Xristianların ən mühüm bayramlarından biri olan Pasxa Bayramı İsa Məsihin dirilməsini simvolizə edir və bu hadisə İncil mətnlərinə əsasən insanlıq üçün yeni başlanğıc, ümid və bağışlanma kimi qəbul olunur. Bu bayram hər il fərqli tarixdə qeyd edilir, çünki onun günü Ay təqviminə əsasən hesablanır: yaz bərabərliyindən sonrakı ilk dolunaydan sonra gələn bazar günü Pasxa sayılır. Bu səbəbdən bayram martın sonlarından aprel ayının ortalarına qədər dəyişə bilər.
Pasxa ilə bağlı ən maraqlı ənənələrdən biri yumurtaların boyanmasıdır. Yumurtalar həyatın və yenidən doğuluşun rəmzi sayılır. Qədim dövrlərdə insanlar yumurtaları əsasən qırmızı rəngə boyayırdılar və bu rəng İsa Məsihin qanını simvolizə edirdi. Zamanla bu ənənə daha rəngarəng və yaradıcı formalar alıb, müxtəlif naxışlarla bəzədilən yumurtalar bayramın əsas atributlarından birinə çevrilib.
Bir çox ölkədə Pasxa dovşanı obrazı da geniş yayılıb. Bu obrazın kökləri qədim Avropa inanclarına gedib çıxır. Dovşan məhsuldarlığın və bolluğun simvolu kimi qəbul olunurdu. Sonralar isə uşaqlar üçün Pasxa səhəri yumurta və şirniyyat gətirən “Pasxa dovşanı” obrazı formalaşıb və bu gün xüsusilə Qərb ölkələrində uşaqların ən sevdiyi bayram simvollarından biridir.
Pasxa öncəsi xristianlar uzun müddət davam edən oruc tuturlar. Bu dövr mənəvi təmizlənmə, səbr və özünü nəzarətdə saxlama mərhələsi kimi qəbul edilir. Orucdan sonra isə bayram günü xüsusi süfrələr açılır, müxtəlif şirniyyatlar, xüsusilə Pasxa çörəkləri hazırlanır. Məsələn, bəzi ölkələrdə “kuliç” və ya “paska” adlanan şirniyyat növləri bu günün əsas yeməklərindən sayılır.
Maraqlı faktlardan biri də odur ki, Pasxa yalnız dini bayram deyil, həm də mədəniyyətlərarası müxtəlifliyi özündə birləşdirən bir hadisəyə çevrilib. Dünyanın fərqli yerlərində bu bayram fərqli şəkildə qeyd olunur: bəziləri üçün kilsədə ibadət əsasdır, digərləri üçün isə ailəvi görüşlər, oyunlar və ənənəvi yeməklər ön plana çıxır. Hətta bəzi ölkələrdə Pasxa ilə bağlı yumurta döyüşdürmə yarışları keçirilir ki, bu da bayrama xüsusi əyləncə qatır.
Pasxa həm də insanlara bağışlamağı, yenidən başlamağı və ümidli olmağı xatırladan bir bayramdır. Bu baxımdan o, yalnız dini çərçivədə deyil, həm də mənəvi və emosional dəyəri ilə fərqlənir və hər il milyonlarla insan üçün xüsusi məna daşıyır.
Ölkəmizdə yaşayan xristianlar Pasxanı necə qeyd edir?
Azərbaycandakı Pasxa şənlikləri ölkənin multikultural strukturunu əks etdirən özünəməxsus rəngarəngliyə malikdir. Burada pravoslav, katolik və protestant icmaları ilə yanaşı, digər dinlərin nümayəndələri də bu bayramın sevincinə şərik olurlar. Bayramın əsas mərkəzi hesab olunan Bakıdakı Müqəddəs Mürdaşıyan Zənənlər Kafedralı, Müqəddəs Məryəm ana katolik kilsəsi və digər ibadətgahlar bayram ərəfəsində xüsusi bəzədilir.
Pasxa ənənələri Azərbaycanda yerli mədəniyyətlə maraqlı bir sintez təşkil edir. Bayramın ən tanınmış simvollarından olan rəngli yumurtalar, pasxa çörəkləri (kuliç) və kəsmikli pasxalar süfrələrin bəzəyinə çevrilir. Maraqlıdır ki, Azərbaycanda Pasxa zamanı yumurta döyüşdürmək adəti yerli əhali tərəfindən çox sevilir, çünki bu ənənə xalqımızın milli bayramı olan Novruzla böyük bənzərlik təşkil edir. Bu oxşarlıq fərqli inanclara sahib insanların bir-birinin adət-ənənələrini daha yaxından anlamasına və hörmətlə yanaşmasına vəsilə olur.
Dövlət səviyyəsində də Pasxa bayramına xüsusi diqqət yetirilir. Hər il Azərbaycan Respublikasının Prezidenti ölkənin xristian icmasını bu münasibətlə təbrik edir, onlara sülh və firavanlıq arzulayır. Bu, ölkədəki dini dözümlülüyün və vəhdətin bariz nümunəsidir. Kilsələrdə keçirilən gecə ibadətlərindən sonra insanlar bir-birini "Məsih dirildi!" sədaları ilə salamlayır, xeyriyyə tədbirləri təşkil olunur və ehtiyacı olanlara yardımlar edilir.
Azərbaycanda Pasxa sadəcə dini bir ritual deyil, həm də dostluq, qardaşlıq və birgəyaşayışın rəmzidir. Müxtəlif millətlərin nümayəndələrinin bir süfrə arxasında əyləşərək bu günü qeyd etməsi Azərbaycanın dünyaya təqdim etdiyi ən gözəl mənəvi dəyərlərdən biridir.
Nazim Hacıyev
Məqalə Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə “Dini və milli tolerantlıq, millətlərarası münasibətlərin inkişaf etdirilməsi” istiqaməti üzrə hazırlanmışdır.
Telegram kanalımız
