Bakı. Trend:
Orta Dəhliz (Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu)çərçivəsində Çin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolu layihəsigetdikcə daha böyük strateji əhəmiyyət qazanır.
Trend xəbərverir ki, bu barədə Özbəkistanın sabiq xarici işlər naziri VladimirNorov sosial şəbəkə hesabında bildirib.
O xatırladıb ki, bu yaxınlarda Bişkekdə Türk DövlətləriTəşkilatı nəqliyyat nazirlərinin görüşü Mərkəzi Asiya və daha genişregion üzrə əlaqəliliyin necə inkişaf etdiyini göstərən mühüm birdönüş nöqtəsini vurğuladı.
Sabiq nazir bildirib ki, müzakirələrin mərkəzindəÇin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolu layihəsi dayanırdı: “Bulayihə tədricən konsepsiyadan çıxaraq Çin–MərkəziAsiya–Qafqaz–Avropa marşrutunun əsas elementinə çevrilir.Tamamlandıqdan sonra bu xətt Transxəzər Beynəlxalq NəqliyyatMarşrutu (Orta Dəhliz) gücləndirəcək və artıq ənənəvi Avrasiyaticarət yollarına real alternativ kimi dəyərləndirilir.
Bu layihənin strateji əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, Çin vəAvropa arasında əlaqəni gücləndirir, tranzit vaxtını azaldır vəmarşrut çevikliyini artırır, dəyişən geosiyasi şəraitdə qlobaltəchizat zəncirlərinin şaxələndirilməsinə və dayanıqlığına töhfəverir, Mərkəzi Asiyanın qapalı regiondan çıxaraq tranzit mərkəzinəçevrilməsini dəstəkləyir, eləcə də Türk dövlətləri və qonşuregionlar arasında iqtisadi əməkdaşlığı gücləndirir”.
V. Norovun sözlərinə görə, Bişkekdə aparılan müzakirələr yalnızinfrastrukturla məhdudlaşmadı, eyni zamanda tam inteqrasiya olunmuşnəqliyyat ekosisteminin qurulmasına xüsusi diqqət yetirilir: “Buxüsusda sərhəd prosedurlarının sadələşdirilməsi və tranzitinsürətləndirilməsi, tariflərin, standartların və qaydalarınuyğunlaşdırılması və multimodal nəqliyyat həlləriningenişləndirilməsini qeyd edə bilərik.
Eyni dərəcədə vacib istiqamət rəqəmsallaşmadır. Məsələn, birneçə ölkə üzrə e-icazə (e-Permit) sistemlərinin tətbiqi, eləcə dəsərhədlərarası yük daşımalarını sürətləndirmək üçün e-CMR (elektronyük sənədləri) sisteminin tətbiqini qeyd etmək olar.
Digər mühüm amil isə Xəzər dənizidir. Burada bərə xidmətləri vədəniz logistikasında əməkdaşlıq dəhlizin fasiləsiz işləməsi üçünəsas rol oynayır. Bu, Orta Dəhlizin uğurunun dəmir yolu, avtomobilvə dəniz nəqliyyatının sinxron inkişafından asılı olduğunugöstərir”.
“Nəticə etibarilə, Çin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolu artıqyalnız regional infrastruktur layihəsi deyil, o, yeni Avrasiyalogistika arxitekturasının strateji komponentinə çevrilir. Onun tampotensialı yalnız tikinti prosesindən deyil, həm də iştirakçıölkələr arasında koordinasiyanın, rəqəmsallaşmanın və siyasətuyğunluğunun dərinliyindən asılı olacaq”, - V. Norov fikriniyekunlaşdırıb.
Qeyd edək ki, Orta Dəhliz regionun bir sıra ölkələrindən keçən,Asiya ilə Avropanı birləşdirən nəqliyyat və ticarət marşrutudur.Bu, ənənəvi Şimal və Cənub dəhlizlərinə alternativdir.
Marşrut Çindən başlayır və Qazaxıstan, Özbəkistan vəTürkmənistan kimi Mərkəzi Asiya ölkələrindən, həmçinin Xəzərdənizi, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyədən keçərək Avropaya çatır.Orta Dəhliz Asiyanın şərq bölgələrini, o cümlədən, Çini Avropa iləbirləşdirən, daha uzun dəniz yollarından yan keçməklə quru yolutəklif edir.
