Səhrada bir çayı qorumaq asan məsələ deyil, lakin daim çox kövrək bir tarazlıqda olan bütün bir ekosistem bundan asılıdır.
HİT.az "Upworthy" portalına istinadən xəbər verir ki, son dərəcə quraq ərazilərdəki çaylar unikal vəhşi təbiətin, kənd təsərrüfatının və hətta turizmin yaşaması üçün vacibdir.
Qeyd olunur ki, Kolorado çay hövzəsinə daxil olan Utah və Kolorado çayları son dərəcə quraq mövsümü çətinliklə keçirirlər. Çayların axını quruduqda, balıqlar və digər heyvanlar məhv olur, meşə yanğınlarının riski kəskin artır. Lakin 6 il əvvəl Utah ştatı Universitetinin bir qrup tədqiqatçısı ən həssas çayları bərpa etmək üçün maraqlı bir ideya irəli sürüb: qunduzları gətirmək.
2019-cu ildə tədqiqatçılar Pris çayına qunduzların köç layihəsini başlayıblar. Onlar çayın canlanacağı ümid ediblər.
Qunduzların qurduğu bəndlər çayın bəzi yerlərində suyun axınını məhdudlaşdırır, göllər və bataqlıqlar yaradır. Quraq bölgələrdə balıq və digər heyvanlar belə göllərdə sığınacaq tapır və çayın qalan hissəsi quruduqda sağ qalırlar.
Qunduzların su hövzəsində mövcudluğu inanılmaz faydalar gətirir: suyun keyfiyyətinin yaxşılaşması, daha sağlam balıq populyasiyaları, qida maddələrinin əlçatanlığının artması və meşə yanğınlarının azalmaması və ya zəifləməsi.
Buna görə qunduzlar “açar növ” hesab olunur — ekosistemə ən böyük təsir göstərən heyvan.
Tədqiqatçılar əvvəlcə problemli sayılan, yəni infrastruktur üçün mane olan və ya təhlükədə olan qunduzları tutub gətiriblər. Qısa karantindən sonra onları Pris çayına yerləşdirilib.
Lakin bütün qunduzlar sağ qalmayıb. Bəziləri yeni mühitə çətin uyğunlaşmır, ölür və ya yırtıcıların qurbanı olur, digərləri isə özləri gedir.
Amma kifayət qədər heyvan qalıb və 6 il ərzində bəndlər qurub, tədqiqatçılar nəticələri görməyə başlayıblar. Çayın səviyyəsi son illərin ən yüksək səviyyəsindədir. Balıqlar yaxşı yaşayır. Utah sakinləri ekosistem eksperimentinin nəticələrindən məmnundur.
Əlbəttə, iş yalnız qunduzlarda deyil. Su təmizləməyə qoyulan sərmayələr tullantıların təmizlənməsinə, köhnə və sıradan çıxmış bəndlərin sökülməsinə və mal-qaranın otarılma qaydalarının gücləndirilməsinə kömək edib.
“Amma mütəxəssislər bilirlər ki, həqiqi qəhrəmanlar qunduzlardır və onların inanılmaz mühəndislik nailiyyətləridir”, deyə məqalədə bildirilir.
Samir
