Müəllif:Mehin Qasımova,Banco.az
Xəbər verdiyimiz kimi, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) 1 may tarixindən etibarən OPEC və OPEC+-dan çıxmaq qərarını açıqladı.
Banco.az xəbər verir ki, tərtib edilmiş hesabata görə, İranla müharibə səbəbindən 1970-ci illərdən bəri ən böyük neft böhranı fonunda verilən bu qərarın BƏƏ-nin qonşusu və regional rəqibi Səudiyyə Ərəbistanının nəzarəti altında olan OPEC-i daha da zəiflədəcəyi və bazarlarda yeni qarışıqlıq yaradacağı gözlənilir.
Qeyd edək ki, OPEC 1960-cı ildə Venesuela, İran, İraq, Səudiyyə Ərəbistanı və Küveyt tərəfindən təsis edilib. Daha sonra BƏƏ də daxil olmaqla digər neft hasil edən ölkələr bu ölkələrə qoşulub.
OPEC+ 2016-cı ildə OPEC üzvlərinə daha 10 neft hasil edən ölkənin əlavə edilməsi ilə yaradılıb. İran-İraq münaqişəsindən əvvəl OPEC+ dünya neftinin təxminən yarısına nəzarət edirdi.
Müharibədən əvvəlki 22 OPEC+ üzvü ölkəsi arasında dördüncü ən böyük neft istehsalçısı olan BƏƏ əvvəllər OPEC-in istehsal kvotalarından narazılığını bildirib.
OPEC+-in üç üzvü BƏƏ-dən daha çox neft hasil edir: Səudiyyə Ərəbistanı, Rusiya və İraq.
1967-ci ildən bəri Əbu-Dabi Əmirliyi vasitəsilə OPEC-in üzvü olan BƏƏ, 1971-ci ildə bir ölkə kimi qurulduqdan sonra da bu üzvlüyünü qoruyub saxlayıb. Qeyd edək ki, OPEC-dən sonuncu dəfə 2024-cü ildə Anqola çıxıb.
Bəs bu qərar bazarlara necə təsir edəcək?
Müharibədən əvvəl dünya neftinin beşdə birini daşıyan və BƏƏ-dən keçən İran tərəfindən Hörmüz boğazının bağlanması bir müddətdir ki, Körfəz neft daşınmalarına ciddi şəkildə mane olur. Hörmüz boğazının bağlanması səbəbindən neft qiymətləri müharibədən əvvəlki dövrlə müqayisədə 53 faiz artıb.
BƏƏ-nin OPEC-dən çıxmaq qərarından sonra neft qiymətləri bir qədər aşağı düşdü.
Analitiklərin fikrincə, BƏƏ-nin OPEC-dən çıxmasının neft bazarlarına təsiri Hörmüz boğazından neft daşınması mümkün olmadığı təqdirdə dərhal hiss olunmaya bilər.
Lakin, BƏƏ artıq hasilatını artırmaqda sərbəst olacaq, buna görə də Səudiyyə Ərəbistanının bazarın əsas stabilizatoru kimi rolunun davamlılığı ilə bağlı daha geniş suallar yaranır və bu, "OPEC-in təchizat balanssızlığını yumşaltmaq qabiliyyəti azaldıqca neft bazarının daha da qeyri-sabit ola biləcəyini göstərir.
Ekspertlər qeyd edib ki, Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatlarına görə, BƏƏ-nin ayrılması nəticəsində OPEC-in istehsal gücü 13 faiz azalacaq.
