Müasir vizuallaşdırma üsulları şişlərin daxilindəki hüceyrə davranışını görünməmiş dəqiqliklə izləməyə şərait yaradır...
Poliqon xəbər verir ki, “Nature Methods” jurnalında dərc olunan yeni tədqiqat müasir görüntüləmə və vizuallaşdırma texnologiyalarının xərçəng şişlərinin daxilində baş verən prosesləri çox daha dərindən öyrənməyə imkan verdiyini ortaya qoyub.
Araşdırmada alimlər şiş daxilində ayrı-ayrı xərçəng hüceyrələrinin ətraf mühitlə necə qarşılıqlı əlaqəyə girdiyini izləməyə imkan verən yeni alətlər hazırlayıb və tətbiq ediblər. Tədqiqat göstərib ki, şiş yalnız eyni tip hüceyrələrin toplusu deyil, əksinə, müxtəlif xüsusiyyətlərə malik hüceyrələrin bir-biri ilə qarşılıqlı təsirdə olduğu mürəkkəb bioloji ekosistemdir. Bu sistem daxilində bəzi hüceyrələr daha aqressiv davranır, digərləri isə müalicəyə daha davamlı olur.
Yeni texnologiyalar vasitəsilə tədqiqatçılar hüceyrələrin necə hərəkət etdiyini, fəaliyyətini necə dəyişdirdiyini və xarici siqnallara necə reaksiya verdiyini müşahidə edə biliblər. Xüsusilə mühüm məqam ondan ibarətdir ki, bu üsullar eyni şiş daxilindəki hüceyrələr arasında fərqləri daha aydın göstərir. Beləliklə, alimlər hansı hüceyrələrin daha təhlükəli, hansıların isə terapiyaya daha dayanıqlı olduğunu müəyyənləşdirmək imkanı əldə ediblər.
Tədqiqatın əsas nəticələrindən biri şişlərin yüksək dərəcədə qeyri-bircins olması ilə bağlıdır. Məlum olub ki, eyni yeni törəmə daxilində davranışı, aktivliyi və müalicəyə həssaslığı bir-birindən fərqlənən müxtəlif hüceyrə tipləri yanaşı mövcud ola bilər. Bu da bəzi müalicə üsullarının niyə bütün xəstələrdə eyni nəticə vermədiyini və ya zaman keçdikcə niyə effektivliyini itirdiyini qismən izah edir.
Yeni vizuallaşdırma alətləri metastaz mexanizmlərinin öyrənilməsində də mühüm rol oynayır. Alimlər xərçəng hüceyrələrinin hərəkət trayektoriyasını izləməklə hansı hüceyrələrin ilkin şiş ocağını tərk edərək orqanizmin başqa hissələrində ikinci ocaqlar yarada bildiyini daha dəqiq anlamağa başlayıblar. Bu isə xəstəliyin yayılma riskinin daha erkən mərhələdə qiymətləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Mütəxəssislərin fikrincə, belə texnologiyalar gələcəkdə xərçəngin müalicəsinə ciddi təsir göstərə bilər. Şişin daxili quruluşu və hüceyrə müxtəlifliyi barədə daha detallı məlumat əldə edilməsi həkimlərə xəstəyə uyğun fərdiləşdirilmiş terapiya planları hazırlamağa kömək edə bilər. Bu yanaşma müalicənin həm effektivliyini artırmaq, həm də lazımsız və zəif nəticə verən müdaxilələri azaltmaq baxımından perspektivli hesab olunur.
Poliqon.info
