Yaşlılıq dövründə yuxusuzluq 60–65 yaşdan yuxarı şəxslərdə tez-tez rast gəlinən yuxu pozuntusudur. Bu hal yuxuya getməkdə çətinlik, gecə ərzində tez-tez oyanmalar, erkən oyanma və səhər dincəlmədən oyanma hissi ilə xarakterizə olunur.
Editor.az xəbər verir ki, JSC Meditsina (Akademik Roytberq Klinikası)-nın yuxu üzrə mütəxəssisi Maksim Novikov açıqlamasında bildirib ki, yaşlılarda bu tip yuxusuzluq çox zaman depressiya və anksiyete pozuntularını gizlədə bilər.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, yaş artdıqca sirkadiyen ritmlərdə fizioloji dəyişikliklər baş verir: melatonin hormonunun ifrazı azalır, dərin yuxu mərhələsi qısalır, REM yuxusu isə parçalanır. Bundan əlavə, yaşlı insanlarda sirkadiyen ritmin irəli çəkilməsi — yəni “səhər insanı” tipli yuxu rejiminin formalaşması müşahidə olunur ki, bu da erkən oyanmalara səbəb olur.
Həkim qeyd edib ki, bu dəyişikliklər yanaşı xəstəliklər (artrit, KOAH, depressiya, demensiya), çoxsaylı dərman qəbulu və fiziki aktivliyin azalması ilə daha da ağırlaşır.
“Yaşlı pasiyentlərdə yuxusuzluğun klinik əlamətləri özünəməxsusdur. Onlar daha az hallarda yuxuya getməkdə çətinlikdən şikayət edirlər, lakin daha çox gecə, xüsusilə də səhər saat 3–4-dən sonra oyanma və yenidən yata bilməmə hallarını bildirirlər. Gündüz yuxululuq, əsəbilik, diqqətin azalması və yaddaş pozuntuları geniş yayılıb. Həqiqi yuxusuzluğu passiv həyat tərzi və ya gündüz həddindən artıq yatmaqla bağlı davranış mənşəli yuxu pozuntularından ayırmaq vacibdir”, – deyə o izah edib.
Mütəxəssis vurğulayıb ki, müalicə kompleks xarakter daşımalı və ilk növbədə dərmansız üsullara əsaslanmalıdır. Yuxu gigiyenasına riayət etmək tövsiyə olunur: yatıb-durma saatlarını sabit saxlamaq, gündüz yuxusunu 20–30 dəqiqə ilə məhdudlaşdırmaq, axşam saatlarında kofeinli içkilər və ağır qidalardan uzaq durmaq, rahat yataq otağı mühiti yaratmaq və gün ərzində fiziki aktiv olmaq.
Onun sözlərinə görə, dərman müalicəsi yalnız qısa müddətə və ciddi hallarda tətbiq edilməlidir. Bu zaman melatonerjik preparatlara (aqomelatin, uzun təsirli melatonin) və aşağı dozalı selektiv hipnotiklərə üstünlük verilir. Koqnitiv pozuntular və yıxılma riskinə görə benzodiazepinlərdən (sakitləşdiricilərdən) uzaq durmaq tövsiyə olunur.
Həkim əlavə edib ki, yaşlılarda yuxusuzluğun tez-tez maskası olan depressiya və anksiyete pozuntularının vaxtında aşkarlanması mühüm əhəmiyyət daşıyır: “Düzgün yanaşma ilə yaşlılıq dövründə də qənaətbəxş yuxu keyfiyyətini bərpa etmək tamamilə mümkündür”, – deyə o fikrini yekunlaşdırıb.
//Gülnarə Abasova, Editor.az
