.jpg)
Müasir dövrdə insanların həyat məqsədini və daxili motivasiyasını tapmaq istəyi psixologiya və sosial elmlərdə geniş araşdırılan mövzulardan birinə çevrilib. Bu kontekstdə Yaponiyada formalaşmış “ikigai” anlayışı son illərdə qlobal səviyyədə diqqət çəkən həyat fəlsəfələrindən biri kimi təqdim olunur. “İkigai” sözü yapon dilində təxminən “yaşamaq səbəbi” və ya “həyata dəyər verən motivasiya” mənasını ifadə edir. Bu konsepsiya insanın sevdiyi işlərlə məşğul olması, bacarıqlarını istifadə etməsi və cəmiyyət üçün faydalı fəaliyyət göstərməsi arasında balans yaratmağa yönəlir.
Yapon mədəniyyətində ikigai anlayışı yalnız fərdi uğur və ya maddi rifah ilə əlaqələndirilmir. Araşdırmalar göstərir ki, bu fəlsəfə daha çox gündəlik həyatın mənalı şəkildə qurulması ilə bağlıdır. Xüsusilə Yaponiyanın Okinava bölgəsində aparılan sosioloji tədqiqatlar göstərir ki, uzunömürlülük və həyat məmnuniyyəti yüksək olan insanlar gündəlik fəaliyyətlərini müəyyən məqsəd və dəyər hissi ilə əlaqələndirirlər. Bu yanaşma insanın psixoloji sabitliyini və həyat məmnuniyyətini gücləndirən faktor kimi qiymətləndirilir.
İkigai modelinin əsas ideyası insanın dörd əsas sahə arasında tarazlıq tapmasıdır. Birincisi insanın həqiqətən sevdiyi fəaliyyətlərdir. Bu, maraq və daxili motivasiya yaradan fəaliyyətləri əhatə edir. İkinci sahə insanın yaxşı bacardığı və inkişaf etdirə bildiyi qabiliyyətlərlə bağlıdır. Üçüncü element cəmiyyətin və ya insanların ehtiyac duyduğu fəaliyyətlərdir. Dördüncü sahə isə iqtisadi baxımdan davamlı olan və insanın həyatını təmin edə bilən fəaliyyətləri əhatə edir. Bu dörd sahənin kəsişməsi insanın şəxsi ikigai modelini formalaşdırır.
Psixoloji araşdırmalar göstərir ki, ikigai anlayışı həyat məqsədi hissi ilə birbaşa əlaqəlidir. Həyat məqsədi olan insanlar daha yüksək motivasiya səviyyəsinə, daha stabil emosional vəziyyətə və daha güclü sosial əlaqələrə malik olurlar. Eyni zamanda məqsəd hissi insanın stressə qarşı dayanıqlığını artırır və qərarvermə proseslərini daha aydın hala gətirir. Bu səbəbdən bəzi mütəxəssislər ikigai konsepsiyasını yalnız mədəni fenomen kimi deyil, həm də psixoloji rifah modeli kimi qiymətləndirirlər.
İkigai tapmaq prosesi ani və ya qısa müddətli proses kimi qəbul edilmir. Bu, insanın həyat təcrübələri, maraqları və sosial mühiti ilə formalaşan dinamik prosesdir. İnsanlar müxtəlif dövrlərdə fərqli fəaliyyətlərə maraq göstərə və zamanla yeni məqsədlər formalaşdıra bilərlər. Buna görə də ikigai sabit nöqtə deyil, həyat boyunca inkişaf edən və dəyişən həyat istiqaməti kimi izah olunur.
