Uzun müddət İranın hərbi-dəniz gücünün mühüm hissəsi sayılan sualtı donanma "Epik Qəzəb" əməliyyatı zamanı ciddi itkilər verib. ABŞ hərbi ekspertlərinin qiymətləndirməsinə görə, səssizliyi ilə tanınan və buna görə də "Qara dəlik" ləqəbi verilən "Kilo" sinifli sualtı qayıqlar ABŞ və İsrailin zərbələrindən sonra faktiki olaraq döyüş qabiliyyətini itirib...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə 19FortyFive nəşri yazır.
Bəndər-Abbas yaxınlığında zərbə
Müdafiə üzrə ekspert doktor Brent M. Eastvud İran İslam Respublikasının Hərbi Dəniz Qüvvələrinin sualtı qüvvələri ilə bağlı vəziyyəti təhlil edib. Onun sözlərinə görə, əməliyyatın ikinci həftəsində ABŞ və İsrail tam hava üstünlüyü əldə edib və bu, İranın hərbi-dəniz infrastrukturlarına zərbələr endirməyə imkan verib.
ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Birləşmiş Qərargah Rəisləri Komitəsinin sədri general Den Keyn bildirib ki, 2026-cı il martın 10-na olan məlumata görə, ən azı bir İran sualtı qayığı Bəndər-Abbas şəhərində körpü yaxınlığında vurulub.
Ehtimal olunur ki, söhbət əməliyyat başlayarkən dokda olan IRIS "Tareq" sualtı qayığından gedir.
"Qara dəlik" qayıqları limanda yaxalandı
Analitiklərin və peyk görüntülərinin məlumatına görə, İranın arsenalında olan üç "Kilo" sinifli sualtı qayığın hamısı münaqişə başlayanda təmir və ya modernizasiya mərhələsində idi. Bu səbəbdən ABŞ və İsrail qüvvələri onları limanlarda yaxalamağa nail olub.
Ekspertlərin sözlərinə görə, infrastrukturun bir hissəsinin məhv edilməsi və uzunmüddətli modernizasiya səbəbindən sualtı qayıqlar döyüş əməliyyatlarında iştirak edə bilməyib. Beləliklə, İranın ən böyük sualtı təhlükəsi faktiki olaraq hərəkətsiz hədəfə çevrilib.
Sovet mənşəli köhnə qayıqlar
İran bu "Kilo" sinifli üç sualtı qayığı Rusiyadan 1990-cı illərdə alıb. Bunlar dizel-elektrik tipli sualtı qayıqlardır və Sovet dövründə "Rubin" konstruktor bürosu tərəfindən 1970-ci illərdə hazırlanıb, 1980-ci illərin əvvəllərində isə Sovet donanmasına daxil edilib.
İran donanmasına daxil olan qayıqlar:
* IRIS "Tareq" (901) – 1992-ci ildən xidmətdə
* IRIS "Nuh" (902) – 1993-cü ildən
* IRIS "Yunes" (903) – 1996-cı ildən
Yaşlarına baxmayaraq, bu qayıqlar səssiz və az görünən olduqları üçün "qara dəliklər" kimi tanınır.
Müharibədə məhdud imkanlar
"Kilo" sinifli sualtı qayıqların uzunluğu təxminən 73 metrdir və onlar 18 ağır torpedo və ya dəniz minaları daşıya bilir.
İran bu qayıqlardan Fars körfəzinə və Hörmüz boğazına nəzarət etmək üçün istifadə etməyi planlaşdırırdı. Bu boğaz isə dünyanın ən vacib dəniz ticarət yollarından biri hesab olunur.
Lakin cəmi üç sualtı qayığın mövcudluğu donanmanın daim patrul aparmaq və tam miqyaslı sualtı müharibə aparmaq imkanlarını ciddi şəkildə məhdudlaşdırır.
Sanksiyalar və modernizasiya problemləri
Beynəlxalq sanksiyalar İran üçün ciddi problem yaradıb. Bu məhdudiyyətlər qayıqların təmiri və modernizasiyasını xeyli çətinləşdirib.
Ehtiyat hissələrinin və texnologiyaların çatışmazlığı səbəbindən iranlı mühəndislər sualtı donanmanı tam şəkildə yeniləyə bilməyiblər.
Nəticədə müharibə zamanı bu qayıqlar əsasən limanlarda qalıb və döyüşlərin gedişinə ciddi təsir göstərə bilməyib.
Analitiklər İranın sualtı qüvvələrinə qarşı yeni hücumların mümkün olduğunu da istisna etmirlər. Hətta iki qayığın texniki cəhətdən işlək qalacağı halda belə, ABŞ-ın dəniz və hava üstünlüyü şəraitində onların effektiv fəaliyyət göstərməsi çətin görünür.
Poliqon.info
