Bu fikirləri Olaylar.az-a açıqlamasında siyasi ekspert Ramiyə Məmmədova deyib. Ekspert bildirib ki, dünyada enerji daşıyıcılarının və ticarət yüklərinin təxminən 20 faizi körfəz bölgəsindən keçən dəniz marşrutları ilə daşınır. Bu marşrutlardan keçən gəmilərin bir hissəsinin təhlükəsizliyi ABŞ tərəfindən, müəyyən hissəsinin isə İranın hərbi qüvvələri tərəfindən təmin olunur. İranın verdiyi mesaj ondan ibarətdir ki, əgər regionda yerləşən limanlara və ya hərbi bazalara zərbə endirilərsə, bu yalnız hərbi infrastruktura deyil, eyni zamanda bölgədəki iqtisadi fəaliyyətə də ciddi zərər vuracaq. Belə bir ssenari baş verərsə, körfəz regionunda böyük dağıntılarla yanaşı, iqtisadi və logistik baxımdan da ciddi problemlər yarana bilər. Artıq Hörmüz boğazında yaranan gərginlik və bəzi məhdudiyyətlər logistika və dəniz daşımaları sahəsində müəyyən çətinliklər yaradıb. Bu isə daşınma xərclərinin və ümumi qiymətlərin artmasına səbəb olur. Əgər vəziyyət daha da gərginləşərək liman infrastrukturuna zərbələr endirilməsi mərhələsinə keçərsə, bu, regiondakı logistik sistemin demək olar ki, iflic olması deməkdir.
Ekspert qeyd edib ki, belə bir vəziyyət yalnız Yaxın Şərq ölkələrinə deyil, həm də Avropa, ABŞ və qlobal ticarət sisteminə ciddi iqtisadi zərər vura bilər. Çünki körfəz regionu beynəlxalq ticarətin və enerji daşımalarının ən mühüm mərkəzlərindən biridir. Bu infrastrukturun zədələnməsi və ya fəaliyyətinin dayanması böyük maliyyə itkilərinə, şirkətlərin və ölkələrin iqtisadi baxımdan ciddi zərərlə üzləşməsinə səbəb ola bilər. Digər tərəfdən, İranın belə sərt mesajlar verməsi həm də regionda baş verən proseslərin siyasi və iqtisadi nəticələrini nəzərə almağa çağırış kimi qiymətləndirilə bilər. İranın qısa müddətdə zəiflədiləcəyi barədə səslənən bəzi proqnozların reallaşmaması da göstərir ki, bu cür mürəkkəb geosiyasi proseslər daha uzunmüddətli və çoxşaxəli nəticələr doğura bilər. Əgər gərginlik davam edərsə, Yaxın Şərqdə və xüsusilə körfəz ölkələrində iqtisadi problemlər yarana bilər. Bu isə öz növbəsində ABŞ, Avropa və Çin kimi böyük iqtisadi mərkəzlər üçün də ciddi maliyyə itkiləri və iqtisadi çətinliklər demək olacaq. Bu səbəbdən də bir çox analitiklər hesab edirlər ki, tərəflər sonda danışıqlar və siyasi həll yollarına üstünlük verməyə məcbur qala bilərlər.
Lamiyə Cəbrayılova
