Yuxu sağlam həyatın əsas sütunlarından biridir. Amma məsələ yalnız gecə neçə saat yatdığımızdan ibarət deyil.
Musavat.com-un xəbərinə görə, araşdırmalar göstərir ki, yuxu saatlarındakı nizamsızlıq, gündüz yuxulamaları və səhər oyanma tərzi də ümumi sağlamlıq haqqında ciddi ipucları verir.
Mütəxəssislər bildirir ki, yuxu ürək sağlamlığı, beyin funksiyaları, maddələr mübadiləsi, hormon balansı və ruh halı ilə sıx bağlıdır.
ABŞ-də aparılan bir araşdırmada 56 yaşdan yuxarı 1338 nəfərin yuxu vərdişləri təhlil edilib. Nəticələr göstərib ki, mütəmadi olaraq gündüz yuxulayan şəxslərdə bəzi sağlamlıq riskləri yüksək olub. Xüsusilə səhər saatlarında uzunmüddətli yuxulamanın xəstəlik və ölüm riski ilə daha güclü əlaqəsi olduğu qeyd edilib.
Araşdırmaya görə, gündüz yuxusunun hər əlavə saatı ölüm riski ilə təxminən 13% daha yüksək əlaqə göstərir. Səhər yuxulayanlarda isə bu risk günortadan sonra yatanlara nisbətən təxminən 30% daha çoxdur. Lakin tədqiqatçılar vurğulayır ki, bu nəticələr gündüz yuxusunun birbaşa xəstəliyə səbəb olduğunu sübut etmir. Yəni problem təkcə mürgüləmək deyil. Əsas məsələ odur ki, tez-tez və uzun gündüz yuxusu bədəndə başqa bir problemin siqnalı ola bilər. Gecə keyfiyyətli yuxunun olmaması, nevroloji dəyişikliklər, ürək-damar problemləri və ya digər sağlamlıq çətinlikləri gündüz yuxulama ehtiyacını artırır.
Qısamüddətli gündüz yuxusu bəzi insanlar üçün faydalı ola bilər. Mütəxəssislərə görə, 20 dəqiqəlik yuxu sağlam şəxslər üçün zərərsizdir. Amma bu vərdiş hər gün təkrarlanırsa və müddəti uzanırsa, diqqətli olmaq lazımdır.
Əvvəlki araşdırmalar da göstərib ki, tez-tez gündüz yuxulamaq yüksək təzyiq və insult riski ilə əlaqəli ola bilər. Yüksək təzyiq isə ürək xəstəlikləri, insult və demensiya kimi ciddi problemlərlə əlaqəlidir.
Gün ərzində uzun müddət yatan insan gecə daha çətin yuxuya gedir. Gecə yuxusu pozulduqca isə növbəti gün yenidən yuxulama ehtiyacı yaranır.
Yaş artdıqca gündüz istirahət ehtiyacı arta bilər. Araşdırmalar göstərir ki, yaşlı insanların əhəmiyyətli hissəsi gün ərzində yatır.
Gəzinti, hərəkət etmək, təmiz hava almaq və ya yüngül işlə məşğul olmaq gecə yuxusunu qorumağa kömək edə bilər.
Əgər insan gecə kifayət qədər yatmasına baxmayaraq gün ərzində daim yuxulu olursa, xoruldama, baş ağrısı və ya həddindən artıq yorğunluq yaşayırsa, mütləq həkimə müraciət etməlidir. Çünki bu hallar bəzən yuxu apnesi, qan azlığı, qalxanabənzər vəzi problemləri, depressiya və ya digər xəstəliklərlə bağlı ola bilər.
Araşdırmalar göstərir ki, nizamsız yuxu rejiminə sahib insanlarda ürək-damar xəstəlikləri riski daha yüksəkdir. Mütəmadi oyanma saatı ən azı idman və sağlam qidalanma qədər güclü bir vərdiş hesab olunur. Bədən nizamı sevir. Hər gün eyni saatda oyanan insanlarda beyin əvvəlcədən hazırlıq görür və oyandıqdan sonra daha gümrah hiss etməyə kömək edən hormonlar aktivləşir.
Yuxu keyfiyyətinə təsir edən digər amil isə yatmazdan əvvəl yeməkdir. Xüsusilə gec saatlarda ağır və yağlı qidalar qəbul etmək həzm sistemini aktiv saxlayır və yuxuya getməyi çətinləşdirir. Araşdırmalar göstərir ki, son yeməyi yatmazdan təxminən 3 saat əvvəl yemək qan təzyiqi, ürək ritmi və səhər şəkər balansı üçün daha faydalı ola bilər.
Sağlam yuxu üçün əsas tövsiyələr sadədir: hər gün eyni saatda yatmaq və oyanmaq, axşam ağır yeməklərdən uzaq durmaq, səhər gün işığı almaq və yatmazdan əvvəl ekran istifadəsini azaltmaq.
Musavat.com
