Süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı insan–texnologiya münasibətlərində yeni mərhələ yaradıb. Chatbotlar, virtual köməkçilər və generativ süni intellekt sistemləri artıq yalnız texniki alət kimi deyil, həm də gündəlik ünsiyyət vasitəsi kimi istifadə olunur. İnsanların süni intellektlə müntəzəm ünsiyyət qurması isə sosial davranış və kommunikasiya bacarıqlarına mümkün təsirlərlə bağlı yeni elmi müzakirələrə səbəb olub. Müasir araşdırmalar göstərir ki, süni intellektlə ünsiyyət insanın sosial bacarıqlarını həm dəyişdirə, həm də müəyyən hallarda inkişaf etdirə bilər.
Son illərdə aparılan psixoloji və sosioloji tədqiqatlar göstərir ki, insanlar süni intellekt sistemləri ilə ünsiyyət qurarkən bəzən onları sosial tərəfdaş kimi qəbul etməyə meyilli olurlar. Bu fenomen “antropomorfizm” adlanır və texnologiyaya insan xüsusiyyətləri aid etmə meyli ilə bağlıdır. Məsələn, istifadəçilər chatbotlara suallar verərkən və ya virtual köməkçilərlə danışarkən onları emosional və ya sosial reaksiya verə bilən varlıq kimi qəbul edə bilirlər. Bu vəziyyət texnologiyanın insan psixologiyası ilə qarşılıqlı əlaqəsinin yeni aspektlərini ortaya qoyur.
Süni intellektlə ünsiyyətin sosial bacarıqlara təsiri əsasən istifadə intensivliyi və məqsədindən asılıdır. Bəzi araşdırmalar göstərir ki, süni intellekt platformaları insanların informasiya əldə etmə və öz fikirlərini ifadə etmə bacarıqlarını inkişaf etdirə bilər. Xüsusilə dil öyrənilməsi, yazı bacarıqları və bilik mübadiləsi kimi sahələrdə süni intellekt interaktiv təhsil aləti kimi istifadə olunur. Bu baxımdan süni intellekt insanın kommunikasiya bacarıqlarını zəiflətməkdən daha çox yeni ünsiyyət formalarının yaranmasına səbəb ola bilər.
Digər tərəfdən, bəzi tədqiqatçılar süni intellektlə intensiv ünsiyyətin real sosial əlaqələrə təsiri barədə ehtiyatlı yanaşmanın vacibliyini vurğulayırlar. İnsanlararası ünsiyyət emosional ifadə, bədən dili, mimika və sosial kontekst kimi çoxsaylı qeyri-verbal elementlərdən ibarətdir. Süni intellektlə ünsiyyət isə əsasən mətn və ya səs əsaslıdır və bu elementlərin bir çoxunu əhatə etmir. Bu səbəbdən yalnız rəqəmsal ünsiyyət mühitinə alışmaq bəzi hallarda real sosial situasiyalarda adaptasiya prosesini çətinləşdirə bilər.
Neyropsixoloji araşdırmalar göstərir ki, sosial ünsiyyət insan beynində empatiya, emosional anlama və sosial qərarvermə ilə bağlı mürəkkəb sinir şəbəkələrini aktivləşdirir. Real insanlarla ünsiyyət zamanı beynin müxtəlif sahələri paralel şəkildə işləyir. Süni intellektlə ünsiyyət isə bu prosesin daha sadələşdirilmiş forması kimi qiymətləndirilir. Buna görə də mütəxəssislər sosial bacarıqların inkişafı üçün real insan əlaqələrinin əvəzolunmaz olduğunu qeyd edirlər.
Bununla yanaşı, süni intellekt bəzi sosial qruplar üçün faydalı kommunikasiya vasitəsinə çevrilə bilər. Məsələn, sosial narahatlıq yaşayan insanlar və ya autizm spektr pozuntusu olan şəxslər üçün süni intellekt sistemləri təhlükəsiz və təzyiqsiz ünsiyyət mühiti yarada bilir. Bu mühit sosial bacarıqların məşq edilməsi və ünsiyyət qorxusunun azaldılması üçün istifadə oluna bilər. Bəzi təcrübələr göstərir ki, belə platformalar sosial davranışların öyrədilməsi və praktiki ünsiyyət bacarıqlarının inkişafı üçün effektiv təlim vasitəsinə çevrilə bilər.
