Alimlər Antarktidanın gizlətdiyi böyük bir sirri bu yaxınlarda üzə çıxarıblar - Peyn-Aylend buzlağının altında basdırılmış nəhəng qranit yatağı...
Poliqon xəbər verir ki, Earth.com-un yazdığına görə, bu kəşf materikin keçmişi və gələcəyi barədə təsəvvürləri dəyişir.
Hudson dağlarında tünd vulkanik süxurlar arasında səpələnmiş çəhrayı qranit qaya parçaları var və alimlər onilliklər boyu bu daşların oraya necə düşdüyünü anlamağa çalışıblar. Britaniya Antarktika Xidmətinin (BAS) komandası müəyyən edib ki, bu qranitlər təxminən 175 milyon il əvvəl — Yura dövründə formalaşıb. Lakin bu, onların yerləşdiyi yeri izah etmirdi, çünki bu qaya parçaları həmin dağlarda olmamalı idi.
Qravitasiya sensorları ilə təchiz olunmuş təyyarələr Peyn-Aylend buzlağı üzərindən uçaraq buzun altında qəribə siqnal aşkar ediblər. Məlumatlar göstərib ki, buzun altında eni təxminən 100 kilometr, qalınlığı isə 7 kilometr olan gizli qranit yatağı var. Bu quruluş milyonlarla il ərzində buzun dərinliklərində gizli qalıb. Beləliklə, tapılan daşlar təsadüfi deyildi — onlar qədim buzun daşıdığı bu yeraltı nəhəngin parçaları idi.
"Geoloji yaş təyini ilə qravimetrik tədqiqatları birləşdirərək biz yalnız bu daşların mənşəyinin sirrini açmadıq, həm də buzlağın keçmişdə necə hərəkət etdiyini və gələcəkdə necə dəyişə biləcəyini anlamaq üçün yeni məlumatlar əldə etdik", tədqiqatın aparıcı müəllifi və Britaniya Antarktika Tədqiqat Stansiyasının geofiziki doktor Tom Cordan bildirib.
Minlərlə il əvvəl, son buzlaşma dövründə Peyn-Aylend buzlağı indiki ilə müqayisədə daha qalın və daha güclü idi. O, qranit yatağından qaya parçalarını qoparıb landşaft boyunca daşıyır, buz nazildikcə isə onları Hudson dağlarına atırdı. Bu gün hər bir qaya parçası buzlağın bir vaxtlar çatdığı nöqtəni göstərir.
Bu məlumatlar alimlərə buzlağın tarixini bərpa etməyə kömək edir. Onlar bu məlumatları buzun gələcəkdə necə hərəkət edəcəyini proqnozlaşdıran kompüter modellərinə daxil edirlər.
Dəqiq modellər vacibdir, çünki Peyn-Aylend buzlağı Antarktidada ən sürətlə əriyən bölgələrdən biridir. Orada baş verənlər bütün dünyada dəniz səviyyəsinə təsir edir.
Bundan əvvəl Antarktidada dünyada ilk dəfə buz nüvələri üçün rəsmi anbar fəaliyyətə başlayıb. Bu unikal layihə qlobal istiləşmə səbəbindən sürətlə yoxa çıxan buz nümunələrini qorumaq məqsədi daşıyır.
Poliqon.info
