Yerin hüdudlarından kənarda həyat axtaran alimlər uzun müddət suyu əsas göstəricilərdən biri hesab edirdilər. Lakin indi bir qrup ekspert iddia edir ki, su ilə zəngin planetlərdə həyat axtarmaq vaxt itkisidir.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "DailyMail" yazıb.
Onlar bunun əvəzinə diqqəti fosfor və azotla zəngin dünyalara yönəltməyi tövsiyə edirlər, çünki həyat bizim bildiyimiz formada bu iki element olmadan sadəcə yarana bilməz – hətta əgər çoxlu su olsa belə.
Fosfor bütün həyat formalarında genetik məlumatı saxlayan və ötürən DNK və RNK-nın yaradılması üçün lazımdır.
Azot isə hüceyrələrin əsas tikinti blokları olan zülalların vacib komponentidir.
Bu o deməkdir ki, həyat yalnız “Qızıl Qızılcığ” kimyəvi zonada yerləşən planetlərdə yarana bilər. Bu zonada sənaye mantiyasındakı azot və fosforun kifayət qədər miqdarı mövcuddur.
“Yəqin ki, okeanları və hətta quru sahələri olan əla görünüşlü bir planet mövcuddur, amma orada həyat yoxdur və heç vaxt olmayacaq, çünki digər vacib elementlər demək olar ki, yoxdur”, deyə tədqiqatın baş müəllifi, Sürix Texnologiya İnstitutundan Dr. Krayq Uolton izah edir.
Planetlər əridilmiş qayadan soyuduqda, baş verən təsnifat prosesi zamanı ağır elementlər, məsələn, dəmir nüvəyə enir, daha yüngül elementlər isə səthə qalxaraq mantiyanı və qabığı formalaşdırır.
Əgər oksigen çoxdursa, fosfor mantiyada qalır, azot isə atmosferə çıxarılır və nəticədə kosmosa itir.
Əgər oksigen azdırsa, fosfor digər ağır elementlərlə birləşərək nüvəyə keçir və həyatın yaranması üçün istifadə oluna bilmir.
“Planetdə oksigenin çoxluğu və ya azlığı – atmosferdə deyil, ümumilikdə – həyatı qeyri-mümkün edir, çünki həyati vacib qida maddələri nüvədə qalır”, deyə Uolton izah edir.
Numerik modelləşdirmədən istifadə edən tədqiqatçılar müəyyən etdilər ki, yalnız dar bir zonada oksigen miqdarı kifayət qədərdir ki, fosfor və azot mantiyada kifayət qədər olsun. Bu isə o deməkdir ki, həyatla dolu dünyalar astronomların düşündüyündən çox daha nadirdir.
Dr. Uolton hesab edir ki, həyatla dolu planetlərin sayı əvvəlcədən proqnozlaşdırılan dəyərin yalnız 1–10%-ni təşkil edə bilər.
Samir
