"Qərbin hesablamaları Kremlin real imkanlarını nəzərə almır..."
ABŞ prezidenti Donald Tramp Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi ilə bağlı mövqeyində iki ciddi və təhlükəli səhvə yol verir.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə amerikalı yazıçı və siyasi icmalçı Corc Uill "The Washington Post" qəzetində dərc olunan məqaləsində yazıb.
Onun fikrincə, Kremlə arxalanaraq şəxsi razılaşmalar yolu ilə "sürətli sülh" əldə etmək cəhdi və Rusiyanın hərbi gücünü şişirtmək Qərb üçün strateji yanlış hesablamalara səbəb ola bilər. Müəllif qeyd edir ki, Tramp ilk növbədə bir məqamı nəzərə almır: Vladimir Putin rejimi nə qədər çox itki verir və resurs sərf edirsə, bir o qədər nümayişkaranə "qələbəyə" ehtiyac duyur.
Çünki bu müharibə Kremlin planına görə Rusiyanın gücünü və Ukrayna dövlətçiliyinin guya "süni" olduğunu sübut etməli idi. Lakin reallıq əksini göstərdi - müharibə Moskvanın ambisiyaları ilə real imkanları arasındakı fərqi üzə çıxardı və Ukraynada milli kimliyi daha da möhkəmləndirdi.
"Məğlubedilməz ordu" illüziyası və real statistika
"Financial Times"-ın məlumatına görə, Tramp Moskvadakı hərbi paradın videosunu izlədikdən sonra yaxın çevrəsinə Rusiya ordusunun "məğlubedilməz" göründüyünü deyib. Lakin siyasi risk analitikləri və Qərb ekspertləri fərqli mənzərə təqdim edirlər: son aylarda Rusiya ordusu hər ay on minlərlə hərbçi itirir, iki il ərzində isə Ukrayna ərazisinin cəmi təxminən 1 faizini ələ keçirə bilib.
"The Economist" nəşri indiki hücum tempini İkinci Dünya müharibəsi ilə müqayisə edir. 1941-1945-ci illərdə sovet qoşunları Moskvadan Berlinə qədər təxminən 1600 km irəliləmişdisə, Ukraynadakı dörd ildən artıq müharibə müddətində Rusiya qüvvələri Donetsk vilayətində cəmi 60 km-ə yaxın məsafə qət edə bilib.
Məqalədə həmçinin səfərbərlik problemlərinə diqqət çəkilir. İtkiləri kompensasiya etmək üçün Kreml xarici vətəndaşları cəlb etməyə məcbur qalır. Britaniya müdafiə rəsmilərinin məlumatına görə, Hindistan, Pakistan, Nepal, Kuba, Nigeriya və Seneqaldan olan şəxslər müxtəlif vədlərlə cəbhəyə göndərilib. Bundan başqa, Şimali Koreya hərbçilərinin də ciddi itkilər verdiyi bildirilir.
Sürətli sülh ümidləri və siyasi reallıq
Corc Uill hesab edir ki, Qərbin uzunmüddətli təhlükəsizliyi Kremlə güzəşt etməkdən deyil, Ukraynaya dəstəyin davam etdirilməsindən keçir. Çünki bu dəstək Rusiya ordusunu və iqtisadiyyatını tədricən zəiflədir. Onun fikrincə, Trampın Kreml ilə fərdi münasibətlərə əsaslanan "tez razılaşma" strategiyası Rusiyanın real iqtisadi, hərbi və daxili siyasi vəziyyətini nəzərə almır.
Məqalədə qeyd olunur ki, ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Macarıstana səfər edərək baş nazir Viktor Orbana dəstək ifadə edib. Orban Avropada Moskvaya ən loyal liderlərdən biri hesab olunur və dəfələrlə Ukraynaya yardım qərarlarının qarşısını alıb. Bu isə müharibənin təkcə hərbi deyil, həm də siyasi və geosiyasi ölçüsünü göstərir.
Müəllif yazır: "Putinin orbitində yüksəlmiş şəxslərin öz obsesiv himayədarını Trampın milli təhlükəsizlik strategiyasında qeyd olunan "Ukraynada hərbi əməliyyatların tezliklə dayandırılması" istiqamətinə yönəldəcəyinə ümid etməyin".
Kreml həqiqətən sülh istəyirmi?
Digər Qərb nəşrləri də oxşar qənaətdədir. "Financial Times" yazır ki, Putin müharibəyə o qədər aludə olub ki, daha az nəticə ilə razılaşmaq istəmir. Onun inadkarlığı hətta ABŞ-da Rusiyaya daha yaxın mövqedə olan prezidentin mövcudluğunu belə risk altına qoyur.
Ekspertlərin fikrincə, Moskva formal danışıqları davam etdirsə də, real və davamlı razılaşmada maraqlı olmaya bilər. Əgər strateji güzəştlər əldə etməsə, Kreml müharibəni yenidən kəskinləşdirmək yolunu seçə bilər.
Beləliklə, məqalənin əsas tezisi aydındır: Rusiyanın gücünü olduğundan artıq qiymətləndirmək və müharibənin siyasi-psixoloji dinamikasını düzgün hesablaya bilməmək Qərb üçün ciddi nəticələr doğura bilər. Sülh şəxsi razılaşmalar və illüziyalar üzərində deyil, yalnız real balans və davamlı təzyiq şəraitində mümkündür.
