ABŞ və İsrailin İrana hücumları onuncu gününə qədəm qoyarkən, Fars körfəzindəki kiçik İran adası toxunulmamış azsaylı ərazilərdən biri olaraq qalır. İranın materik hissəsindən təxminən 25 kilometr məsafədə yerləşən Xark adası əhəmiyyətlidir, çünki Tehranın neft ixracatının təxminən 90 faizi oradan daşınır.
Hafta.az yazır ki, İran neftini daşıyan tankerlər Hörmüz boğazından Oman körfəzinə getməzdən əvvəl adanın yanından keçir. Adanın gündəlik yükləmə qabiliyyətinin təxminən 7 milyon barel olduğu deyilir.
Xark adasının İran iqtisadiyyatı üçün böyük əhəmiyyəti onu hərbi hücuma qarşı xüsusilə həssas edir. Lakin analitiklər adanı ələ keçirmək üçün hər hansı cəhdin quru qoşunları tələb edəcəyini və ABŞ-ın belə bir addım atmaqda tərəddüd etdiyini söyləyirlər. Adanın işğal olunacağı təqdirdə onu qorumaq üçün lazım olan addımlar isə başqa problemdir.
Belə bir hücum, neftin qiymətinin bir barel üçün 100 dollardan yuxarı olduğu bir vaxtda enerji bazarlarında daha da dəyişkənliyə səbəb ola bilər.
Londonda yerləşən müdafiə beyin mərkəzi RUSI-nin (Kral Birləşmiş Xidmətlər İnstitutu) iqlim, enerji və müdafiə üzrə tədqiqatçısı Petras Katinas bildirib ki, adanın ələ keçirilməsi rejim üçün çox vacib olan "İranın neft həyat xəttini kəsmək" deməkdir.
CNBC-yə göndərdiyi elektron poçtda Katinas deyib: "Əlbəttə ki, Hörmüz boğazından gəmi daşınması hazırda dayandırıldığı üçün İran artıq neft sata bilmir. Lakin irəliyə baxdıqda, adanın ələ keçirilməsi, hərbi əməliyyat bitdikdən sonra hansı rejimin hakimiyyətdə olmasından asılı olmayaraq, ABŞ-a danışıqlarda təsir gücü verə bilər".
O əlavə edib: "Lakin belə bir ələ keçirmə əməliyyatı quru qoşunları tələb edəcək və hazırkı administrasiya hazırda belə bir addım atmaqda tərəddüdlü görünür".
ABŞ və İsrail həftəsonu İranda yeni hücum dalğası başlatdıqdan sonra bazar ertəsi günü neft fyuçersləri 2022-ci ilin ortalarından bəri ən yüksək səviyyəyə yüksəlib. Hücumlar neft saxlama zavodları da daxil olmaqla, çoxsaylı İran yanacaq obyektlərini hədəf alıb ki, bu da Yaxın Şərqdə artan böhranın onuncu günündə yeni mərhələyə işarə edir.
Beynəlxalq etalon olan Brent markalı xam neftin fyuçersləri (may ayı çatdırılması) bazar ertəsi səhəri 13 faizdən çox artaraq barel üçün 104,85 dollara çatıb və bu da əvvəlki artımlarının bir hissəsini geri qaytarıb.
ABŞ etalonu olan Qərbi Texas Aralıq (WTI) xam neftin fyuçersləri (aprel ayı çatdırılması) 12,6 faiz artaraq 102,42 dollara satılıb.
PVM broker şirkətinin neft analitiki Tamas Varqa CNBC-yə elektron poçtla bildirib ki, "Əgər Prezident Tramp bu vacib mərkəzi ələ keçirmək qərarına gələrsə, bu, İran rejiminə ciddi zərbə vuracaq və onu həyati əhəmiyyətli gəlir mənbəyindən məhrum edəcək".
Varqanın sözlərinə görə, belə bir addım ABŞ-ın bu ilin əvvəlində Venesuelanın neft sektoruna faktiki olaraq nəzarəti ələ keçirdiyi müdaxiləni xatırlada bilər.
"Bu, Hörmüz boğazının yenidən açılması və əlbəttə ki, ABŞ-ın nəzarəti altında olması şərtilə İran neft ixracının bərpa olunmasına işarə edə bilər. Lakin ada İran daxilindən dron hücumlarına qarşı həssas qalacaq. ABŞ-ın adanı işğal etməsi onsuz da mürəkkəb olan vəziyyəti daha da çətinləşdirəcək", - deyə o əlavə edib.
Adətən, dünya neft və qazının təxminən 20 faizi Hörmüz boğazından keçir. Lakin, ötən ayın sonunda müharibə başlayandan bəri, bu vacib dəniz dəhlizində gəmiçilik hərəkəti demək olar ki, tamamilə dayanıb.
