqlim məsələsi deyil: metan emissiyalarının və məşəl yandırılmasının azaldılması enerji təhlükəsizliyinə böyük töhfə verə bilər. Xüsusilə də dünya hazırkı böhran şəraitində əlavə tədarüklərə kəskin ehtiyac duyduğu bir vaxtda”, — deyə Tim Gould bildirib.
Böyük nəticələr əldə etmək üçün vaxt tələb olunur. Bununla belə, BEA hesab edir ki, ölkələr “emissiyaların azaldılması tədbirləri” görsələr, təxminən 15 milyard kubmetr qazı nisbətən tez əldə etmək mümkündür. Bu tədbirlərə boru kəmərlərində sızmaların aradan qaldırılması, nasaz avadanlığın dəyişdirilməsi və qazın yandırılmaq əvəzinə toplanması daxildir.
Son illərdə enerji sektoru metan emissiyalarını azaltmaq təzyiqi altındadır. Lakin bazar ertəsi Beynəlxalq Enerji Agentliyi bildirib ki, 2025-ci ildə enerji sektorunda metan emissiyalarının ümumi həcmi rekord səviyyəyə yaxın qalıb.
Bu nəticələr bazar ertəsi Parisdə Fransanın G7-yə sədrliyi çərçivəsində keçirilən yüksək səviyyəli beynəlxalq tədbirdə təqdim olunacaq.
Hesabat həmçinin o vaxt dərc edilib ki, Avropa İttifaqı neft-qaz şirkətləri və ABŞ tərəfindən metan idxalına dair monitorinq və hesabatlılıq tələblərinin (2027-ci ilin yanvarında qüvvəyə minməli idi) təxirə salınması və ya yumşaldılması üçün təzyiq altındadır.
Keçən həftə BMT-nin Ətraf Mühit Proqramı nəzdində fəaliyyət göstərən Metan Emissiyaları üzrə Beynəlxalq Rəsədxana bildirib ki, son altı ayda peyklər vasitəsilə aşkar edilmiş 50 ən böyük metan sızmasından 17-si neft-qaz obyektlərində baş verib.
Yalnız bu 17 obyektdə metanın tutulması təxminən 1 milyard kubmetr təbii qaz təmin edə bilər ki, bu da il ərzində təxminən 750 000 orta Qərb evinin isitmə ehtiyacını ödəməyə kifayət edir.
Bundan əlavə, 22 ən böyük metan sızması kömür obyektlərində — əsasən ventilyasiya şaxtalarında qeydə alınıb. BMT hesab edir ki, bu mənbələrdən emissiyaları minimal xərclərlə azaltmaq mümkündür.
