Müharibələr yalnız döyüş meydanlarında deyil, həm də siyasi iradəyə və iqtisadi gözləntilərə təsir edən qavrayış və narrativlər səviyyəsində aparılır...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin istefada olan generalı, hava gücü üzrə ekspert Deyv Deptula Forbes üçün yazır.
Onun sözlərinə görə, Putin bunu anlayır. Hazırda onun strategiyası döyüş meydanında həlledici uğurdan daha az, dünyanı - xüsusilə ABŞ-ı - Rusiyanın qələbəsinin qaçılmaz olduğuna inandırmağa daha çox əsaslanır. Məqsəd həm də Ukraynaya dəstəyin faydasız olduğunu göstərmək və amerikalıların uzunmüddətli qarşıdurma əvəzinə sərfəli "normallaşmaya" hazırlaşmasının daha ağıllı olacağı fikrini yaymaqdır.
Avropa İttifaqının xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas isə xəbərdarlıq edib ki, Rusiyanın hazırda yaratdığı ən böyük təhlükə onun danışıqlar masasında döyüş meydanında qazandığından daha çox əldə edə bilməsidir.
Rusiyanın gücü barədə mif yox olur
Deptulanın sözlərinə görə, Rusiyanın qələbəsinin qaçılmazlığı fakt deyil — bu, sadəcə bir hekayədir. Döyüş meydanındakı reallıqla müqayisədə isə bu hekayə dağılır.
Operativ səviyyədə Ukrayna təxminən 1000 kilometrlik cəbhə xəttində Rusiya quru qoşunlarını saxlayır. O, Rusiyanın Qara dənizdən səmərəli istifadəsini neytrallaşdırıb və Ukraynanın nəzarətində olan ərazilər üzərində Rusiyanın hava üstünlüyünü aradan qaldırıb — bu isə müasir hesab edilən hava qüvvələri üçün ciddi uğursuzluqdur.
Ekspert bildirir ki, taktiki səviyyədə Ukrayna itkilərin nisbətində üstünlük əldə edir — bu nisbət 2,5:1-dən 7:1-ə qədər dəyişir və bəzi döyüşlərdə daha da yüksək olur.
Rusiya qoşunları bir neçə kilometr irəliləyəndə belə, bunu böyük itkilər hesabına edir. Bu rəqəmlər iki reallığı göstərir:
1. Rusiya kiçik ərazi qazancları üçün çox böyük insan itkisinə razıdır;
2. Zaman yalnız Ukraynanın müdafiəsi Rusiyanın insan və sənaye resurslarından daha tez tükənərsə, Moskvanın xeyrinə işləyə bilər.
General vurğulayır ki, məsələ yalnız cəbhə yarmaq deyil — dözümlülük, sənaye potensialı və siyasi iradə də vacibdir. Rusiya qaçılmazlıq vədi verir, lakin cəbhədə “impulssuz tükənmə, üstünlüksüz itkilər və nəticəsiz zorakılıq” müşahidə olunur.
Ekspertə görə, Ukraynanın iradəsi şübhə doğurmur, qeyri-müəyyən olan isə Qərbin qətiyyətidir.
Putin nə uğrunda mübarizə aparır?
Putin yalnız ərazi uğrunda deyil, siyasi sağ qalması uğrunda mübarizə aparır. İşğalı Rusiya üçün ekzistensial kimi təqdim etməklə, onu özü üçün də ekzistensial edib. O, kursu dəyişmək üçün geniş siyasi manevr imkanına malik deyil — nəticəni "uğur" kimi təqdim etmədən bunu edə bilməz.
Müharibə uzandıqca, rejimin legitimliyi daha çox sual altına düşür. Bu da Rusiyanın böyük itkilərə hazır olmasını izah edir. Müharibəni nəzərəçarpan nəticə olmadan bitirmək artıq çəkilmiş böyük insan və iqtisadi xərcləri üzə çıxara bilər.
Buna görə də dünya qaçılmaz qalibin profilini deyil, vaxt qazanmaq üçün insan həyatı xərcləyən bir rejimi görür. Hesab belədir ki, Qərbin yorğunluğu və ya iqtisadi maraqlar Putinin döyüş meydanında əldə edə bilmədiyini təmin edəcək.
Bəzi müşahidəçilər Putinin əsas üstünlüyünün narrativ üstünlük olduğunu deyir — yəni qaçılmazlıq hekayəsini yaymaqla danışıqları reallıqdan asılı olmayaraq formalaşdırmaq. Lakin narrativ gücsüz sadəcə təbliğatdır.
Ekspert əlavə edir ki, Rusiya Qərbdən daha uzun müddət xərclərə dözəcəyini hesab edir, lakin Qərb bunu təkzib etməyə qərar verərsə, bu fərziyyə yanlış ola bilər.
Rusiya zəifləyir
Deptulanın fikrincə, Rusiyanın zəifliyi realdır. Onun kadr potensialı tükənir, iqtisadiyyatı getdikcə daha çox hərbiləşir və kövrəkləşir. Sanksiyalar texnologiya və kapitala çıxışı məhdudlaşdırıb. Strategiya isə "sığınacaq" anlayışına — ölkə ərazisinin və müharibəni dəstəkləyən infrastrukturun ciddi nəticələrdən qorunduğu inancına əsaslanır.
ABŞ və Avropa müttəfiqləri Ukraynaya bu "sığınacağa" real zərbə vurmaq imkanları verməsələr, Moskva dözümlülük illüziyasını davam etdirə bilər.
Ekspert qeyd edir ki, Ukraynadakı müharibənin necə bitməsi Avropadan kənarda da qlobal hadisələrə təsir edəcək. Əgər Rusiya təcavüzü münasibətlərin normallaşması və sərfəli əməkdaşlığın bərpası ilə mükafatlandırılsa, Çin üçün mesaj aydın olacaq: sanksiyalara döz, itkiləri qəbul et, narrativləri manipulyasiya et və dünya sonda uyğunlaşacaq.
Əksinə, əgər təcavüz davamlı müqavimətlə, strateji məğlubiyyətlə və məqsədlərə çatmamaqla nəticələnsə, bu gələcək təcavüzlərin qarşısını almağa kömək edəcək. Hərbi baxımdan Ukrayna artıq Rusiyanın qaçılmaz qələbəsi mifini təkzib edib. Açıq qalan sual isə budur: ABŞ və müttəfiqləri iqtisadi maraqlara və narrativ təzyiqinə strateji aydınlıq və dəyərlərdən üstünlük verəcəklərmi?
Məqalə müəllifi yekunda bildirir ki, müharibələr həm döyüş meydanında, həm də narrativlər səviyyəsində aparılır.
Rusiya qaçılmaz qələbə və gələcək qazanc hekayəsini satır. Faktlar isə başqa hekayə danışır — gərginlik, tükənmə və zəiflik hekayəsi. Tarix isə hansı versiyaya inanıb ona uyğun hərəkət etdiyimizi xatırlayacaq.
Poliqon.info
