Fiziki hərəkətsizlik xüsusən də aşağı və ortagəlirli tropik ölkələrdə 1,75 faiz bəndinə qədər artması yüksək istixana qazı emissiyası təhlükəsi altında 2050-ci ilə qədər hər il 0,47-0,70 milyon əlavə ölümə səbəb ola biləcəyi ehtimal olunur.
“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, bu barədə "The Lancet" jurnalında dərc olunmuş yeni modelləşdirmə göstərir.
Fiziki hərəkətsizlik artıq kardiometabolik xəstəliklərə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir və yetkin ölümlərin təxminən 5%-ni, səhiyyə xərclərinin 54 milyard dollarını və məhsuldarlığın itirilməsinin 14 milyard dollarını əhatə edir.
Qlobal əhalinin təxminən üçdə biri Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının fiziki fəaliyyətlə bağlı tövsiyələrinə cavab vermir. Temperatur artdıqca fiziki fəaliyyət ürək-damar stressini artırır, ekstremal hava şəraiti və pis hava keyfiyyəti isə təhlükəsiz fəaliyyəti daha da məhdudlaşdırır.
Model göstərib ki, 27,8°C-dən yuxarı orta illik temperaturda fiziki hərəkətsizlik xüsusilə kəskin şəkildə artır və qadınlara və yaşlılara ən böyük təsir göstərir. Aşağı və orta gəlirli ölkələrin ən çox zərər görəcəyi proqnozlaşdırılır, hərəkətsizlik nisbətləri 1,85 faiz bəndi artır. Ən həssas bölgələrə Mərkəzi Amerika, Karib dənizi, Şərqi Sahel və ekvatorial Cənub-Şərqi Asiya daxildir.
Qlobal məhsuldarlıq itkiləri 2,4-3,68 milyard dollar təşkil edə bilər və hərəkətsizlikdən artıq ölüm halları 2022-ci ildə bütün bu cür ölümlərin 7-11%-ni təşkil edə bilər. Əsas iqtisadi və səhiyyə xərcləri aşağı və orta gəlirli ölkələrdə cəmləşib, burada işçilər ən isti saatlarda işləməyə məcbur edilir və kondisionerli məkanlara çıxış, xüsusən də qadınlar üçün məhduddur.
Müəlliflər təcili tədbirlərin görülməsinin vacibliyini vurğulayırlar: küçələrin soyudulması üçün təkmilləşdirilmiş şəhər infrastrukturu, kölgəli və əksetdirici səthlər, əlverişli, iqlim nəzarəti altında idman qurğularına çıxış və isti şəraitdə təhlükəsiz fiziki fəaliyyət üzrə təhsil proqramları.
Amma tədqiqatın məhdudiyyətləri var. Belə ki, fiziki fəaliyyət məlumatları sorğulara əsaslanır və mövsümi və yaş fərqlərini, fəaliyyət növlərini, urbanizasiyanı, miqrasiyanı və ekstremal hava hadisələrini nəzərə almır ki, bu da proqnozları poza bilər.
Alimlər immun sistemini xəstəlik yaradan hüceyrələri tapmaq və məhv etmək üçün "məşq etdirə" bilən sadələşdirilmiş nanopartikul sistemi hazırlayıblar. Yeni texnologiya, məsələn, müəyyən növ qan xərçənginin müalicəsində istifadə edilən mürəkkəb və bahalı hüceyrə immunoterapiyası metodlarına daha əlverişli alternativ ola bilər.
Xəzər
“Cebheinfo.az”
