Çinin şimal-qərbində alimlər heyrətamiz dərəcədə yaxşı qorunmuş dinozavr kəlləsi və skelet fraqmenti aşkar ediblər. Nümunənin yaşı təxminən 165–168 milyon il olaraq qiymətləndirilir və onu fərqləndirən əsas cəhət nadir hallarda rast gəlinən demək olar ki, tam kəllənin qorunmasıdır...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə Daily Galaxy nəşri yazır.
Qalıqlar Qansu əyalətində yerləşən Sintsxe (Xinhe) geoloji formasiyasında tapılıb. Gec baton mərhələsinə aid çöküntülərdə kəllə, boyun fəqərələri və uzun quyruq sümükləri zəncirini əhatə edən skelet fraqmenti aşkar edilib. Scientific Reports jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, belə yüksək qorunma səviyyəsi adətən çatışmayan anatomik xüsusiyyətləri öyrənməyə imkan verir.
Qeyd olunur ki, euzavropodlar uzunboyunlu dinozavrların böyük bir qoluna daxildir və erkən Yura dövrünün sonundakı kütləvi məhvdən sonra dominant mövqe tutublar. Daha məşhur dinozavrlar, məsələn, apatozavrlar daha sonrakı qollara aid olsa da, daha erkən euzavropodlar, xüsusilə Şərqi Asiyada, hələ də kifayət qədər öyrənilməyib.
Jinchuanloong niedu adlı holotip demək olar ki, tam kəlləni alt çənə ilə birlikdə, həmçinin beş boyun və 29 quyruq fəqərəsini əhatə edir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, belə yaxşı qorunmuş kəlləyə malik fosillər qeyri-neozavropod euzavropodlar arasında olduqca nadirdir və bu, onların baş quruluşunun tam anlaşılmasını indiyədək çətinləşdirib.
Bu nümunə sayəsində alimlər kəlləni, o cümlədən sümüklərin forması və yerləşməsini detallı şəkildə öyrənə bilirlər. Bu isə erkən zaurapodların necə qidalandığı və yaşadığı barədə daha aydın təsəvvür formalaşdırmağa kömək edir.
Digər Şərqi Asiya zaurapodları ilə müqayisə göstərir ki, Jinchuanloong həm primitiv, həm də daha inkişaf etmiş xüsusiyyətləri özündə birləşdirir. Alimlər qeyd edirlər ki, zaurapodlar dörd ayaqlı, nəhəng ot yeyən heyvanlar olub və erkən Yura dövründən gec Təbaşir dövrünə qədər yaşamış, bütün qitələrdə yayılmışdır.
Araşdırmada bildirilir ki, fosildə yuxarı çənənin müəyyən hissəsində kiçik dəlik, eləcə də ön çənə sümüyünün yuxarı hissəsində başqa bir açılış müşahidə olunur.
Alimlər həmçinin xüsusilə möhkəm gözətrafı sümüyü və qaşıq formalı dişləri qeyd ediblər. Bu xüsusiyyətlər Shunosaurus və Turiasaurus kimi növlərlə oxşarlıq təşkil edir. Nəticələr iki ayrı məlumat bazası əsasında aparılan filogenetik analizlə də təsdiqlənib.
Təhlillər göstərir ki, Jinchuanloong hələ daha inkişaf etmiş neozavropod mərhələsinə çatmamış euzavropod olub. O, bu qrupdan bir qədər kənarda yerləşərək sonradan Neosauropoda xəttinə aparan qolun yaxın qohumu kimi çıxış edir.
Tədqiqatçıların hesabatında deyilir: "Jinchuanloong niedu-nun kəşfi erkən divergensiyaya uğramış zaurapodların müxtəlifliyini artırır və Çinin şimal-qərbində onların təkamül tarixini anlamaq üçün əlavə məlumat verir".
Bəzi əlamətlər bu fərdin hələ tam inkişaf etmədiyini göstərir. Quyruq fəqərələrində sinir qövslərinin tam birləşməməsi və böyük şişəbənzər dəliyin mövcudluğu onun gənc və ya cinsi yetkinliyə çatmamış fərd olduğunu göstərir. Buna baxmayaraq, onun uzunluğu artıq təxminən 10 metrə çatırdı.
Poliqon.info
