ABŞ-ın “Northwestern” Universitetinin alimləri real beyin hüceyrələri ilə birbaşa qarşılıqlı əlaqədə ola bilən və canlı siqnallar göndərə bilən süni sinir hüceyrələri inkişaf etdiriblər. Bu çevik və ucuz cihazlar bioloji neyron şəbəkələri ilə uyğun elektrik siqnalları yarada bilir.
VAXT.AZ xəbər verir ki, “Nature Nanotechnology” jurnalında dərc olunan yeni elmi araşdırmaya görə, laboratoriya şəraitində siçan beyin toxuması üzərində aparılan testlər süni sinir hüceyrələrinin real neyronları uğurla stimullaşdırdığını göstərib. Tədqiqat Süni intellekt və neyrobiologiyanın sərhədini daha da daraldan mühüm nəticə ortaya qoyub. Alimlər süni şəkildə hazırlanmış neyronların canlı beyin hüceyrələri ilə birbaşa siqnal mübadiləsi qura bildiyini nümayiş etdiriblər.
Alimlərin əldə etdiyi nəticələrə görə, laboratoriyada “çap olunmuş” neyron strukturları real sinir hüceyrələri ilə funksional əlaqə yarada bilir. Bu əlaqə vasitəsilə süni neyronlar elektrik siqnalları göndərir və canlı hüceyrələrin reaksiyasını aktivləşdirə bilir.
Tədqiqatın əsas məqsədi insan beyninin informasiya emalı modelinə daha yaxın, daha az enerji sərf edən hesablama sistemlərinin yaradılmasıdır. Alimlərin fikrincə, insan beyni yüksək hesablama gücünü çox aşağı enerji sərfiyyatı ilə əldə etdiyi üçün gələcək texnologiyalar üçün ən mühüm ilham mənbəyidir.
Bu istiqamətdə inkişaf etdirilən “süni sinir sistemləri” klassik kompüter arxitekturasından fərqli olaraq, məlumatı rəqəmsal deyil, daha çox bioloji proseslərə bənzər şəkildə emal etməyə çalışır.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu texnologiya gələcəkdə daha səmərəli neyrokompüterlərin yaradılmasına, beyin-kompüter interfeyslərinin inkişafına, nevroloji xəstəliklərin müalicəsi üçün yeni metodlara yol aça bilər.
Eyni zamanda bu cür sistemlər süni intellektin enerji sərfiyyatı probleminin həllində də alternativ istiqamət kimi qiymətləndirilir.
Yeni texnologiya yalnız elmi imkanlar deyil, həm də etik müzakirələr yaradır. Canlı beyin hüceyrələri ilə süni sistemlərin inteqrasiyası gələcəkdə “insan–maşın sərhədi” barədə yeni suallar doğura bilər.
“Nature Nanotechnology”də yayımlanan bu araşdırma süni neyronların real beyin hüceyrələri ilə əlaqə qura bilməsini nümayiş etdirərək, neyromorfik texnologiyaların inkişafında yeni mərhələ kimi qiymətləndirilir. Alimlər bu istiqamətin hələ ilkin mərhələdə olduğunu, lakin uzunmüddətli perspektivdə hesablama elmi və neyroelm arasında körpü rolunu oynaya biləcəyini bildirirlər.
