Uzun müddət kainatın trilyonlarla il mövcud olacağı düşünülürdü. Lakin yeni araşdırma bu təsəvvürü dəyişdirərək kainatın təxminən daha 33 milyard il yaşaya biləcəyini irəli sürür...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə Live Science yazır.
Tədqiqatda qeyd olunur ki, kainat "Böyük Sıxılma" (Big Crunch) adlanan proseslə sona çata bilər. Bu ssenariyə görə, kosmosun genişlənməsi dayanır və əksinə çevrilərək bütün maddə və fəza yenidən son dərəcə sıx vəziyyətə doğru çökməyə başlayır. Bu vəziyyət Böyük Partlayışdan əvvəlki şərtlərə bənzəyir.
Bu nəzəriyyə uzun müddət təkzib olunmuş sayılırdı, çünki kainatın genişlənməsi sürətlənir. Lakin son müşahidələr bu fikri yenidən gündəmə gətirib.
Qaranlıq enerji ilə bağlı yeni ipucları
Araşdırmanın əsas nöqtəsi qaranlıq enerji ilə bağlıdır. Bu sirli qüvvə kainatın genişlənməsini sürətləndirir. "Dark Energy Survey" və DESI layihələrinin məlumatları milyonlarla qalaktikanın hərəkətini analiz etməyə imkan verib.
Məlumatlar göstərir ki, qaranlıq enerjinin təsiri sabit deyil və zamanla dəyişə bilər. Bu isə onun təbiətinə dair yeni modellərin ortaya çıxmasına səbəb olub.
Alimlər "aksion qaranlıq enerji" (aDE) adlanan model təklif edirlər. Bu modelə görə, qaranlıq enerji həm aksion adlı çox yüngül sahədən, həm də kosmoloji sabitdən ibarət ola bilər.
Bu iki komponentin qarşılıqlı təsiri gələcəkdə genişlənməni zəiflədərək əks prosesə – yəni kainatın sıxılmasına səbəb ola bilər.
33 milyard illik son ssenari
Modelə əsaslanan simulyasiyalarda alimlər belə nəticəyə gəliblər ki, bu ssenari reallaşarsa, kainat təxminən 33,3 milyard ildən sonra “Böyük Sıxılma” ilə sona çata bilər.
Bu isə əvvəlki hesablamalardan kəskin fərqlənir. Çünki əvvəllər kainatın ömrünün trilyonlarla il olacağı düşünülürdü.
Alimlər nə deyir?
Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, bu nəticələr hələlik tam təsdiqlənmiş deyil. Qaranlıq enerjinin davranışı barədə daha dəqiq məlumatlar lazımdır.
Müşahidələr müxtəlif modellərə uyğun gələ bilər və "Böyük Sıxılma" yalnız mümkün ssenarilərdən biridir. Lakin hazırkı analizlərdə bu variant ciddi ehtimal kimi qalır.
Alimlərin fikrincə, kainatın necə sona çatacağı hələlik açıq sualdır və gələcək kosmoloji müşahidələr bu məsələyə daha aydınlıq gətirəcək.
Poliqon.info
