Yeni genetik tədqiqat Dzemon dövrü əhalisinin mənşəyi ilə bağlı ənənəvi nəzəriyyəni şübhə altına alır...
Poliqon Planet Today jurnalına istinadən xəbər verir ki, Tokio Universitetinin alimləri tərəfindən aparılan yeni araşdırma təxminən 16 min il əvvəl Yapon arxipelaqında yaşamış Dzemon mədəniyyətinin nümayəndələrinin bölgəyə məskunlaşması ilə bağlı qəbul olunmuş elmi yanaşmaya yeni baxış təqdim edir.
Onilliklər ərzində arxeoloqlar belə hesab edirdilər ki, Yaponiyanın şərq və qərb bölgələrində tapılan maddi mədəniyyət nümunələri arasındakı fərqlər Asiya materikindən müxtəlif istiqamətlərdən gələn bir neçə miqrasiya dalğasının nəticəsidir. Bu yanaşmaya görə, arxipelaqa gələn ilk sakinlər müxtəlif genetik mənşəyə malik qruplar olub.
Lakin yeni tədqiqat fərqli nəticələr ortaya qoyub. Alimlər əvvəllər genetik analiz olunmamış Dzemon dövrünə aid 13 insan skeletinin mitoxondrial DNT-sini araşdırıblar. Nəticələr göstərib ki, arxipelaqa ilkin olaraq vahid əcdad qrupu gəlib, sonrakı dövrlərdə isə bu əhali daxili parçalanma və yerli təkamül prosesləri nəticəsində regional genetik müxtəliflik qazanıb.
Tədqiqat biologiya elmləri üzrə professor Hiroki Ootanın rəhbərliyi ilə aparılıb. Alimlər genetik sekvensləmə texnologiyalarından və mürəkkəb statistik modellərdən istifadə edərək Dzemon dövrü əhalisinin demoqrafik tarixini bərpa ediblər.
Araşdırmanın əsas suallarından biri belə olub: Yaponiyanın şərq və qərb bölgələri arasında müşahidə olunan genetik fərqlər arxipelaqa gəlməzdən əvvəl mövcud idimi, yoxsa bu fərqlər artıq Yaponiyada məskunlaşdıqdan sonra yaranıb? Bu suala cavab tapmaq üçün alimlər ana xətti ilə ötürülən və qədim miqrasiyaların izlənməsi üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyan mitoxondrial DNT-ni təhlil ediblər.
Genetik materialın tam sekvensləri əldə edildikdən sonra tədqiqatçılar “Bayes üfüq qrafikləri” adlanan analitik metoddan istifadə ediblər. Bu metod DNT-də zamanla toplanan mutasiyalara əsaslanaraq əhalinin effektiv sayının tarix boyu necə dəyişdiyini müəyyən etməyə imkan verir.
Nəticələr göstərib ki, Dzemon dövrü əhalisi təxminən 13 min ildən 8 min il əvvələ qədər olan dövrdə əhəmiyyətli və davamlı artım mərhələsi yaşayıb. Bu demoqrafik yüksəliş xüsusilə Yaponiyanın şərq hissəsində daha qabarıq müşahidə olunub.
Tədqiqatın əsas nəticələrindən biri regional genetik fərqlərin izahı ilə bağlıdır. Əvvəlki analizlər şərq və qərb bölgələrində yayılmış iki əsas mitoxondrial xəttin mövcudluğunu müəyyən etmişdi və bu, fərqli mənşəli populyasiyaların gəlməsi ilə əlaqələndirilirdi. Yeni məlumatlar isə bu fərqlərin eyni mənşəyə malik əhalinin müxtəlif bölgələrdə məskunlaşaraq uzun müddət izolasiya şəraitində yaşaması nəticəsində formalaşdığını göstərir.
Alimlərin fikrincə, bu proses təkamül biologiyasında “genetik drift” kimi tanınır. Kiçik və ya coğrafi baxımdan təcrid olunmuş populyasiyalarda təsadüfi genetik dəyişikliklər zamanla fərqli genetik xüsusiyyətlərin formalaşmasına səbəb ola bilər.
Araşdırma həmçinin göstərir ki, Dzemon dövründə Yaponiyanın şərq və qərb bölgələri arasında ciddi ekoloji fərqlər mövcud olub. Şərq bölgələrində meşələr daha zəngin bitki və heyvan resursları təmin edib. Qərb bölgələrində isə qida ehtiyatları nisbətən məhdud olub.
Bundan əlavə, şərq Dzemon icmaları erkən mərhələlərdən etibarən dəniz resurslarından, o cümlədən qızılbalıq və forel kimi balıq növlərindən fəal istifadə ediblər. Daha sabit və zəngin qida bazası şərq bölgələrində əhali artımının daha yüksək olmasına şərait yarada bilər.
Alimlər qeyd edirlər ki, genetik nəticələr arxeoloji və paleoekoloji məlumatlarla ümumilikdə uyğunluq təşkil etsə də, bəzi uyğunsuzluqlar qalmaqdadır və bu məsələlər gələcək tədqiqatlarda daha dəqiq araşdırılmalıdır. Məsələn, əhalinin artımı ilə arxeoloji abidələrin sıxlığı arasında uyğunluq müşahidə olunsa da, maddi mədəniyyətin bəzi xüsusiyyətləri hələlik genetik model çərçivəsində tam izah olunmur.
Poliqon.info
