ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyasının rəsmiləri neftin qiymətinin bir barel üçün 200 dollara yüksəlməsi halında bunun ABŞ iqtisadiyyatı üçün nə ifadə edəcəyini müəyyənləşdirmək məqsədilə xüsusi araşdırma aparırlar.
Marja xəbər verir ki, Bloomberg agentliyinə danışan mənbələrin sözlərinə görə, neft qiymətlərinin daha kəskin artımının ABŞ-da iqtisadi artım proqnozlarına nə dərəcədə zərər verə biləcəyinin modelləşdirilməsi hökumətin adi iqtisadi qiymətləndirmə prosesinin bir hissəsidir və bu, konkret proqnoz kimi nəzərdə tutulmur.
Mənbələr bildiriblər ki, bu araşdırmanın əsas məqsədi Ağ Evin uzunmüddətli münaqişə də daxil olmaqla bütün mümkün ssenarilərə hazır olmasını təmin etməkdir.
ABŞ-ın maliyyə naziri Scott Bessent hələ müharibə başlamazdan əvvəl belə regiondakı gərginliyin neft qiymətlərini yüksəldəcəyindən və bunun iqtisadi artıma mənfi təsir göstərə biləcəyindən narahat olduğunu ifadə edib. Mənbələr bildiriblər ki, Maliyyə Nazirliyinin yüksək vəzifəli rəsmiləri artıq bir neçə həftədir neft və benzin qiymətlərindəki dalğalanmalarla bağlı narahatlıqları Ağ Evə çatdırırlar.
Bununla belə, Ağ Evin sözçüsü Kush Desai belə bir araşdırmanın aparıldığını təkzib edib. Onun sözlərinə görə, administrasiya müxtəlif qiymət ssenarilərini və onların iqtisadi təsirlərini daim qiymətləndirsə də, neftin bir barelinin 200 dollara çatması ehtimalı ayrıca araşdırılmır və nazir Bessent “Epic Fury əməliyyatı”nın qısamüddətli təsirləri ilə bağlı narahat deyil.
Resessiya ehtimalı artır
İran müharibəsinin iqtisadi təsirləri daha aydın görünməyə başladıqca, Wall Street analitikləri ABŞ iqtisadi artımı üzrə proqnozları aşağı salır, inflyasiya və işsizlik gözləntilərini isə artırırlar. Bununla yanaşı, resessiya ehtimalının yüksəldiyi qeyd olunur.
Goldman Sachs hesab edir ki, neft qiymətlərindəki artım nəticəsində ABŞ-da yaxın 12 ay ərzində resessiya riski 30 faizə yüksəlib. Bankın proqnozuna görə, fevral ayında 4,4% olan işsizlik səviyyəsi 2026-cı ilin sonuna qədər 4,6%-ə qalxa bilər.
Bir çox maliyyə qurumu isə inflyasiyanın bu il ABŞ Mərkəzi Bankı (FED) tərəfindən müəyyən edilən 2% hədəfindən daha çox 3%-ə yaxın olacağını proqnozlaşdırır. Bu isə əhalinin sərəncamında qalan gəlirlərin azalmasına və məşğulluğun zəifləməsinə səbəb ola bilər.
Oxford Economics şirkətinin baş ABŞ iqtisadçısı Nancy Vanden Houten bildirib:
“Bu müharibə səbəbindən iqtisadiyyatın bir çox komponenti zəifləyəcək. Təsiri çox sürətlə hiss olunur. Sadəcə yaxınlıqdakı yanacaqdoldurma məntəqəsinin qarşısından keçmək kifayətdir.”
İstehlak və maliyyə bazarlarında narahatlıq
BlackRock şirkətinin prezidenti Rob Kapito investorların İran müharibəsindən qaynaqlanan riskləri yetərincə qiymətləndirmədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, münaqişə tez başa çatsa belə, iqtisadi artımın zəifləməsi və inflyasiyanın yüksəlməsi ehtimalı yüksəkdir.
Kapito qeyd edib:
“Sabah müharibənin bitdiyini elan etsək belə, neftin qiyməti 150 dollara qədər yüksələ bilər, çünki pozulan tədarük zəncirlərinin tam bərpası zaman tələb edir.”
Apollo Global Management şirkətinin prezidenti Jim Zelter də uzunmüddətli münaqişənin ABŞ-da resessiya və kredit dövriyyəsi risklərini artıracağı barədə xəbərdarlıq edib və bildirib ki, amerikalı istehlakçılar artıq maliyyə çətinliyinin ilk əlamətlərini göstərməyə başlayıblar.
