Bizimyol saytından alınan məlumatlara görə, ain.az xəbər verir.
Bəzən yol təhlükəsizliyi ilə bağlı yazılan şüarlar, cərimələr və rəsmi xəbərdarlıqlar insan davranışını dəyişməkdə aciz qalır. Hamımız sosial çarxlarda, lövhələrdə “Kask tax!”, “Təhlükəsizlik kəmərini bağla!” kimi çağırışları görürük. Oxuyuruq, başa düşürük, amma çox vaxt əməl etmirik. Çünki söz bəzən məsuliyyət yaratmır. Lakin son günlər xarici ölkələrdən birində çəkilmiş bir görüntü göstərdi ki, düzgün yanaşma insan davranışını saniyələr içində dəyişə bilər.
Videoda yol kənarında quraşdırılmış reklam monitoru motosiklet sürücülərini qeydə alır. Kasksız sürücülər dərhal ekranda görünür və mesaj çıxır: “Kask taxılmadığı təqdirdə işıqforun yaşıl işığı yanmayacaq”. Özünü ekranda görən sürücülər əvvəlcə təəccüblənir, sonra isə dərhal kasklarını taxırlar. Qaydaya əməl edilən kimi yaşıl işıq yanır və hərəkət davam edir.
Burada cərimə yoxdur. Polis müdaxiləsi yoxdur. Uzun-uzadı xəbərdarlıq da yoxdur. Sadəcə insan özünü görür və başqalarının da onu gördüyünü hiss edir. Bu isə məsuliyyət hissini ani şəkildə oyadır.
İctimai qınaq hissi insan davranışına təsir edən ən güclü psixoloji amillərdən biridir. İnsan qaydanı pozduğunu yalnız biləndə yox, bunu başqalarının da gördüyünü hiss edəndə davranışını daha tez dəyişir. Bu texnologiya məhz həmin mexanizmi işə salır. Sürücü özünü qayda pozan kimi görür və dərhal düzgün davranışa keçir.
Əslində problem qaydaların bilinməməsində deyil. Hamı bilir ki, kask həyatı xilas edir. Hamı bilir ki, təhlükəsizlik kəməri həyatla ölüm arasındakı fərqi yarada bilər. Problem məsuliyyət hissinin zəifliyindədir. İnsanlar təhlükəni uzaq ehtimal kimi qəbul edir və “mənə heç nə olmaz” düşüncəsi ilə risk edir.
Məhz buna görə interaktiv və psixoloji təsir gücü yüksək olan təbliğat üsulları ənənəvi çağırışlardan daha effektiv görünür. Sözlə deyilən xəbərdarlıq qulaqdan keçib gedə bilər. Lakin özünü ekranda görmək, ictimai diqqətin mərkəzində olduğunu hiss etmək insanı dərhal qərar verməyə vadar edir.
Bu yanaşma bizə mühüm bir həqiqəti xatırladır. Təhlükəsizlik mədəniyyəti yalnız qanunlarla formalaşmır. O, davranışa təsir edən düzgün metodlarla qurulur. Texnologiya isə bu prosesdə güclü vasitəyə çevrilə bilər.
Bəlkə də yol təhlükəsizliyi ilə bağlı ən böyük problem qaydaların sərtliyi deyil, onların insan psixologiyasına uyğun təqdim olunmamasıdır. İnsanları qorxutmaq yox, düşündürmək, cəzalandırmaq yox, məsuliyyət hissini oyatmaq lazımdır.
Bəzən bir ekran, bir mesaj və bir neçə saniyəlik ictimai görünürlük insan həyatını xilas etməyə kifayət edir. Bu isə göstərir ki, təhlükəsizlik təkcə qaydalarla deyil, insan davranışını düzgün istiqamətləndirən ağıllı yanaşmalarla təmin olunur.
Leyla Mirzə, Bizimyol.info
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün ain.az saytını izləyin.
