İzlənildiyiniz hissi, maraqlarınızı demək olar ki, səhvsiz proqnozlaşdıra bilən güclü məlumat analizi alqoritmləri səbəbindən yaranır.
Bir çox istifadəçi qəribə uyğunluq müşahidə edir: hansısa məhsul və ya mövzu haqqında sadəcə danışan kimi, az sonra oxşar reklamlar TikTok, Instagram və ya digər tətbiqlərdə qarşılarına çıxır. Bu isə smartfonların guya istifadəçilərin söhbətlərini “dinlədiyi” barədə məşhur mifin yaranmasına səbəb olub.
Tribuna.az xəbər verir ki, CBS News jurnalistləri bu məsələni araşdırıblar və cavab düşündüyü qədər sadə olmayıb.
Reklam sənayesi üzrə ekspertlərin sözlərinə görə, smartfonlar reklam məqsədilə söhbətləri daimi olaraq yazmır və audio məlumatları analiz üçün şirkət serverlərinə göndərmir. Belə bir “dinləmə” üçün tələb olunan məlumat həcmi həddindən artıq böyük olardı və iqtisadi baxımdan məqsədəuyğun sayılmazdı.
Bunun əvəzinə reklam sistemləri digər məlumat mənbələrindən istifadə edir: axtarış tarixçəsi, daxil olunan saytlar, geolokasiya, tətbiqlərdə aktivlik, maraqlar və hətta eyni Wi-Fi şəbəkəsində olan insanların davranışları. Məhz bu məlumatlar alqoritmlərə istifadəçini maraqlandıra biləcək reklamları dəqiq proqnozlaşdırmağa imkan verir.
Məsələn, ailə üzvlərindən biri internetdə hansısa məhsulu axtarıbsa və cihazlar eyni şəbəkədən istifadə edirsə, həmin məhsulla bağlı reklam digər şəxsdə də görünə bilər. Bu isə “dinlənilmə” hissi yaradır.
Müxtəlif institutların tədqiqatçıları da smartfonların və proqramların işini yoxlayıb və reklam məqsədilə gizli şəkildə söhbətləri yazdıqlarına dair sübut tapmayıblar. Əvəzində şirkətlərin istifadə etdiyi mürəkkəb davranış analizi sistemlərinin bəzən o qədər dəqiq olduğu vurğulanır ki, bu, sanki “fikirləri oxuma” effekti yaradır.
Amma telefon müəyyən qədər “dinləyir”
Bununla belə, mütəxəssislər qeyd edir ki, telefonlar mikrofonu həqiqətən istifadə edə bilər – lakin yalnız konkret hallarda. Məsələn, səsli köməkçi aktivləşdirildikdə və ya tətbiqlərə müvafiq icazə verildikdə.
Məhz buna görə istifadəçilərə məxfilik ayarlarını və tətbiqlərin mikrofona çıxışını mütəmadi yoxlamaq tövsiyə olunur ki, hansı məlumatların toplandığını nəzarətdə saxlaya bilsinlər.
Ümumilikdə, geniş yayılmış qorxulara baxmayaraq, ekspertlər eyni fikirdədir: smartfonunuz reklam göstərmək üçün söhbətlərinizi məqsədli şəkildə dinləmir. Bu hiss isə maraqlarınızı demək olar ki, səhvsiz proqnozlaşdıra bilən güclü məlumat analizi alqoritmləri səbəbindən yaranır.
İmran Kərimli
