İranın cənub-şərqində bəşəriyyət tarixində püskürməmiş Taftan vulkanı aktivləşib...
Poliqon xəbər verir ki, Geophysical Research Letters jurnalında dərc olunan yeni bir araşdırmaya görə, 10 ay ərzində onun səthi təxminən 9 santimetr qalxıb - bu, daxili təzyiqin artmasını göstərən bir göstəricidir.
Alimlərin qeyd etdikləri
Tədqiqatçılar yer səthinin kosmosdan hərəkətinin radar təhlili olan InSAR metodundan istifadə ediblər. Müşahidələr gecə-gündüz işləyə və buludlar arasından "görə" bilən Sentinel-1 peyklərindən istifadə etməklə aparılıb.
Qalxma vulkanın zirvəsi yaxınlığında cəmləşmiş və on aydan bir qədər çox davam etmişdir. Əhəmiyyətli olan odur ki, proses daha da çökmə ilə müşayiət olunmayıb - bu, sistemin içərisindəki təzyiqin hələ azalmadığı anlamına gələ bilər.
Komanda deformasiya mənbəyini səthdən 490-630 metr dərinlikdə modelləşdirib. Bu, çox güman ki, hidrotermal sistemdə - isti suyun və vulkanik qazların dövr etdiyi ərazidə qazların toplanmasıdır. Daha dərin, 3,2 km-dən çox dərinlikdə maqma anbarı var, lakin mövcud dəyişikliklər çox güman ki, təzə maqmanın qalxması ilə deyil, qazlarla bağlıdır.
İspaniya Milli Tədqiqat Şurasından olan tədqiqatın baş müəllifi Pablo J. Qonsales vurğulayıb ki, hazırda söhbət püskürmənin proqnozundan deyil, diqqətli monitorinqin zəruriliyindən gedir.
"Gələcəkdə ya şiddətlə, ya da daha sakit şəkildə buraxılmalıdır. Bu tədqiqat insanlar arasında çaxnaşma yaratmaq məqsədi daşımır. Bu, İrandakı regiondakı hakimiyyət orqanlarının bu məsələni öyrənmək üçün bəzi resurslar ayırması üçün bir həyəcan siqnalıdır", deyə Qonsales izah edib.
Mümkün risklər hansılardır?
Taftan qazlar buraxan aktiv fumarolları olan 3940 metr hündürlükdə stratovolkandır. Uzun müddətli yuxu dövrünə baxmayaraq, sistem "canlı" olaraq qalır.
Alimlər ən çox ehtimal olunan qısamüddətli təhlükəni freatik (buxar) partlayışları - lava qalxmadan baş verə biləcək qəfil buxar buraxılışları adlandırırlar. Bu cür hadisələr qazlardan və küldən yerli ziyana səbəb ola bilər.
Vulkandan təxminən 50 kilometr məsafədə Xaş şəhəri yerləşir və küləklər əlverişli olarsa, qaz emissiyalarının təsirini potensial olaraq hiss edə bilər.
Peyk monitorinqi niyə vacibdir?
Vulkan uzaqda yerləşir və yerüstü müşahidə stansiyaları ilə təchiz olunmayıb, buna görə də peyk monitorinqi monitorinq üçün əsas vasitə olaraq qalır. Radar məlumatları ərazidəki kiçik dəyişiklikləri belə - bir neçə santimetr ərzində qeyd etməyə imkan verir.
Alimlər seysmometrlər və GPS stansiyaları şəbəkəsinin qurulmasını, eləcə də kükürd dioksid, karbon dioksid və su buxarının tullantılarının daimi monitorinqini tələb edirlər.
İndiyə qədər püskürmənin yaxınlaşdığına dair heç bir əlamət yoxdur. Lakin, tədqiqatçıların vurğuladığı kimi, səthdə hətta kiçik bir qalxma belə sistemin daha aktiv hala gəldiyini və daimi diqqət tələb etdiyini göstərən bir siqnaldır.
Poliqon.info
