"Qlobal tədqiqat stereotipləri dəyişir - ABŞ lider deyil, "mənlik mərkəzli" davranış isə həm fərdiyyəçi, həm də kollektivçi cəmiyyətlərdə fərqli formalarda üzə çıxır..."
Beynəlxalq araşdırma 53 ölkədən 45 mindən çox insanın məlumatlarını təhlil edib və dünyada narsissizmin necə paylandığını müəyyənləşdirməyə çalışıb.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Psychological Science" jurnalı yazıb.
Təəccüblü nəticələr və yeni reytinq
Uzun müddət belə bir fikir hakim idi ki, ABŞ ən yüksək individualizm və özünüsevmə səviyyəsinə malik ölkədir. Lakin nəticələr bu stereotipi tam dəyişib - ABŞ yalnız 16-cı yerdə qərarlaşıb.
Reytinqdə gözlənilməz şəkildə Almaniya, İraq, Çin, Nepal və Cənubi Koreya kimi ölkələr daha yüksək göstəricilərlə ön sıralara çıxıb. Bu nəticə göstərir ki, özünə fokuslanma təkcə Qərb individualizminə aid xüsusiyyət deyil.
Rəqabət mədəniyyəti və narsissizmin formaları
Tədqiqatda vurğulanır ki, narsissizm iki əsas formaya bölünür: bunlar "heyranlıq" - diqqət və tanınma ehtiyacı və "rəqabət" - nəyin bahasına olursa olsun üstün olmağa çalışmaq.
Ön sıralarda olan ölkələrdə daha çox "aqressiv rəqabət" forması üstünlük təşkil edir.
Bu, xüsusilə kollektivçi cəmiyyətlərdə, məsələn Çin və Cənubi Koreyada fərdin özünü yox, ailə və ya qrup statusunu yüksəltmək üçün sərt rəqabət aparması ilə izah olunur.
ABŞ-da isə narsissizm daha çox "yumşaq forma"da - özünü bəyənmə, fərdi uğurun vurğulanması və diqqət ehtiyacı kimi təzahür edir. Bu fərq ABŞ-ın ümumi reytinqdə daha aşağı mövqe tutmasına səbəb olur.
Yaş, cins və universal meyllər
Araşdırma göstərir ki, narsissizm səviyyəsi yaş və cinsdən asılı olaraq bütün ölkələrdə oxşar şəkildə dəyişir. Gənclər arasında özünəfokuslanma daha yüksəkdir. Bu, psixoloqlar tərəfindən şəxsiyyətin formalaşması dövründə özünəinam ehtiyacı ilə izah olunur - insan bu mərhələdə sosial mövqe, karyera və münasibətlər üçün daha iddialı olur.
Yaş artdıqca bu göstərici təbii şəkildə azalır. İnsan ailə, sosial məsuliyyət və sabitlik istiqamətində daha çox yönəlir, bu da psixoloji yetkinləşmə kimi qiymətləndirilir. Cins baxımından isə kişilər orta hesabla qadınlara nisbətən daha yüksək narsissizm səviyyəsi göstərir.
Bu, həm bioloji amillərlə, həm də tarixi sosial rollarla əlaqələndirilir - kişilərdə uğur çox vaxt dominantlıq və statusla ölçülüb. Araşdırma ümumilikdə göstərir ki, narsissizm mədəniyyətlərdən asılı olaraq fərqli formalarda ortaya çıxsa da, onun yaş və cinslə bağlı əsas meylləri qlobal miqyasda sabit qalır.
