Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Məzahir Məmmədli Olaylar.az-a danışıb. Ekspert bildirib ki, hər il buraxılış və blok imtahanlarından sonra Dövlət İmtahan Mərkəzi bu cür ittihamlarla qarşılaşır. Əgər bu, birinci və ya ikinci il baş versəydi, yaxud heç olmasa son beş ildə belə şikayətlər səslənməsəydi, Dövlət İmtahan Mərkəzini haqlı saymaq olardı. Amma artıq neçə illərdir eyni məzmunlu narazılıqlar, iddialar və tənqidlər davam edir. Məsələ burasındadır ki, Dövlət İmtahan Mərkəzi bu müzakirələrdən nəticə çıxarmaq əvəzinə, daha çətin, daha radikal və mürəkkəb addımlar atır ki, bu da anlaşılan deyil. Hamı hesab edir ki, qəbul prosesi müəyyən qədər sadələşdirilməlidir ki, heç olmasa dövlətin müəyyən etdiyi strateji plan üzrə yerlər dolsun və boş qalan yerlər olmasın. Lakin görünən odur ki, Dövlət İmtahan Mərkəzi daha çox abituriyentləri sıxışdıran yanaşma sərgiləyir.
Ekspertin sözlərinə görə, bu il şagirdlərin və valideynlərin yanaşmasında müəyyən fərqlilik müşahidə olunur. Burada repetitorlar və kurs rəhbərləri də ittiham edilir. Bildirilir ki, sınaq imtahanlarını hazırlayan müəllimlər və kurslar sualları öz tədris proqramlarına uyğun tərtib edirlər. Buna görə də şagirdlər həmin sınaqlarda daha yüksək nəticə göstərirlər. Lakin buraxılış imtahanından sonra mənzərə fərqli oldu. Yüksək nəticə göstərən şagirdlər belə qeyd etdilər ki, real imtahandakı suallar sınaq imtahanlarında istifadə olunanlardan daha çətin idi. Bu isə belə bir fikir yaradır ki, suallar tədris proqramından kənara çıxıb. Dövlət İmtahan Mərkəzi isə bu iddiaları qəbul etmir. Bu halda başqa bir məsələ ortaya çıxır: bəzi müəllimlər və kurslar müəyyən istiqamətdə hazırlıq aparır və bu da region məktəbləri ilə şəhər məktəbləri arasında fərq yaradır. Dövlət İmtahan Mərkəzinin əlavə vəsaitlərinə çıxışı olan, kurslara gedən şagirdlər daha uğurlu nəticə əldə edə bilir. Digərləri isə təəssüf ki, eyni nəticəni göstərə bilmir. Bu da ümumilikdə ciddi disbalans yaradır. Bu səbəbdən Dövlət İmtahan Mərkəzi bu kimi iddiaların və narazılıqların qarşısını almaq üçün buraxılış imtahanlarını mümkün qədər bir gün ərzində keçirməyi nəzərdən keçirməlidir. Mövcud maddi-texniki baza buna imkan verir. Digər tərəfdən, əvvəllər buraxılış imtahanlarının nəticələrinin dörd həftə ərzində elan edilməsi nəzərdə tutulurdu, indi isə bu müddət yeddi həftəyə qədər uzadılıb. Bu da abituriyentlərdə əlavə gərginlik və narahatlıq yaradır. Bu gecikmənin səbəbi kimi texniki imkanların çatışmazlığı, yoxsa başqa amillər olduğu aydın deyil.
Ekspert qeyd edib ki, ona görə də Dövlət İmtahan Mərkəzi öz fəaliyyətinə yenidən baxmalı, müəyyən struktur dəyişiklikləri etməlidir. Eyni zamanda, Azərbaycanda qəbul sistemi ilə bağlı alternativ variantlar da tətbiq olunmalıdır. Məsələn, bəzi universitetlər yüksək nəticə göstərən abituriyentləri birbaşa qəbul edə və onlara təqaüd təklif edə bilər. Artıq belə təcrübə mövcuddur - bəzi universitetlər, o cümlədən ADA Universiteti, SAT nəticələri əsasında qəbul aparır və bu, Dövlət İmtahan Mərkəzinin imtahanlarından kənar alternativ yol yaradır. Əgər bu praktika daha çox universitetdə tətbiq olunsa, rəqabət də artar. Bu gün yüksək nəticə göstərən şagirdlər xarici, xüsusilə Avropa və Qərb universitetləri tərəfindən təqaüdlə cəlb olunurlar. Halbuki həmin istedadlı gənclərin ölkə daxilində qalması həm insan kapitalı, həm də maliyyə baxımından daha faydalı olardı.
Səidə Ramazanova
