Qədim Misir mumiyalarına xas olan özünəməxsus odun, ədviyyat və şirin qoxu alimlər üçün yeni bir tədqiqat qapısı açır. Bristol Universitetinin orqanik geokimyaçıları mumiyalara zərər verən ənənəvi üsullar əvəzinə, havaya yayılan qoxu molekullarını qoxulayaraq analiz edən yeni bir texnika hazırlayıblar.
Arxeoloqlar normal şəraitdə mumiya sarğılarından parçalar kəsib məhlulda əridərək analiz aparırlar. Lakin bu proses həm mumiyanın bütövlüyünü pozur, həm də bəzi molekulların parçalanmasına səbəb olur. Yeni metoddur isə mumiyanın ətrafındakı havada olan uçucu orqanik birləşmələr (VOC) nümunə kimi götürülür. Bu sayədə mumiyaya toxunmadan, sadəcə yaydığı qoxu izlənilərək istifadə olunan materialları müəyyən etmək mümkündür.
Zamanla dəyişən mumiyalama reseptləri
Avropa və İngiltərə muzeylərində saxlanılan, e.ə. 2000-ci il ilə eramızın 295-ci illəri arasına aid edilən 19 mumiya üzərində aparılan araşdırmalar mumiyalama reseptlərinin zamanla necə təkamül etdiyini üzə çıxarıb:
İlkin dövrlər: Daha bəsit heyvan piyləri və bitki yağlarından istifadə olunurdu.
Sonrakı mərhələ: Reseptlər mürəkkəbləşdi; ardıc, şam, sidr kimi bitkilərdən əldə edilən bahalı yağlar, bal mumu və bitum (zift) qarışığa əlavə edildi.
Tarixləndirmə üçün yeni bir vasitə
Tədqiqatçılar müxtəlif tarixi dövrlərə aid mumiyaların fərqli qoxu tərkibinə malik olduğunu müəyyən ediblər. Bu vəziyyət qoxu analizinin mumiyaların xronoloji təsnifatında sürətli və zərərsiz bir ilkin yoxlama metodu kimi istifadə edilə biləcəyini göstərir.
Məlum olur ki, mumiyalama materialları sadəcə bədəni qorumaqla qalmır, həm də ölümlə əlaqələndirilən xoşagəlməz qoxuları ört-basdır etmək və mikroblara qarşı müdafiə yaratmaq üçün seçilirmiş.
