Elmi tədqiqatçılar Yer kürəsindəki qlobal istiləşmə prosesinin nəzarətdən çıxa biləcəyini və planetimizi dönməz iqlim mərhələsinə sürükləyə biləcəyini göstərən yeni bir araşdırma dərc ediblər. Tədqiqat planetin gələcəyi üçün "istixana planeti"nin əhəmiyyətli riskinə diqqət çəkir."One Earth" jurnalında dərc olunmuş tədqiqat göstərir ki, qlobal istiləşmə müəyyən hədləri aşdıqda iqlim sistemində zəncirvari reaksiyalar yarada bilər:

İnteraktiv geribildirim dövrələri işə düşə və istiləşməni sürətləndirə bilər. Buzlaqların əriməsi, əbədi buzlaqlarda karbonun sərbəst buraxılması və əks olunmanın azalması kimi proseslər sistemin özünü qidalandırmasına səbəb ola bilər. Bu, istixana effekti adlanan istiləşmə modelini gücləndirə bilər ki, bu da uzunmüddətli perspektivdə temperaturun daha yüksək səviyyələrə qalxmasına səbəb ola bilər. Alimlər vurğulayırlar ki, bu cür kritik hədləri aşmaq iqlim dəyişikliyinin qarşısını almağı çətinləşdirə və ya hətta qeyri-mümkün edə bilər.


Tədqiqat qlobal orta temperaturun rekord səviyyələrə çatdığını və atmosferdəki istixana qazı səviyyəsinin milyonlarla ildə ən yüksək səviyyədə olduğunu vurğulayır.

Nəticədə iqlim sistemindəki bəzi kritik elementlər diqqətəlayiqdir. Bu, Antarktida və Qrenlandiya buz təbəqələrinin qırılma riskini artırır, okean cərəyanları kimi əsas hədləri zəiflədir və ekstremal hava hadisələrini daha tez-tez baş verir.


"İstixana planeti" termini atmosferdə ilişib qalan sıx istixana qazlarının istiliyi Yerə əks etdirərək səth temperaturunu davamlı olaraq artırdığı bir iqlim vəziyyətinə aiddir. Bu ssenaridə qlobal orta temperatur daha yüksək səviyyələrdə sabitləşə, iqlim sisteminin təbii tarazlıq mexanizmləri sıradan çıxa və ekosistemlərdə və insan cəmiyyətlərində ciddi və uzunmüddətli təsirlər yarana bilər.

aia.az
Tərcümə şöbəsi

• Alimlər
• Qlobal Istiləşmə
• Xəbardarlıq