Qaraciyər funksiyası pozulmuş insanlar protein qəbulunu azaltmaqla faydalana bilərlər.
Medicina.az xəbər verir ki, bu nəticəyə Rutgers Universitetinin alimləri siçan təcrübələrində qaraciyər şişinin böyümə mexanizmlərini araşdırdıqdan sonra gəliblər.
Zülal parçalandıqda, adətən zərərsiz karbamidə çevrildiyi və sidiklə xaric olduğu zəhərli bir birləşmə olan ammonyak istehsal edir. Lakin, qaraciyər xəstəliyində bu mexanizm pozulur.
"Biz uzun müddətdir ki, qaraciyər xərçəngi xəstələrində ammonyak istifadə sisteminin zəif işlədiyini müşahidə etmişik. Lakin indiyə qədər bunun şişin nəticəsi olub-olmadığı və ya onun böyüməsinə səbəb olan amillərdən biri olduğu bəlli deyildi”.
Bu suala cavab vermək üçün qaraciyər xərçənginin siçan modelini yaratdılar. Daha sonra, gen redaktəsindən istifadə edərək, bəzi heyvanlarda bu prosesdən məsul olan fermentlər deaktiv edildi. Bu siçanlarda ammonyak səviyyəsi kəskin şəkildə artdı, şişlər böyüdü və ölüm nisbəti xeyli yüksək oldu.
Təhlillər göstərdi ki, artıq ammonyak xərçəng hüceyrələri tərəfindən "tikinti bloku" kimi istifadə olunur: o, şişin sürətli böyüməsi üçün zəruri olan amin turşularının və nukleotidlərin sintezinə daxil edilir.
Daha sonra tədqiqatçılar pəhrizin prosesə təsir edib-etmədiyini sınaqdan keçirdilər. Qaraciyər şişləri olan siçanlar, az proteinli pəhrizlə qidalanan heyvanlarla müqayisədə daha uzun yaşayırdılar və şişlərinin böyüməsi standart pəhrizdə olan heyvanlarla müqayisədə xeyli yavaş idi.
Müəlliflər sağlam qaraciyəri olan insanların müntəzəm protein qəbulu barədə narahat olmamalı olduqlarını vurğulayıblar.
Lakin, qaraciyər xərçəngi, yağlı qaraciyər xəstəliyi, hepatit və digər xəstəlikləri olan xəstələr üçün qaraciyər funksiyası kritik ola bilər.
Onkologiya mütəxəssisləri, əksinə, əzələ kütləsini və gücünü qorumaq üçün tez-tez protein qəbulunu artırmağı məsləhət görürlər.
Zonqa görə, optimal balans fərdi olaraq müəyyən edilməlidir, lakin ammonyak səviyyəsi yüksək olan xəstələr üçün protein qəbulunun azaldılması şiş yükünü və xəstəliyin irəliləmə riskini azaltmağın ən sadə yollarından biri ola bilər.
Aygün Musayeva
