“Müasir dövrdə həm uşaqlar, həm də böyüklər arasında geniş yayılan virus infeksiyaları əsasən tənəffüs yolu ilə ötürülən xəstəliklərdir. Bu viruslar xüsusilə payız-qış mövsümündə aktivləşir və kollektiv mühitlərdə – məktəb, bağça, iş yerləri – sürətlə yayılır”.
Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında həkim pediatr Səbinə Məmmədova deyib.
O bildirib ki, ən çox rast gəlinən viruslardan biri Respirator sinsitial virus (RSV)-dur:
“Bu virus xüsusilə körpələr və azyaşlı uşaqlar üçün təhlükəli hesab olunur. RSV aşağı tənəffüs yollarını zədələyərək bronxiolit və pnevmoniyaya səbəb ola bilər. Böyüklərdə isə çox vaxt yüngül soyuqdəymə kimi keçir, lakin yaşlı və immun sistemi zəif şəxslərdə ağırlaşma riski artır.
Digər geniş yayılmış virus Qrip (influenza) virusudur. Qrip qəfil başlayan yüksək hərarət, əzələ ağrıları, baş ağrısı və halsızlıqla xarakterizə olunur. Uşaqlarda bu xəstəlik daha ağır keçə bilər və bəzi hallarda qulaq iltihabı, bronxit kimi fəsadlara səbəb olur.
Pandemiya dövründən sonra geniş tanınan COVID-19 də həm uşaqlar, həm də böyüklər arasında yayılmağa davam edir. Bu virus əsasən damcı yolu ilə ötürülür və simptomları yüngül öskürəkdən ağır tənəffüs çatışmazlığına qədər dəyişə bilər. Uşaqlarda çox vaxt yüngül keçsə də, nadir hallarda çoxsistemli iltihabi sindrom kimi ağırlaşmalar müşahidə edilə bilər.
Bundan əlavə, Rinovirus infeksiyası (adi soyuqdəymə virusları) il boyu rast gəlinir və ən çox burun axıntısı, asqırma və boğaz ağrısı ilə özünü göstərir. Bu viruslar çox yoluxucu olub xüsusilə uşaqlar arasında sürətlə yayılır.
Yoluxma yolları və risk faktorları
Bu virusların əsas yayılma yolu hava-damcı mexanizmidir. Öskürmə, asqırma və ya yaxın təmas zamanı virus hissəcikləri havaya yayılaraq digər insanlara keçir. Eyni zamanda çirkli əllərlə ağız, burun və gözə toxunmaq da yoluxma riskini artırır.
Risk qrupuna aşağıdakılar daxildir:
-5 yaşdan kiçik uşaqlar
-65 yaşdan yuxarı şəxslər
-Xroniki xəstəliyi olanlar
-İmmuniteti zəif olan şəxslər
Əsas simptomlar
Virusdan asılı olaraq simptomlar fərqli olsa da, ümumi əlamətlər bunlardır:
-Hərarət yüksəlməsi
-Öskürək və boğaz ağrısı
-Burun axıntısı və tutulması
-Halsızlıq və yorğunlu
-Bəzi hallarda nəfəs darlığı
Müalicə və yanaşma
Virus infeksiyalarının əksəriyyətində spesifik müalicə tələb olunmur və simptomatik yanaşma kifayət edir:
-Bol maye qəbulu
-İstirahət
-Hərarətsalıcı və ağrıkəsicilər
Burun yuyulması və nəmləndirici vasitələr
Ağır hallarda və risk qrupunda olan şəxslərdə həkim nəzarəti mütləqdir. Antibiotiklər viruslara təsir etmədiyi üçün yalnız bakterial ağırlaşma olduqda istifadə edilir.
Profilaktika tədbirləri
Virusların yayılmasının qarşısını almaq üçün aşağıdakı tədbirlər mühüm rol oynayır:
Əllərin tez-tez yuyulması
Qapalı məkanların havalandırılması
Xəstə şəxslərlə yaxın təmasdan qaçınmaq
İmmunitetin gücləndirilməsi (düzgün qidalanma, vitaminlər)
Mövsümi peyvəndlər (xüsusilə qripə qarşı)
Nəticə etibarilə, uşaqlar və böyüklər arasında yayılan viruslar əsasən tənəffüs yolu infeksiyalarıdır və düzgün gigiyena, vaxtında profilaktika və düzgün yanaşma ilə onların yayılmasını və ağırlaşmalarını minimuma endirmək mümkündür.
Ayşən Vəli
