Dünyanın ən böyük hedcinq fondu olan Bridgewater-in təsisçisi və tanınmış makro investor Rey Dalio Yaxın Şərqdə davam edən münaqişələrlə bağlı xəbərdarlıq edib. Müharibənin gələcəyinin Hörmüz boğazını kimin idarə etməsindən asılı olduğunu bildirən Dalio, bu "son qarşıdurmanın" yalnız geosiyasətlə bağlı olmadığını, həm də ABŞ dollarının qlobal ehtiyat valyutası statusunu sarsıda biləcəyini iddia edib.
Hafta.az yazır ki, dünən Dalio özünün X hesabındakı uzun bir paylaşımda müxtəlif ölkələrin yüksək vəzifəli hökumət rəsmiləri və geosiyasi ekspertləri ilə apardığı müzakirələrdə demək olar ki, universal bir konsensusa diqqət çəkib:"Əgər İran Hörmüz boğazında dəniz nəqliyyatı üzərində nəzarəti saxlaya bilsə və ya heç olmasa onu sövdələşmə vasitəsi kimi bloklamaq qabiliyyətini saxlasa, ABŞ bu müharibədə uduzan tərəf kimi görünəcək. Əksinə, ABŞ boğazda naviqasiya azadlığını təmin edə və İran təhdidini azalda bilsə, bu, onun qlobal liderlik mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirəcək".
Dalio, Hörmüz boğazının enerji bazarlarındakı roluna görə, boğaza nəzarətin müharibənin nəticəsini müəyyən edən "son döyüş" olacağını iddia edib.
Məqaləsində Dalio mövcud vəziyyətlə imperiyaların tənəzzülündəki kritik tarixi məqamlar arasında paralellər aparır. Xüsusilə, o, Britaniya İmperiyasının qlobal təsirinin kəskin şəkildə azalmasında dönüş nöqtəsi hesab edilən 1956-cı il Süveyş böhranına diqqət çəkir. Oxşar nümunələr 18-ci əsrin Hollandiya İmperiyasında və 17-ci əsrin İspaniya İmperiyasında da müşahidə edilmişdir.
Dalio məqaləsində fundamental tarixi bir nümunə təqdim edir: "Qlobal ehtiyat valyutasına malik dominant bir güc maliyyə, hərbi və siyasi sahələrdə eyni vaxtda yorğunluq əlamətləri göstərməyə başlayanda, onun müttəfiqlərinin və kreditorlarının inamı azalmağa başlayır. Bu inam itkisi nəticədə maliyyə bazarlarında özünü göstərir. Məsələn, istiqrazların satışı, valyutanın zəifləməsi və qızıl qiymətlərinin yüksəlməsi".
Dalio məqaləsində bildirir ki, imperiyaların dağılmasına səbəb olan hadisələrin nümunəsi demək olar ki, həmişə eynidir. Görünür daha zəif ölkə, o dövrün dominant qlobal gücünə vacib ticarət marşrutunun nəzarəti uğrunda meydan oxuyur. Bu həlledici "son döyüş" tez-tez tarixi yenidən formalaşdırır, çünki insanlar və kapital həmişə uduzandan qalibə sürətlə və təbii şəkildə hərəkət edir".
